Một báo cáo cảnh báo rằng Vương quốc Anh được xây dựng cho một điều kiện khí hậu không còn tồn tại và cần những thay đổi cấp bách để thích ứng với tình trạng nóng lên toàn cầu

Các chuyên gia tư vấn về khí hậu của chính phủ Anh cảnh báo trong một báo cáo rằng, các hộ gia đình tại nước này sẽ cần lắp đặt hệ thống điều hòa không khí để đối phó với tình trạng nóng lên toàn cầu theo các mức dự báo; lý do là bởi những biện pháp như kéo rèm, mở cửa sổ hay trồng cây tạo bóng mát khó có thể mang lại hiệu quả đủ lớn.

Theo Ủy ban về Biến đổi Khí hậu (CCC) – cơ quan vừa công bố một báo cáo quan trọng về việc thích ứng với tác động của tình trạng nóng lên toàn cầu vào thứ Tư – hệ thống điều hòa không khí cần được lắp đặt tại tất cả các viện dưỡng lão và bệnh viện trong vòng 10 năm tới, cũng như tại tất cả các trường học trong vòng 25 năm tới.

Các cố vấn cho rằng chính phủ cũng cần quy định mức nhiệt độ tối đa cho hoạt động làm việc, cả trong nhà lẫn ngoài trời. Vương quốc Anh cần chuẩn bị cho kịch bản nhiệt độ toàn cầu tăng 2°C vào năm 2050, do các nỗ lực hạn chế mức tăng nhiệt độ ở ngưỡng 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp theo Hiệp định Paris dường như khó có thể thành công.

Dự báo đến năm 2050, nhiệt độ trong các đợt nắng nóng tại mọi khu vực ở Vương quốc Anh sẽ vượt ngưỡng 40°C. Các đợt nắng nóng kéo dài hơn có thể dẫn đến thêm 10.000 ca tử vong liên quan đến nhiệt mỗi năm. Khoảng 9 trong số 10 ngôi nhà tại Vương quốc Anh có nguy cơ bị quá nhiệt.

Bà Julia King, Chủ tịch Tiểu ban Thích ứng thuộc CCC, cho biết trong số nhiều mối đe dọa từ biến đổi khí hậu được nêu trong báo cáo, nắng nóng cực đoan là nguy cơ cấp bách nhất đối với tính mạng con người. Bà nhận định: "Nắng nóng cực đoan chắc chắn là tác động nguy hiểm đến tính mạng nhất do biến đổi khí hậu gây ra tại Vương quốc Anh, vì vậy chúng ta cần triển khai các giải pháp làm mát trên quy mô lớn."

"Đôi khi điều này đồng nghĩa với việc tạo bóng râm, nhưng cũng có lúc cần đến hệ thống điều hòa không khí. Dù bằng cách nào, chúng ta cũng phải thực sự chú trọng bảo vệ những nhóm người dễ bị tổn thương nhất tại các bệnh viện, viện dưỡng lão và trường học."

Năm 2022, khi nhiệt độ tăng vượt mức 40°C, đã có khoảng 3.000 ca tử vong vượt mức trung bình; các đợt nắng nóng gay gắt như vậy nhiều khả năng sẽ trở thành "trạng thái bình thường mới". Báo cáo cho biết, thay vì lắp đặt hệ thống làm mát cho toàn bộ ngôi nhà, người dân có thể chọn bố trí một căn phòng mát mẻ để sử dụng trong các đợt nắng nóng.

Tuy nhiên, hệ thống điều hòa không khí tiêu tốn nhiều năng lượng, chiếm khoảng 4% lượng khí thải nhà kính toàn cầu. Các hệ thống hiện đại, hiệu quả hơn có thể sử dụng công nghệ bơm nhiệt – loại thiết bị vốn đã được chính phủ trợ giá để thay thế cho các lò hơi chạy bằng khí đốt – nhưng hiện nay chúng vẫn ít được lắp đặt.

Sam Alvis, người đứng đầu bộ phận an ninh năng lượng tại tổ chức tư vấn chính sách IPPR, đã kêu gọi lắp đặt thêm các tấm pin năng lượng mặt trời trên mái nhà, song song với việc sử dụng máy điều hòa không khí. "Chúng ta sẽ phải làm quen với việc trở thành một quốc gia có khí hậu nóng; đây là một sự thay đổi lớn về tư duy đối với Vương quốc Anh," ông nói. "Xét từ góc độ hệ thống năng lượng, máy điều hòa là sự kết hợp tuyệt vời với năng lượng mặt trời vì chúng giúp cân bằng giữa cung và cầu; máy điều hòa thường chỉ cần thiết khi nhiệt độ vượt quá một mức nhất định."

Emma Howard Boyd, Giáo sư thực hành tại Trường Kinh tế London (LSE), cho biết nắng nóng đã và đang gây tử vong cho con người nhưng lại nhận được quá ít sự quan tâm. "Khả năng chống chịu với nắng nóng không thể tiếp tục bị xem là vấn đề thứ yếu," bà nói. "Nó cần được đặt ngang hàng với công tác chuẩn bị ứng phó lũ lụt và an ninh nguồn nước, nằm ở vị trí ưu tiên hàng đầu trong chương trình nghị sự về khả năng chống chịu quốc gia cũng như sự thịnh vượng chung của Vương quốc Anh."

Cuộc khủng hoảng khí hậu đang gây thiệt hại cho Vương quốc Anh khoảng 60 tỷ bảng Anh mỗi năm, tương đương khoảng 2% GDP, bao gồm thiệt hại do lũ lụt và mất mát mùa màng của nông dân. Báo cáo chỉ ra rằng: "Vương quốc Anh được xây dựng để thích ứng với một kiểu khí hậu vốn không còn tồn tại ở thời điểm hiện tại và sẽ ngày càng trở nên xa lạ trong những năm tới."

Ủy ban cũng nhận thấy rằng:

+ Nếu không có hành động can thiệp, số lượng bất động sản tại Vương quốc Anh có nguy cơ bị ngập lụt (hiện ở mức 7 triệu căn) có thể tăng 40% vào năm 2050, và lưu lượng dòng chảy đỉnh tại các con sông có thể tăng thêm 45%. Mực nước biển sẽ dâng thêm từ 20cm đến 45cm, đe dọa các khu vực ven biển, đồng thời cường độ mưa lớn có thể tăng tới 60%. Vào cuối thế kỷ này, nếu nhiệt độ toàn cầu tăng 4°C, các đợt nước dâng do bão – vốn hiện chỉ xảy ra với tần suất một lần mỗi 100 năm – sẽ diễn ra hàng năm.

+ Các biện pháp phòng chống lũ lụt tự nhiên, chẳng hạn như bảo tồn vùng đất ngập nước và khôi phục lại các khúc uốn tự nhiên của dòng sông, sẽ là không đủ; thay vào đó, cần phải xây dựng thêm các rào chắn lũ bằng bê tông.

+ Tình trạng hạn hán cũng sẽ xảy ra thường xuyên hơn nhiều: lưu lượng dòng chảy của các con sông vào mùa hè có khả năng thấp hơn khoảng một phần ba so với 20 năm trước, và đến năm 2050, mức thiếu hụt nguồn cung nước có thể lên tới 5 tỷ lít mỗi ngày – tương đương với khoảng 2.000 bể bơi tiêu chuẩn Olympic hoặc một hồ chứa nước cỡ nhỏ. Cần phải xây dựng thêm nhiều hồ chứa nước để tránh nguy cơ nghiêm trọng là vòi nước bị cạn kiệt.

+ Đến năm 2100, những mùa hè khô hạn như năm 2018 và 1976 sẽ trở thành chuyện thường thấy. Ngay từ năm 2050, số ngày có nguy cơ cao xảy ra cháy rừng có khả năng sẽ tăng gấp đôi, và mùa cháy rừng sẽ kéo dài sang cả đầu mùa thu.

+ Các trường học cần cân nhắc tác động của nắng nóng đối với học sinh trong các kỳ thi; điều này không chỉ liên quan đến nhiệt độ trong lớp học mà còn ảnh hưởng đến khả năng ngủ ngon của học sinh vào ban đêm khi nhiệt độ duy trì ở mức trên 20°C.

+ Hoạt động sản xuất lương thực trong nước đang bị đe dọa, và chính phủ cần thực hiện các biện pháp để đảm bảo ít nhất 60% lượng lương thực của Vương quốc Anh vẫn được sản xuất ngay tại đây. Giá thực phẩm sẽ tăng do năng suất cây trồng của nông dân Anh sụt giảm, cộng với nguy cơ xảy ra thảm họa ở nước ngoài.

Theo ước tính của CCC, chi phí bảo vệ người dân và cơ sở hạ tầng sẽ vào khoảng 11 tỷ bảng Anh mỗi năm, trong đó khoảng một nửa nguồn vốn đến từ khu vực tư nhân. Tuy nhiên, cứ mỗi 1 bảng Anh chi ra sẽ mang lại lợi ích trị giá khoảng 5 bảng Anh; trong khi đó, mỗi năm Vương quốc Anh đầu tư số tiền gấp 50 lần con số này, nhưng một phần lại được rót vào các cơ sở hạ tầng làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng khí hậu hoặc làm tăng mức độ dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu.

Chi phí của việc không hành động đang gia tăng – từ mức khoảng 60 tỷ bảng Anh mỗi năm – và có thể lên tới 260 tỷ bảng Anh mỗi năm chỉ trong hơn hai thập kỷ tới.

Ủy ban về Biến đổi Khí hậu (CCC) nhận thấy rằng không có kế hoạch thích ứng quốc gia nào hiện có của Vương quốc Anh – vốn do chính quyền các vùng tự trị xây dựng – đáp ứng được yêu cầu thực tế. Bà King cho rằng việc chuẩn bị ứng phó với tác động của cuộc khủng hoảng khí hậu và cắt giảm khí thải nhà kính để giảm thiểu các tác động này cần được xem là những vấn đề an ninh quốc gia.

"Với những quyết định đúng đắn, chúng ta có thể bảo vệ người dân và những nơi chốn mà mình yêu thương," bà nói. "Vì vậy, thông điệp mạnh mẽ ở đây là: sự suy thoái là một sự lựa chọn – một lựa chọn mang tính chính trị – chứ không phải là điều tất yếu. Chúng ta hoàn toàn có thể hành động để thay đổi điều đó."

Vấn đề nguồn cung cấp nước cũng đòi hỏi những hành động khẩn cấp. "Chúng ta đang đối mặt với viễn cảnh có thể xảy ra vào năm 2050: khi mở vòi nước, sẽ chẳng có giọt nước nào chảy ra," bà King cảnh báo. "Chúng ta cần thêm các hồ chứa nước mới. Chúng ta cần khả năng luân chuyển nguồn nước trên khắp cả nước. Chúng ta cần khắc phục tình trạng rò rỉ và chú trọng hơn đến việc sử dụng nước hiệu quả."

Bà Emma Reynolds, Bộ trưởng Bộ Môi trường, không đưa ra cam kết tài chính mới nào sau khi nhận được khuyến nghị từ CCC, nhưng khẳng định rằng chính phủ đang triển khai các hành động cụ thể. "Chúng tôi đã đầu tư khoản ngân sách kỷ lục 2,65 tỷ bảng Anh để sửa chữa và xây dựng các công trình phòng chống lũ lụt, qua đó bảo vệ hàng chục nghìn ngôi nhà và cơ sở kinh doanh; đồng thời, chúng tôi cũng đã triển khai ngân sách lớn nhất trong lịch sử dành cho canh tác thân thiện với thiên nhiên nhằm hỗ trợ sản xuất lương thực bền vững và đảm bảo an ninh lương thực," bà cho biết.

Tin ngắn: Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng

Nguồn: https://www.theguardian.com/environment/2026/may/20/uk-built-for-climate-that-no-longer-exists-and-needs-urgent-changes-to-survive-global-heating-report-warns