Quốc gia này đang tìm kiếm sự hỗ trợ khẩn cấp từ một quỹ khí hậu đặc biệt của Liên Hợp Quốc, nhưng chương trình lại thiếu kinh phí do Hoa Kỳ và các nước khác tỏ ra ngần ngại đóng góp.
Bùn và đất đá từ trận lũ lụt thảm khốc ập đến Nepal vào tuần trước.Với ước tính chi phí khắc phục hậu quả lên tới 5 tỷ USD, một quan chức cấp cao của Nepal cho biết nước này đã đề nghị hỗ trợ tài chính khẩn cấp từ quỹ đặc biệt của Liên Hợp Quốc dành cho việc phục hồi sau thảm họa khí hậu.
Ông Maheshwar Dhakal – người đứng đầu bộ phận phụ trách vấn đề biến đổi khí hậu thuộc Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Môi trường – khẳng định rõ ràng rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra là một yếu tố dẫn đến thảm họa sập sông băng và lũ lụt kinh hoàng vào tuần trước. Trong cuộc phỏng vấn hôm thứ Hai, ông mô tả sự kiện này như một sự bất công, trong đó lượng khí thải nhà kính tích tụ suốt nhiều thập kỷ từ các quốc gia giàu có đang gây tổn hại cho những nước dễ bị tổn thương như Nepal – những quốc gia vốn không đủ khả năng tự xoay xở trước hậu quả. "Những bên ít gây ra vấn đề nhất lại đang phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất," ông Dhakal nói; ông cũng chia sẻ bức thư mà chính phủ nước này gửi tới ban điều hành quỹ, trong đó nêu bật quan điểm tương tự.
Chính lập luận này – vốn đã được đưa ra trong nhiều năm tại các hội nghị quốc tế về khí hậu – đã thuyết phục các bên đàm phán đồng ý thành lập quỹ khí hậu đặc biệt của Liên Hợp Quốc vào năm 2023, sau nhiều năm thảo luận. Tuy nhiên, chương trình này đã bị kìm hãm bởi các quốc gia giàu có – bao gồm cả Hoa Kỳ – do sự miễn cưỡng đóng góp của họ. Hệ quả là quỹ này thiếu nguồn lực cần thiết để ứng phó với một thảm họa có quy mô lớn như vậy, khiến các quốc gia bị ảnh hưởng rơi vào tình cảnh không có nhiều lựa chọn khả thi.
Tính đến nay, quỹ đã nhận được các cam kết đóng góp trị giá 820 triệu USD. Hoa Kỳ – quốc gia có lịch sử phát thải khí nhà nhà kính lớn nhất – từng cam kết đóng góp 17,5 triệu USD dưới thời Tổng thống Biden nhưng sau đó lại rút khỏi quỹ này dưới thời Tổng thống Trump. Hiện tại, quỹ đang chuẩn bị giải ngân đợt chi trả đầu tiên; họ đã nhận được yêu cầu hỗ trợ từ ít nhất 119 quốc gia với tổng trị giá 2,8 tỷ USD và thừa nhận đang tồn tại một "khoảng trống tài chính đáng kể" “Hiện không có quỹ nào đủ khả năng ứng phó với vấn đề này,” ông Richard Sherman, một thành viên hội đồng quản trị người Nam Phi, cho biết. “Những quốc gia gây ra biến đổi khí hậu lại không phải là bên chi trả cho hậu quả của nó.”
Ông Sherman, cựu đồng chủ tịch hội đồng quản trị, nhận định rằng nếu thiếu vắng Hoa Kỳ, “sẽ chẳng có ai đứng ra lấp đầy khoảng trống đó. Thật đáng tiếc, chúng ta đang rơi vào bế tắc.” Ông ước tính rằng quỹ về tổn thất và thiệt hại của Liên Hợp Quốc có thể sẽ chỉ phân bổ 20 triệu USD cho Nepal, xét đến nhu cầu từ các quốc gia khác. "Con số đó chẳng thấm vào đâu," ông Sherman nói; ông cho biết mình đã đề xuất hội đồng họp "càng sớm càng tốt" để hỗ trợ Nepal. Ông Sherman cũng cho rằng một quốc gia như Nepal có thể tìm đến Ngân hàng Thế giới để vay vốn. Người phát ngôn của quỹ Liên Hợp Quốc chưa đưa ra bình luận ngay lập tức.
Nhà Trắng không phản hồi các câu hỏi về quỹ ứng phó thảm họa khí hậu cũng như cách tiếp cận của họ trong việc hỗ trợ các quốc gia dễ bị tổn thương. Họ chuyển các câu hỏi này sang Bộ Ngoại giao, cơ quan cũng chưa đưa ra phản hồi ngay.
Chính quyền Trump đã rút Hoa Kỳ khỏi Hiệp định Paris – hiệp ước chính về ứng phó với biến đổi khí hậu. Trong năm nay, họ cũng đã rút khỏi Quỹ Khí hậu Xanh (GCF), một chương trình riêng biệt được thành lập vào năm 2010 nhằm ngăn ngừa thiệt hại do khí hậu và giúp các quốc gia thích ứng với những điều kiện khắc nghiệt hơn. "Đất nước chúng ta sẽ không còn tài trợ cho các tổ chức cực đoan như GCF, những tổ chức có mục tiêu đi ngược lại thực tế rằng năng lượng giá cả phải chăng và đáng tin cậy là nền tảng cho tăng trưởng kinh tế và giảm nghèo," Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent từng phát biểu vào thời điểm đó.
Trận lũ lụt tại Nepal tuần trước xảy ra sau khi một phần của sông băng đổ sập từ độ cao hàng nghìn feet xuống thung lũng bên dưới. Các nhà khoa học lưu ý rằng biến đổi khí hậu có thể không phải là yếu tố duy nhất gây ra thảm họa này – sự kiện đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng hoặc mất tích. Tuy nhiên, khu vực dãy Himalaya đang nóng lên nhanh chóng, làm tan chảy lớp băng vĩnh cửu bên dưới các sông băng. Và ông Dhakal khẳng định "chắc chắn 100%" rằng biến đổi khí hậu đã đóng một vai trò trong sự việc này.
Bức thư của chính phủ gửi tới quỹ khí hậu của Liên Hợp Quốc đã mô tả "những tác động khí hậu ngày càng gia tăng" và đề nghị hỗ trợ tài chính khẩn cấp. "Hành động sớm tại Nepal sẽ gửi đi tín hiệu rằng Quỹ có khả năng ứng phó với tinh thần nhân văn, tốc độ, sự linh hoạt và tình đoàn kết khi các quốc gia dễ bị tổn thương bởi khí hậu phải đối mặt với những tổn thất và thiệt hại vượt quá khả năng tự giải quyết của họ," bức thư viết.
Tin vắn: Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng
Nguồn: https://www.nytimes.com/2026/08/31/climate/nepal-disaster-cost-climate.html