Khai mạc Hội nghị thường niên lần thứ 47 của Tiểu ban Khí tượng và Vật lý địa cầu ASEAN: Chung tay chuẩn bị ứng phó El Niño – Ghi nhận sáng kiến Việt Nam

Áp lực kép từ bão lũ và hạn hán

Tháng 9/2026, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) đã thông báo El Niño sẽ tiếp tục mạnh lên trong các tháng tiếp theo, các chỉ số dự báo đều ở mức đặc biệt cao so với những kỳ El Nino trước đây. Mặc dù thời điểm này đang là cao điểm mùa mưa lũ ở Việt Nam nhưng ngay từ lúc này Việt Nam cần chuẩn bị các phương án dự phòng cho kỳ hạn hán khốc liệt sắp tới. Nhiều nước ASEAN cũng đang ở trong tình huống tương tự. Tại Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cảnh báo nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng, hạn hán và xâm nhập mặn ở Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026–2027.

“Đối với các cơ quan khí tượng thủy văn quốc gia, vấn đề không còn là liệu chúng ta có nên chuẩn bị hay không, mà là chúng ta có thể phối hợp chuẩn bị tốt đến mức nào – thông qua việc chia sẻ các bản tin dự báo, dữ liệu, công cụ và kinh nghiệm trong toàn khu vực.”

Chia sẻ kinh nghiệm, mở rộng hợp tác

Phó Cục trưởng Đặng Thanh Mai cho biết Hội nghị lần này tập trung tổng kết hoạt động của tiểu ban giai đoạn 2025–2026; trao đổi kinh nghiệm thực tiễn về dự báo mưa, dự báo thời tiết bằng mô hình số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong khí tượng thủy văn và các kịch bản ứng phó El Niño. Hội nghị cũng thảo luận giải pháp mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế và đối tác phát triển để huy động nguồn lực, công nghệ và nâng cao năng lực.

Lời chào mừng của WMO 

Phát biểu chào mừng và chia sẻ thông tin tại hội nghị, ông Ben Churchill - giám đốc Văn phòng đại diện khu vực châu Á và Tây Nam Thái Bình Dương của WMO (WMO RAP) cho biết khi El Niño mạnh lên, nhu cầu về thông tin liên quan đến các tác động đối với từng khu vực sẽ gia tăng. Ông cũng lưu ý cường độ của sự kiện (El Nino) không phải là yếu tố duy nhất quyết định các tác động tại khu vực; các tác động này có thể xuất hiện với độ trễ và kéo dài ngay cả sau khi sự kiện đã qua giai đoạn đỉnh điểm.  

WMO đánh giá cao sáng kiến của Việt Nam trong việc tổ chức sự kiện bên lề của COSTI-90, đồng thời cho rằng các nước ASEAN có thể học tập kinh nghiệm này. WMO cũng cảm ơn Việt Nam đã tổ chức Hội nghị đúng vào thời điểm quan trọng, góp phần truyền thông về El Niño tới người dân, cộng đồng và các cấp quản lý, qua đó nâng cao nhận thức, chủ động ứng phó và giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, thời tiết cực đoan gây ra.

Thành viên ASEAN ứng phó El Niño

Sau lễ khai mạc, đại diện Cục KTTV, TS. Nguyễn Đăng Quang đã cập nhật và tóm tắt một số thông tin dự báo El Niño mới nhất từ Tổ chức khí tượng thế giới. Cụ thể hơn, đợt El Niño hiện nay đang diễn ra trong bối cảnh nhiệt độ Thái Bình Dương cao kỷ lục. Đại dương ấm hơn sẽ là nguyên nhân gia tăng các tác động. Và do đó, các cơ quan khí tượng quốc gia cần liên tục đánh giá, cập nhật diễn biến. Báo cáo cũng chỉ ra rằng không thể chỉ dựa vào các dữ kiện trong quá khứ để nhận định diễn biến của đợt El Niño hiện tại. Các cơ quan khí tượng thủy văn quốc gia phải thường xuyên rà soát các nhận định của mình để đảm bảo các dự báo tin cậy và cung cấp cơ sở vững chắc cho hành động sớm.

Sau phần trình bày của đại diện Cục KTTV, Trung tâm Khí tượng chuyên ngành ASEAN đặt tại Singapore đã cung cấp các thông tin dự báo về El Nino cũng như tác động của chúng trên quy mô toàn bộ khu vực Đông Nam Á; tiếp đó, các nước thành viên thông tin về kịch bản ứng phó của quốc gia mình. Một bức tranh toàn cảnh của ASEAN về khả năng ứng phó với kỳ El Nino kỷ lục đã dần hiện ra rõ nét. Hội nghị được tiếp tục bởi các trao đổi về ứng dụng AI, dữ liệu lớn trong dự báo khí tượng và cơ chế chia sẻ công nghệ mới. 

Tại phiên kết luận ngày làm việc thứ nhất, hội nghị được kỳ vọng sẽ mang lại những kết quả thiết thực, góp phần củng cố tinh thần đoàn kết, hợp tác và chia sẻ trách nhiệm giữa các cơ quan khí tượng thủy văn ASEAN. Qua đó, nâng cao năng lực chủ động ứng phó với thời tiết và khí hậu cực đoan, thiết thực bảo vệ tính mạng cùng sinh kế bền vững của người dân trong toàn khu vực.