Sau các phiên làm việc tập trung về dự báo El Niño, kịch bản ứng phó quốc gia và hợp tác kỹ thuật, Hội nghị thường niên của các cơ quan khí tượng thủy văn ASEAN do Cục Khí tượng Thủy văn Việt Nam tổ chức đã hoàn thành toàn bộ chương trình nghị sự. Tại phiên bế mạc, các đại biểu nhấn mạnh thông điệp xuyên suốt là duy trì kết nối chặt chẽ giữa các cơ quan khí tượng thủy văn quốc gia, chuyển hóa kịp thời thông tin cảnh báo thành hành động thực tiễn nhằm bảo vệ cộng đồng.

Với chủ đề “Tăng cường năng lực sẵn sàng và ứng phó của khu vực trước tác động của El Niño giai đoạn 2026-2027 tại ASEAN”, hội nghị đã tập trung trao đổi kinh nghiệm thực tiễn về dự báo mưa, dự báo thời tiết bằng mô hình số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chuỗi nghiệp vụ quan trắc, dự báo. Bên cạnh đó, cơ chế mở rộng hợp tác với các tổ chức quốc tế và đối tác phát triển cũng được thảo luận kỹ lưỡng nhằm huy động tri thức, chuyển giao công nghệ và thu hẹp khoảng cách năng lực cảnh báo trong khu vực.

Gắn cảnh báo sớm với hành động ứng phó

Trong phát biểu bế mạc hội nghị, đại diện Cục Khí tượng Thủy văn Việt Nam nhấn mạnh, vấn đề đặt ra hiện nay không còn là liệu có nên chuẩn bị trước El Niño hay không, mà là có thể phối hợp chuẩn bị tốt đến mức nào. Việc chia sẻ thông tin dự báo, dữ liệu, công cụ và kinh nghiệm được xác định là giải pháp thiết thực nhất để nâng cao năng lực ứng phó đa quốc gia.

Đại diện nước chủ nhà Việt Nam khẳng định, hiệu quả của công tác cảnh báo sớm cần được đảm bảo xuyên suốt toàn bộ quy trình: từ nhận diện rủi ro, giám sát thiên tai, truyền tải thông tin cảnh báo rõ ràng đến việc cung cấp cơ sở vững chắc cho hành động ứng phó sớm tại thực địa. Đây cũng là hướng tiếp cận cốt lõi gắn liền với sáng kiến “Cảnh báo sớm cho tất cả mọi người” (EW4All) do Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) phát động.

Thông qua hội nghị, Cục Khí tượng Thủy văn bày tỏ mong muốn các mạng lưới liên kết vừa được thiết lập sẽ tiếp tục được duy trì thông qua hoạt động trao đổi chuyên môn thường xuyên giữa các cơ quan khí tượng thủy văn quốc gia, hướng tới mục tiêu đảm bảo mọi người dân ASEAN đều được bảo vệ bởi hệ thống cảnh báo sớm hiệu quả, tin cậy.

Ông Ben Churchill, Giám đốc Văn phòng Khu vực Châu Á và Tây Nam Thái Bình Dương của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO - RAP) khẳng định, WMO sẵn sàng hỗ trợ các quốc gia thành viên tiếp cận nguồn thông tin khí hậu thiết yếu nhằm tăng cường năng lực chuẩn bị và giảm thiểu thiệt hại do El Niño gây ra. Đồng thời, đại diện WMO - RAP cũng tái khẳng định cam kết đồng hành và thắt chặt quan hệ đối tác chiến lược với khối ASEAN.

Ghi nhận sáng kiến Việt Nam

Theo đại diện WMO - RAP, việc tăng cường trao đổi thông tin về các dự án đang và dự kiến triển khai sẽ giúp nhận diện sát thực hơn nhu cầu của từng quốc gia, từ đó kết nối hiệu quả với các nguồn lực sẵn có. Ông Ben Churchill đề xuất duy trì cơ chế trao đổi chuyên sâu giữa các cơ quan khí tượng thủy văn ASEAN và các đối tác phát triển như một hoạt động thường kỳ, gắn liền với các kỳ họp của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ASEAN (COSTI) và Tiểu ban Khoa học Trái đất, Đại dương và Vũ trụ ASEAN (SC-EOSS). Qua đó, đại diện WMO đã ghi nhận và đánh giá cao sáng kiến và vai trò của Việt Nam trong tổ chức hội nghị bên lề này của kỳ họp COSTI. Đại điện ban thư ký ASEAN cũng đề xuất các nước thành viên có thể học tập kinh nghiệm của Việt Nam trong tổ chức hội nghị chuyên ngành, bên lề hoạt động của COSTI. Hội nghị COSTI-91 sẽ được tổ chức tại Brunei, đề xuất cơ quan khí tượng Brunei tổ chức hội nghị tương tự như Việt Nam năm nay.  

Trong bối cảnh thiên tai và khí hậu cực đoan ngày càng diễn biến dị thường, vượt ra khỏi ranh giới của từng quốc gia đơn lẻ, những kết quả đạt được tại hội nghị ở Đà Nẵng được kỳ vọng sẽ sớm đi vào hoạt động nghiệp vụ thường xuyên của các cơ quan khí tượng thủy văn ASEAN. Việc duy trì cơ chế chia sẻ dữ liệu và phối hợp cảnh báo sớm chính là nền tảng vững chắc để các nước chủ động kịch bản ứng phó, giảm thiểu tối đa thiệt hại do thiên tai gây ra cho người dân và cộng đồng.