Chia sẻ kinh nghiệm, mở rộng hợp tác ứng phó El Niño trong khối ASEAN

Đẩy mạnh truyền thông cộng đồng và chia sẻ dữ liệu 

Chia sẻ về đợt El Niño 2026-2027, ông Ben Churchill, Giám đốc Văn phòng Khu vực Châu Á và Thái Bình Dương của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO - RAP) cảnh báo, El Niño sẽ tiếp tục mạnh lên, và thời điểm đạt đỉnh được dự báo vào tháng 12/2026. Nhu cầu về thông tin liên quan đến các tác động đối với từng khu vực sẽ gia tăng, nhưng cần lưu ý, cường độ El Niño không phải yếu tố duy nhất quyết định tới vấn đề này. Các tác động có thể xuất hiện với độ trễ nhất định, và kéo dài ngay cả sau khi El Niño đã qua giai đoạn đỉnh điểm.  

Đại diện WMO đánh giá cao sáng kiến của Việt Nam trong việc tổ chức Hội nghị thường niên lần thứ 47 của Tiểu ban Khí tượng và Vật lý địa cầu ASEAN bên lề Hội nghị lần thứ 90 của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo ASEAN (COSTI-90). Việc lựa chọn thời điểm này rất đúng lúc, góp phần truyền thông về El Niño tới người dân, cộng đồng và các cấp quản lý trong khu vực để chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại do thiên tai, thời tiết cực đoan gây ra.

Chia sẻ về tác động của El Niño tới Việt Nam, bà Đặng Thanh Mai, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cảnh báo nguy cơ thiếu hụt nước nghiêm trọng, hạn hán và xâm nhập mặn tại khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026–2027. Một mặt, Việt Nam đang ứng phó với mùa mưa lũ, nhưng mặt khác cũng phải chuẩn bị cho đợt hạn hán sẽ diễn ra ngay sau đó. 

Đại diện nước chủ nhà khẳng định thực trạng cực đoan này không chỉ là thách thức riêng của Việt Nam mà còn là tình huống chung mà nhiều quốc gia thành viên ASEAN đang phải gánh chịu. Đối với các cơ quan khí tượng thủy văn ASEAN, vấn đề không còn là liệu có nên chuẩn bị hay không, mà là có thể phối hợp chuẩn bị tốt đến mức nào thông qua việc chia sẻ các bản tin dự báo, dữ liệu, công cụ và kinh nghiệm trong toàn khu vực. 

Chung tay chuẩn bị ứng phó

Tóm tắt một số thông tin dự báo El Niño mới nhất từ WMO, TS. Nguyễn Đăng Quang, Phó Trưởng phòng Hợp tác quốc tế (Cục Khí tượng Thủy văn) cho biết, El Niño diễn ra trong bối cảnh nhiệt độ Thái Bình Dương tăng cao kỷ lục. Đại dương ấm hơn có thể làm tăng đáng kể nguy cơ hạn hán, lũ lụt và các hiểm họa liên quan đến khí hậu khác ở các khu vực khác nhau. Do đó, các cơ quan khí tượng quốc gia cần liên tục đánh giá, cập nhật diễn biến các hiện tượng này.

Các khuyến nghị của WMO nêu rõ, không thể chỉ dựa vào các dữ kiện trong quá khứ để nhận định diễn biến của đợt El Niño hiện tại. Các cơ quan khí tượng thủy văn quốc gia phải thường xuyên rà soát các nhận định của mình để đảm bảo các dự báo tin cậy và cung cấp cơ sở vững chắc cho các hành động ứng phó từ sớm.

Để hiện thực hóa các mục tiêu ứng phó đa quốc gia, Hội nghị tập trung tổng kết hoạt động của tiểu ban giai đoạn 2025-2026; trao đổi kinh nghiệm thực tiễn về dự báo mưa, dự báo thời tiết bằng mô hình số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong chuỗi nghiệp vụ quan trắc và dự báo.

Hội nghị dành thời gian để các thành viên chia sẻ kịch bản ứng phó quốc gia trước những tác động của El Niño.Cơ chế chia sẻ công nghệ và kết nối dữ liệu giữa các thành viên ASEAN đã được đưa ra bàn thảo sôi nổi, nhằm hướng tới việc thu hẹp khoảng cách năng lực cảnh báo trong toàn khu vực. 

Trong bối cảnh thiên tai ngày càng diễn biến dị thường và vượt ra khỏi ranh giới của một quốc gia đơn lẻ, sự kiện tại Đà Nẵng góp phần củng cố tầm nhìn chung của khối ASEAN trong công tác phòng chống rủi ro thiên tai.