Mưa lớn kèm gió mạnh do một hệ thống thời tiết mùa Đông hoạt động tại khu vực phía Đông Địa Trung Hải trong đêm 6/11 và ngày 7/11 đã gây ngập lụt nghiêm trọng tại Dải Gaza, khiến ít nhất 70.000 lều trại của người Palestine phải di dời bị ngập nước.
Các khu lều trại ở Thành phố Gaza ngập trong nước mưaThiên tai không chỉ làm hư hỏng nơi trú ẩn tạm thời, cuốn trôi tài sản thiết yếu mà còn làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh, mất an toàn và khủng hoảng nhân đạo trong bối cảnh cơ sở hạ tầng tại khu vực này đã bị tàn phá nghiêm trọng sau nhiều năm xung đột.
Theo thông tin từ các cơ quan chức năng tại Gaza ngày 7/11, lượng mưa lớn trút xuống trong khoảng 12 giờ đã khiến nước tràn vào hàng chục nghìn lều bạt tại các khu vực tập trung đông người di dời. Văn phòng Truyền thông Chính phủ Gaza cho biết ít nhất 70.000 lều trại bị ngập, ảnh hưởng đến hàng chục nghìn gia đình và khiến một số người bị thương. Tại thời điểm báo cáo, chưa ghi nhận trường hợp tử vong trực tiếp do mưa lũ.
Tình hình đặc biệt nghiêm trọng tại những khu vực có địa hình thấp, các khu lều trại ven biển và những nơi tập trung đông người di dời như thành phố Gaza, Deir al-Balah và Khan Younis. Nhiều lều trại được dựng tạm bằng bạt nhựa, vải che và các vật liệu đơn giản, không có nền cao, hệ thống thoát nước hoặc khả năng chống chịu trước mưa lớn và gió mạnh. Khi nước mưa dâng lên, các vật dụng sinh hoạt như đệm, chăn, quần áo, thực phẩm và đồ dùng cá nhân nhanh chóng bị ngấm nước, khiến nhiều gia đình gần như mất đi những tài sản thiết yếu còn sót lại.
Cơ quan Phòng vệ Dân sự Gaza cho biết đã tiếp nhận khoảng 1.500 cuộc gọi cầu cứu từ người dân trong khoảng 10 giờ sau khi mưa lớn bắt đầu. Ba ngôi nhà bỏ hoang bị sập do ảnh hưởng của điều kiện thời tiết và tình trạng xuống cấp của công trình, tuy nhiên không gây thương vong. Tại một số khu vực trú ẩn, mực nước ngập được ghi nhận ở mức 30–40 cm, khiến người dân không thể tiếp tục sinh hoạt bình thường.
Tại các khu lều trại ở thành phố Gaza và Deir al-Balah, nhiều gia đình phải sử dụng cát, bao tải và các tấm bạt để gia cố chân lều, ngăn nước mưa tràn vào bên trong. Một số người tìm cách dùng xô, chậu và các vật dụng sinh hoạt để tát nước ra ngoài, trong khi những gia đình có trẻ nhỏ phải khẩn trương di chuyển các thành viên đến khu vực khô ráo hơn. Tuy nhiên, do số lượng nơi trú ẩn thay thế rất hạn chế, không ít người buộc phải tiếp tục ở trong những chiếc lều bị ngập nước.
Cơ sở hạ tầng xuống cấp khiến công tác ứng phó mưa lũ gặp nhiều khó khăn
Điều đáng lo ngại là tác động của đợt mưa lớn không chỉ dừng lại ở tình trạng ngập úng trước mắt mà còn làm trầm trọng thêm những vấn đề môi trường và y tế vốn đã tồn tại tại Gaza. Sau nhiều năm xung đột, phần lớn hệ thống hạ tầng thiết yếu như đường giao thông, mạng lưới cấp thoát nước, hệ thống xử lý nước thải và các công trình công cộng đã bị hư hỏng hoặc phá hủy. Khả năng tiêu thoát nước tại nhiều khu dân cư vì thế bị suy giảm đáng kể.
Khi mưa lớn kéo dài, nước không thể thoát nhanh qua hệ thống cống rãnh, dẫn đến tình trạng ứ đọng tại các khu lều trại và khu dân cư đông người. Đáng chú ý, nước mưa có nguy cơ hòa lẫn với nước thải sinh hoạt, chất thải rắn và các nguồn ô nhiễm khác, làm gia tăng nguy cơ lây lan các bệnh truyền nhiễm, đặc biệt là bệnh tiêu chảy, bệnh ngoài da và các bệnh liên quan đến nguồn nước không bảo đảm vệ sinh.
Trẻ em, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người khuyết tật và những người có bệnh nền là các nhóm chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Việc phải sinh sống trong môi trường ẩm ướt, thiếu quần áo giữ ấm, chăn màn và điều kiện vệ sinh tối thiểu khiến nguy cơ mắc các bệnh đường hô hấp, hạ thân nhiệt và các vấn đề sức khỏe khác gia tăng khi mùa Đông đến.
Các cơ quan chức năng tại Gaza cho biết tình trạng thiếu nhiên liệu, phương tiện cứu hộ và thiết bị chuyên dụng đang hạn chế đáng kể năng lực ứng phó. Nhiều xe bơm nước, xe chuyên dụng và máy móc hạng nặng phục vụ công tác cứu hộ, xử lý ngập úng đã bị hư hỏng hoặc không thể hoạt động. Trong khi đó, việc thiếu phụ tùng thay thế và nhiên liệu khiến các lực lượng chức năng gặp khó khăn trong việc tiếp cận những khu vực bị ảnh hưởng.
Ông Mustafa Qazzaat, thành viên Hội đồng thành phố Gaza, cho biết khu vực này cần khẩn cấp khoảng 200.000 căn nhà lắp ghép cùng máy móc hạng nặng để dọn dẹp đống đổ nát, khôi phục đường giao thông, hệ thống điện và các dịch vụ thiết yếu. Đây được xem là những điều kiện quan trọng nhằm giảm thiểu rủi ro cho người dân trước các đợt mưa lớn tiếp theo trong mùa Đông.
Các tổ chức nhân đạo và xã hội Palestine cũng cảnh báo rằng hàng trăm nghìn người đang đứng trước nguy cơ mất nơi trú ẩn khi mùa mưa và mùa lạnh bắt đầu. Các tổ chức này kêu gọi tăng cường viện trợ quốc tế, đặc biệt là lều trại có khả năng chống thấm, vật liệu gia cố, chăn ấm, nhiên liệu, thiết bị bơm nước và vật tư y tế.
Trong khi đó, Israel cho biết việc triển khai tái thiết quy mô lớn tại Gaza chưa được thực hiện cho đến khi các điều kiện chính trị và an ninh liên quan được giải quyết. Cơ quan Điều phối các hoạt động của Chính phủ Israel tại các vùng lãnh thổ (COGAT) cho biết đã phối hợp với các tổ chức quốc tế để tăng cường các biện pháp vệ sinh môi trường và cải thiện điều kiện thoát nước trước khi đợt mưa lớn xảy ra.
Mưa lớn gây ngập lụt, mất điện tại nhiều khu vực ở Israel
Không chỉ Gaza, đợt thời tiết xấu cũng ảnh hưởng đến nhiều khu vực tại Israel. Theo Cơ quan Khí tượng Israel, mưa lớn tập trung tại khu vực ven biển Địa Trung Hải và một số vùng đồng bằng nội địa trong ngày 7/11, gây ngập úng cục bộ, gián đoạn giao thông và mất điện tại một số địa phương.
Đáng chú ý, thị trấn Binyamina ở miền Bắc Israel ghi nhận lượng mưa khoảng 50 mm chỉ trong vòng một giờ vào sáng 7/11. Đây là lượng mưa đáng kể trong thời gian ngắn, có thể khiến hệ thống thoát nước đô thị quá tải, đặc biệt tại những khu vực có địa hình thấp hoặc bề mặt bê tông hóa lớn.
Tại Tel Aviv, lượng mưa ghi nhận khoảng 40 mm; Haifa khoảng 31 mm và Jerusalem khoảng 28 mm. Mưa lớn cũng làm hư hỏng một số hạng mục của hệ thống điện, khiến người dân tại khu vực Gan Yavne và vùng lân cận thành phố Ashdod bị gián đoạn cung cấp điện trong nhiều giờ.
Trước nguy cơ lũ quét và ngập lụt, lực lượng cảnh sát Israel đã tạm thời đóng tuyến đường 90 gần khu vực Biển Chết để bảo đảm an toàn giao thông. Đây là tuyến đường chạy dọc theo thung lũng Jordan và khu vực Biển Chết, nơi có nhiều địa hình khô hạn, lòng suối và khe núi có thể xuất hiện dòng chảy lũ đột ngột khi xảy ra mưa lớn.
Bộ Y tế Israel đồng thời khuyến cáo người dân không bơi tại các bãi biển ven Địa Trung Hải trong thời gian mưa lớn, do nguy cơ nước mưa cuốn theo nước thải và các chất ô nhiễm từ hệ thống thoát nước đô thị ra biển, ảnh hưởng đến chất lượng nước và sức khỏe cộng đồng.
Mưa lớn đầu mùa Đông làm gia tăng rủi ro đối với các khu vực dễ bị tổn thương
Đợt mưa lớn tại phía Đông Địa Trung Hải cho thấy mức độ nghiêm trọng của thiên tai không chỉ phụ thuộc vào cường độ và lượng mưa mà còn chịu tác động lớn từ điều kiện hạ tầng, khả năng ứng phó và mức độ dễ bị tổn thương của cộng đồng dân cư.
Đối với Gaza, nơi hàng triệu người đã phải di dời và nhiều khu vực dân cư bị tàn phá, một đợt mưa lớn trong thời gian ngắn cũng có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng. Khi không có hệ thống thoát nước hiệu quả, nơi trú ẩn kiên cố và các phương tiện cứu hộ cần thiết, nguy cơ ngập lụt, ô nhiễm nguồn nước và dịch bệnh có thể kéo dài ngay cả sau khi mưa đã chấm dứt.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm thay đổi chế độ mưa và gia tăng những thách thức trong quản lý rủi ro thiên tai tại nhiều khu vực trên thế giới, các hiện tượng mưa lớn cực đoan đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác dự báo, cảnh báo sớm và chuẩn bị ứng phó. Đặc biệt, tại các khu vực có mật độ dân cư cao, cơ sở hạ tầng xuống cấp hoặc tập trung đông người phải di dời, việc chủ động xác định các điểm có nguy cơ ngập úng, bảo đảm hệ thống thoát nước và chuẩn bị nơi sơ tán an toàn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Đợt mưa lũ tại Gaza và Israel một lần nữa cho thấy thiên tai có thể nhanh chóng chuyển thành khủng hoảng nhân đạo khi cộng đồng thiếu các điều kiện bảo vệ cơ bản. Vì vậy, bên cạnh hoạt động cứu trợ khẩn cấp, việc khôi phục hạ tầng thiết yếu, nâng cao năng lực chống chịu và tăng cường các giải pháp quản lý rủi ro thiên tai cần được xem là những nhiệm vụ cấp thiết nhằm bảo vệ tính mạng và sinh kế của người dân.