Quá trình quang hợp không phải lúc nào cũng dẫn đến sự gia tăng sinh khối gỗ – một yếu tố then chốt trong việc cô lập khí carbon dioxide.
Rừng là lá chắn thiết yếu chống lại sự sụp đổ khí hậu, nhưng hiệu quả của chúng phụ thuộc một phần vào lượng khí carbon dioxide mà chúng có thể chuyển hóa thành gỗ. Ảnh: Drbouz/GettyMột nghiên cứu cho thấy cây cối có thể không lưu trữ được nhiều lượng carbon gây nóng lên toàn cầu như kỳ vọng, do các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng quá trình quang hợp không phải lúc nào cũng dẫn đến sự phát triển của thân gỗ.
Các nhà khoa học đã khảo sát 137 địa điểm trên khắp Hoa Kỳ và nhận thấy cây cối ngừng phát triển từ nhiều tháng trước khi quá trình quang hợp kết thúc trong năm.
Rừng đóng vai trò là lá chắn quan trọng chống lại sự biến đổi khí hậu, nhưng hiệu quả của chúng phụ thuộc một phần vào khả năng chuyển hóa carbon dioxide thành gỗ; quá trình này giúp giữ lại loại phân tử gây nóng lên toàn cầu này, ngăn không cho nó phát tán vào khí quyển trong hàng thập kỷ hoặc hàng thế kỷ. Các dạng lưu trữ carbon khác thường có thời gian tồn tại ngắn hơn.
Khi lượng khí thải từ nhiên liệu hóa thạch làm tăng nồng độ carbon dioxide trong khí quyển để cây cối hấp thụ, các nhà khoa học khí hậu dự đoán rằng khả năng hấp thụ carbon của đất liền sẽ duy trì ổn định hoặc gia tăng trong suốt thế kỷ 21. Tuy nhiên, nhiều mô hình lại ước tính mức độ hấp thụ này dựa trên cường độ quang hợp thay vì sự tăng trưởng thực tế của thân gỗ.
"Hiện nay, hầu hết các mô hình đều giả định rằng cứ có quang hợp thì sẽ có sự tăng trưởng. Chúng tôi nhận thấy thực tế không phải như vậy," Mukund Palat Rao, nhà khoa học nghiên cứu chu trình carbon tại Đài quan sát Trái đất Lamont-Doherty thuộc Đại học Columbia và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết. "Việc quang hợp diễn ra mạnh hơn không nhất thiết đồng nghĩa với việc cây sẽ tăng trưởng nhiều hơn trong tương lai."
Tại các khu vực ở miền Đông Hoa Kỳ, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng khoảng 36% lượng carbon được hấp thụ hàng năm diễn ra sau khi cây đã ngừng tăng trưởng vào cuối mùa hè. Con số này ở các khu vực tại California là khoảng 26%.
Các phép đo chi tiết hơn tại bốn địa điểm cho thấy sự tăng trưởng của thân gỗ chỉ diễn ra trong những khoảng thời gian có độ khô hạn và nhiệt độ thấp; những điều kiện này đang ngày càng trở nên hiếm gặp khi tình trạng nóng lên toàn cầu khiến các đợt nắng nóng và hạn hán xảy ra thường xuyên hơn.
Rao giải thích: "Ngay khi xuất hiện điều kiện khô và nóng, hoạt động tăng trưởng sẽ ngừng lại gần như tức thì, trong khi quá trình quang hợp dường như vẫn tiếp diễn với tốc độ giảm nhẹ."
Tuần trước, một báo cáo chỉ ra rằng nhân loại cần loại bỏ carbon khỏi khí quyển bằng các công nghệ mới với tốc độ thậm chí còn nhanh hơn tốc độ triển khai các tấm pin năng lượng mặt trời hiện nay. Các biện pháp trên đất liền, chẳng hạn như trồng cây, chiếm phần lớn nỗ lực loại bỏ carbon dioxide của con người; trong khi đó, máy móc và các quy trình hóa học chỉ đóng góp 0,1% vào tổng lượng 2,2 tỷ tấn CO2 được loại bỏ trên toàn cầu mỗi năm.
Các nhà nghiên cứu hiện đang tìm hiểu xem liệu hiện tượng tách biệt giữa quá trình quang hợp và sự phát triển của thân gỗ mà họ quan sát được có xuất hiện ở các loài cây và khu vực khác hay không. Họ cho biết kết quả nghiên cứu cho thấy khả năng lưu trữ carbon lâu dài của rừng phụ thuộc vào lượng carbon được hấp thụ và sau đó được chuyển hóa thành sinh khối gỗ. Nếu phần lớn lượng carbon hấp thụ được chuyển sang các mục đích sử dụng ngắn hạn – chẳng hạn như tạo tán lá và phục vụ các quá trình sinh lý bên trong cây – thì vai trò của rừng như một bể chứa carbon sẽ bị suy giảm.
Các nhà nghiên cứu viết: "Do đó, các mô hình hệ thống Trái Đất vốn giả định mối liên kết chặt chẽ và ổn định giữa quang hợp và tăng trưởng có thể đang đánh giá quá cao khả năng cô lập carbon của rừng trong tương lai, trong bối cảnh nhu cầu về độ ẩm của khí quyển ngày càng tăng."
Tin vắn: Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng
Nguồn: https://www.theguardian.com/environment/2026/jun/13/trees-store-less-carbon-than-thought-study