Mỹ thông báo cắt giảm lượng nước từ sông Colorado đối với 3 bang do hạn hán

Hôm thứ Sáu, các quan chức liên bang đã cắt giảm mạnh lượng nước mà Arizona, California và Nevada được phép khai thác từ sông Colorado trong hai năm tới, nhằm nỗ lực ổn định một hệ thống đang đứng trước nguy cơ sụp đổ do biến đổi khí hậu và tình trạng khai thác quá mức.

Các quy định hiện hành về việc sử dụng dòng sông này cũng như hai hồ chứa lớn nhất quốc gia là hồ Powell và hồ Mead dự kiến ​​sẽ hết hiệu lực trong năm nay, đúng vào thời điểm hạn hán làm giảm lưu lượng dòng chảy của sông Colorado và mực nước tại cả hai hồ đều tụt xuống mức thấp kỷ lục. Thông báo từ Cục Cải tạo Đất đai Hoa Kỳ (U.S. Bureau of Reclamation) vào thứ Sáu đã cắt giảm khoảng một phần tư tổng lượng nước phân bổ cho ba bang này; trong đó, Arizona chịu mức cắt giảm lớn nhất, lên tới khoảng một phần ba.

Kế hoạch này chính thức hóa các biện pháp cắt giảm tự nguyện mà các bang đã đề xuất chấp nhận, đồng thời chấm dứt nhiều tháng bất định về phương thức quản lý nguồn nước trong những năm tới. Tuy nhiên, kế hoạch này hầu như không giải quyết được cuộc khủng hoảng cốt lõi: lưu lượng dòng sông đang suy giảm và các hồ chứa đang cạn dần, trong khi các cộng đồng dân cư và trang trại vẫn sử dụng lượng nước ở mức không bền vững "Nếu vài năm tới tiếp tục là những năm khô hạn, rủi ro đối với những người sử dụng nước từ sông Colorado sẽ cực kỳ lớn," bà Jennifer Pitt, Giám đốc Chương trình Sông Colorado thuộc Hiệp hội Audubon Quốc gia (National Audubon Society), nhận định. "Chúng ta không còn nguồn dự trữ nào để dựa vào nữa."

Trong ngắn hạn, việc cắt giảm này buộc ba tiểu bang thuộc lưu vực hạ nguồn con sông phải phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn nước ngầm, hạn chế hoặc ngắt nguồn cung cho một số đối tượng sử dụng, đồng thời đầu tư mạnh hơn vào các dự án sử dụng nước hiệu quả. Điều này cũng có thể gia tăng áp lực lên ngành nông nghiệp – lĩnh vực tiêu thụ phần lớn lượng nước của con sông. Gần một nửa lượng nước này được dùng để trồng các loại cây làm thức ăn chăn nuôi, chẳng hạn như cỏ linh lăng.

Gánh nặng này sẽ đè nặng nhất lên Arizona, tiểu bang nắm giữ quyền sử dụng nước có thứ tự ưu tiên thấp nhất trong một hệ thống phân bổ phức tạp, vốn dựa trên lịch sử khai thác lâu đời và một thỏa thuận có từ hàng thế kỷ trước giữa bảy tiểu bang miền Tây và Mexico.

Ông Tom Buschatzke, đại diện đàm phán về sông Colorado của Arizona, cho biết tiểu bang sẽ phải dựa nhiều vào các tầng ngậm nước – nơi họ đã tích trữ phần nước chưa sử dụng hết trong hạn mức được cấp từ sông Colorado những năm qua. Cơ quan Dự trữ Nước Arizona (Arizona Water Banking Authority) báo cáo rằng họ đã tích lũy được lượng nước dự trữ lớn hơn một chút so với tổng hạn mức nước sông hàng năm của tiểu bang.

Sông Colorado cung cấp nước cho 40 triệu người, 5,5 triệu mẫu Anh đất nông nghiệp và khoảng hai mươi bộ lạc bản địa. Hai tiểu bang của Mexico cũng sử dụng nguồn nước từ con sông này. Tuy nhiên, dòng sông đã thay đổi đáng kể kể từ khi các cộng đồng dân cư bắt đầu khai thác nó. Lưu lượng dòng chảy đã giảm khoảng 20% ​​sau hai thập kỷ hạn hán – giai đoạn mà các nhà khoa học nhận định là khô hạn nhất tại khu vực Tây Nam trong suốt 1.200 năm qua.

Kế hoạch của chính quyền Trump đã tránh né một cuộc xung đột về việc làm thế nào để điều chỉnh mức tiêu thụ nước cho phù hợp với nguồn cung đang ngày càng cạn kiệt – một vấn đề mà các quan chức phụ trách nguồn nước cho rằng rốt cuộc có thể sẽ phải do Tòa án Tối cao Hoa Kỳ quyết định.

Các bang ở hạ lưu đã tự nguyện thực hiện việc cắt giảm lượng nước được công bố vào thứ Sáu nhằm phá vỡ thế bế tắc trong đàm phán. Tuy nhiên, chính quyền đã không áp đặt bất kỳ biện pháp cắt giảm sử dụng nước bắt buộc nào đối với các bang thượng nguồn – gồm Colorado, Utah, New Mexico và Wyoming – vốn đã từ chối chấp nhận các biện pháp này.

Bà Andrea Travnicek, Trợ lý Bộ trưởng phụ trách mảng nước và khoa học thuộc Bộ Nội vụ (cơ quan quản lý Cục Cải tạo Đất đai), cho biết trong một tuyên bố rằng chính quyền sẽ tiếp tục làm việc với các bang để tìm kiếm sự đồng thuận.

Các bang ở lưu vực hạ lưu cho biết việc cắt giảm này phản ánh tinh thần sẵn sàng chia sẻ khó khăn trước tình trạng nguồn cung nước bị thu hẹp. Trong khi đó, các quan chức phụ trách nguồn nước tại lưu vực thượng nguồn vẫn giữ quan điểm rằng cộng đồng tại đây không thể cam kết cắt giảm vĩnh viễn, bởi nguồn cung nước hàng năm của họ phần lớn không phụ thuộc vào mực nước hồ chứa mà chịu ảnh hưởng bởi những biến động hàng năm của lượng tuyết tích tụ vào mùa đông. Mùa đông vừa qua, lượng tuyết tích tụ đã xuống mức thấp kỷ lục, gây ra tình trạng thiếu hụt nước nghiêm trọng và khiến mực nước tại các hồ chứa sụt giảm mạnh.

Thống đốc bang Colorado, ông Jared Polis (thuộc Đảng Dân chủ), cho biết các quan chức tại đây "vẫn hy vọng rằng một thỏa thuận dài hạn giữa bảy bang có thể đạt được trong những tháng tới". Bà Becky Mitchell, trưởng đoàn đàm phán của bang về các vấn đề liên quan đến sông Colorado, nói thêm rằng bang này vẫn "cam kết xây dựng một giải pháp".

Ông J.B. Hamby, trưởng đoàn đàm phán của bang California về vấn đề sông Colorado, gọi kế hoạch được công bố hôm thứ Sáu là "một giải pháp chuyển tiếp chứ không phải giải pháp lâu dài", đồng thời kêu gọi các bang ở thượng nguồn thực hiện những "hành động mạnh mẽ" của riêng họ trong những năm tới. "Khu vực hạ lưu đã cho thấy thế nào là hành động thiết thực," ông phát biểu. "Giờ đây, chúng tôi cần toàn bộ lưu vực sông cũng hành động tương tự."

Ông Buschatzke cho rằng trọng tâm hiện nay cần chuyển sang việc đạt được "một kết quả dài hạn, công bằng cho toàn lưu vực, trong đó bao gồm sự chia sẻ gánh nặng."

Thống đốc bang Arizona, bà Katie Hobbs – một thành viên Đảng Dân chủ đang vận động tái đắc cử – nhấn mạnh rằng bang này sẵn sàng "đấu tranh" tại tòa án để bảo vệ quyền lợi đối với lượng nước mà bang được hưởng. "Chừng nào tôi còn giữ chức thống đốc, Arizona sẽ tiếp tục bảo vệ quyền sử dụng nguồn nước của mình bằng mọi biện pháp pháp lý cần thiết, cũng như kiên quyết đối đầu với các bang ở thượng nguồn – những nơi từ chối cắt giảm dù chỉ một giọt nước để bảo vệ dòng sông," bà viết trên mạng xã hội.\

Tin vắn: Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng

Nguồn: https://www.nytimes.com/2026/08/21/climate/colorado-river-water-cuts-drought.html