Trong bối cảnh cả nước đang triển khai mạnh mẽ các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Trung tâm Thông tin và Dữ liệu Khí tượng Thủy văn (KTTV) đã và đang khẳng định vai trò tiên phong trong lĩnh vực khí tượng thủy văn, đóng góp thiết thực cho phát triển bền vững đất nước.
Bám sát tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 10/7/2024 của Bộ Chính trị về “Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”, Trung tâm đã cụ thể hóa bằng nhiều hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và phát triển công nghệ mới, từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác chuyên môn.
1. Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và làm chủ công nghệ lõi
Trung tâm xác định nghiên cứu khoa học là nền tảng để đổi mới sáng tạo. Trong những năm qua, nhiều đề tài, dự án nghiên cứu trọng điểm đã được triển khai, tập trung vào việc phát triển các công cụ, hệ thống thông minh hỗ trợ cảnh báo, dự báo thiên tai khí tượng thủy văn. Điển hình, nhóm nghiên cứu của Trung tâm do PGS.TS Đoàn Quang Trí - Phó giám đốc Trung tâm đã xây dựng thành công phần mềm “Hệ thống cảnh báo nguy cơ sạt lở, sụt lún do hạn hán và khai thác nước ngầm cho khu vực bán đảo Cà Mau”, được Cục Bản quyền tác giả cấp Giấy chứng nhận số: 6744/2025/QTG đăng ký quyền tác giả năm 2025.
Sản phẩm không chỉ góp phần bảo vệ an toàn cho người dân vùng đồng bằng sông Cửu Long mà còn mở ra hướng tiếp cận mới trong ứng dụng khoa học dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và viễn thám để phục vụ công tác dự báo, cảnh báo sớm thiên tai. Đây là minh chứng rõ nét cho tinh thần “nghiên cứu gắn với thực tiễn, khoa học phục vụ đời sống” mà Nghị quyết 57 đã đề ra.
2. Ứng dụng chuyển đổi số và dữ liệu lớn
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Trung tâm là hiện đại hóa hạ tầng dữ liệu khí tượng thủy văn, kết nối và đồng bộ với các hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia. Trung tâm đã và đang triển khai các nền tảng lưu trữ, xử lý dữ liệu khí tượng thủy văn quy mô lớn, đảm bảo tính chuẩn hóa - an toàn - thông minh.
Bên cạnh đó, Trung tâm tập trung phát triển các dịch vụ số dựa trên dữ liệu mở, tạo điều kiện thuận lợi để cộng đồng khoa học, doanh nghiệp và người dân có thể khai thác, sử dụng thông tin KTTV trong các hoạt động sản xuất, kinh doanh, quản lý rủi ro thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu. Điều này phù hợp với tinh thần Nghị quyết 57, coi dữ liệu và tri thức là nguồn tài nguyên quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội.
3. Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế
Đổi mới sáng tạo được Trung tâm coi là động lực phát triển. Trung tâm không chỉ khuyến khích cán bộ nghiên cứu đề xuất các ý tưởng mới, tham gia các cuộc thi, hội thảo khoa học mà còn tích cực mở rộng hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học trong và ngoài nước.
Các chương trình hợp tác quốc tế trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, mô hình mô phỏng số, công nghệ viễn thám… đã giúp Trung tâm nhanh chóng tiếp cận xu hướng khoa học hiện đại, đồng thời nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo, đóng góp tích cực cho mạng lưới khí tượng thủy văn toàn cầu.
4. Khẳng định vai trò tiên phong trong đổi mới quản trị
Song song với các hoạt động nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, Trung tâm đã chú trọng đổi mới mô hình quản trị, nâng cao hiệu quả hoạt động nội bộ. Việc áp dụng các công cụ quản lý số, số hóa quy trình công việc, triển khai văn phòng điện tử và hệ thống lưu trữ thông minh đã góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí vận hành, hướng đến một tổ chức chuyên nghiệp, hiện đại.
5. Định hướng phát triển đến năm 2030
Trong thời gian tới, Trung tâm Thông tin và Dữ liệu KTTV sẽ tiếp tục tập trung vào 3 trụ cột:
Khoa học dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong khí tượng thủy văn: phát triển các mô hình dự báo thông minh, nâng cao độ chính xác và thời gian cảnh báo.
Xây dựng hạ tầng dữ liệu KTTV mở và kết nối quốc tế, phục vụ phát triển kinh tế số, xã hội số.
Đổi mới sáng tạo toàn diện trong quản trị và dịch vụ, hướng tới trở thành trung tâm hàng đầu khu vực về dữ liệu và công nghệ khí tượng thủy văn.
Hệ thống cảnh báo sạt lở và sụt lún bán đảo Cà Mau