Với khoảng 120 nhà lãnh đạo và bộ trưởng phát biểu tại New York, áp lực đang gia tăng đối với các kế hoạch hành động khí hậu mạnh mẽ hơn để kiểm soát tình trạng nóng lên toàn cầu, khi thế giới đang đi chệch hướng trong việc đạt được các mục tiêu của Thỏa thuận Paris.
Liên minh Châu Âu cam kết sẽ đệ trình NDC chính thức trước COP30
Không có gì ngạc nhiên khi Chủ tịch Ủy ban Châu Âu Ursula von der Leyen tuyên bố rằng mục tiêu năm 2035 của khối sẽ “dao động từ 66% đến 72%” so với mức năm 1990 và cam kết sẽ chính thức đệ trình trước COP30. Bà cho biết: “Quá trình chuyển đổi sạch đang diễn ra và tôi xin đảm bảo rằng châu Âu sẽ tiếp tục theo đuổi tham vọng về khí hậu của mình”, bà cũng nhấn mạnh sự hỗ trợ của EU cho các dự án nấu ăn sạch và các dự án tài chính khí hậu khác ở nước ngoài. “Không một người mẹ, không một đứa trẻ nào phải chết chỉ vì nấu ăn trong những hoàn cảnh kinh khủng”, bà nói.
Bà Von der Leyen chỉ có thể đưa ra một phạm vi giảm phát thải - được gọi là “tuyên bố ý định” bởi vì Liên minh Châu Âu vẫn chưa thể thống nhất các mục tiêu chính xác cho năm 2035 hoặc 2040, trên con đường đạt được mục tiêu tổng thể là phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Vào tháng 7, Ủy ban Châu Âu, cơ quan điều hành của khối, đã đề xuất mục tiêu cắt giảm 90% lượng khí thải so với mức năm 1990 vào năm 2040. Mục tiêu này sẽ là cơ sở cho mục tiêu năm 2035. Nhưng mục tiêu năm 2040 vẫn cần sự chấp thuận của hai cơ quan khác của EU - Nghị viện Châu Âu và Hội đồng Châu Âu, đại diện cho các quốc gia thành viên. Tại cuộc họp tuần trước tại Brussels, các bộ trưởng môi trường từ 27 quốc gia thành viên của khối cho biết họ đã không thể thống nhất về các mục tiêu, và yêu cầu các nguyên thủ quốc gia chỉ đạo tại cuộc họp của Hội đồng Châu Âu vào tháng 10.
Thomas Gelin, một nhà vận động khí hậu của Greenpeace EU, đã chỉ trích Liên minh Châu Âu vì đã không thông qua NDC kịp thời cho hội nghị thượng đỉnh hôm thứ Tư. “Trở về tay không... là sự thoái lui khỏi vai trò lãnh đạo về khí hậu của EU. Đây là một sự xấu hổ lớn và phớt lờ trách nhiệm hành động của Châu Âu sau nhiều thập kỷ làm giàu nhờ ô nhiễm carbon”, ông nói, đồng thời kêu gọi khối này khẩn trương thống nhất về một mục tiêu khí hậu thực sự phù hợp với khoa học”.
Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu, phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh về Khí hậu 2025Các quốc đảo nhỏ kêu gọi một hiệp ước ràng buộc về giảm khí mê-tan
Lãnh đạo các quốc đảo nhỏ đã kêu gọi tại New York một “hỏa thuận ràng buộc về giảm khí mê-tan toàn cầu” mà họ cho rằng có thể tạo động lực ngắn hạn cho việc thực hiện đầy đủ các kế hoạch khí hậu phức tạp hơn. “Điều này có ý nghĩa đối với những người làm dầu khí. Nó có ý nghĩa đối với hành tinh. Nó có ý nghĩa đối với nông dân, nó có ý nghĩa đối với hành tinh. Và thẳng thắn mà nói, chúng ta không thể tiếp tục như thể mọi thứ vẫn như cũ. Nếu chúng ta muốn các NDC được áp dụng đúng cách, chúng ta phải câu giờ”, Thủ tướng Barbados Mia Mottley phát biểu.
Mê-tan là một loại khí nhà kính tồn tại trong thời gian ngắn, mạnh hơn carbon dioxide (CO2) hơn 80 lần. Các chuyên gia cho rằng việc cắt giảm khí thải mê-tan là một “quả chín dễ hái” trong việc giảm thiểu biến đổi khí hậu, vì nó sẽ tạo ra sự khác biệt lớn chỉ với những hành động tương đối nhỏ. Ở cấp độ toàn cầu, khí thải mê-tan chủ yếu đến từ ngành nông nghiệp (40%), dầu khí (35%) và chất thải (20%). Kể từ COP26 tại Glasgow, 111 quốc gia đã ký kết Cam kết Khí mê-tan Toàn cầu - mục tiêu cắt giảm 30% lượng khí thải mê-tan vào năm 2030, so với mức năm 2020.
Tại Dubai, tại COP28, một nhóm gồm 55 công ty dầu khí lớn đã cam kết đạt “mức khí thải mê-tan gần bằng 0 vào năm 2030” trong hoạt động khoan của họ. Tuy nhiên, hôm thứ Tư, các đảo nhỏ đã kêu gọi những hành động thậm chí còn tham vọng hơn. “Chúng tôi đã có một thỏa thuận tự nguyện về khí mê-tan từ Dubai. Điều đó là chưa đủ. Chúng tôi cần một thỏa thuận toàn cầu ràng buộc về mặt pháp lý để giảm khí mê-tan”, Mottley nói.
Mia Amor Mottley, Thủ tướng Barbados, phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh về khí hậu năm 2025Tổng Giám đốc Điều hành COP30, bà Ana Toni, đã xác nhận trong một tuyên bố rằng khí mê-tan sẽ là ưu tiên tại hội nghị thượng đỉnh về khí hậu của Liên Hợp Quốc tại Belem. “Chúng tôi thực sự kỳ vọng COP30 sẽ là một diễn đàn quan trọng để thảo luận về vấn đề này và tập trung vào khí mê-tan. Đây là một trong những chương trình nghị sự hành động chính của chúng tôi”, bà phát biểu tại một cuộc đối thoại khác tại Liên Hợp Quốc hôm thứ Tư.
Feleti Teo, Thủ tướng Tuvalu, cũng kêu gọi một “cam kết ràng buộc” nhằm tăng cường giảm phát thải khí mê-tan và kêu gọi các quốc gia phát thải cao chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch. Cả Teo và Tổng thống Quần đảo Marshall, bà Hilda Heine, đều trích dẫn một ý kiến tư vấn gần đây của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ), trong đó nêu rõ rằng các quốc gia không cắt giảm khí thải có thể phải chịu trách nhiệm. Teo nói rằng “việc không hành động không chỉ là vô đạo đức mà còn là bất hợp pháp. Thưa các nhà lãnh đạo đồng nghiệp, đặc biệt là các quý vị từ G20, nếu Quần đảo Marshall có thể đưa ra một NDC đầy tham vọng thì các quý vị cũng có thể”, bà Heine nói. “Trên thực tế, như phán quyết của ICJ đã xác nhận, các bạn có nghĩa vụ pháp lý phải làm như vậy. Các bạn phải đưa ra các NDC mạnh mẽ hơn, có thể đáp ứng mục tiêu 1,5 độ C và có thể nêu rõ cách thức chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch”.
Hilda Heine, Tổng thống Cộng hòa Quần đảo Marshall, phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh về khí hậu năm 2025Thổ Nhĩ Kỳ và Úc củng cố vị thế cạnh tranh đăng cai COP31
Cuộc cạnh tranh giữa Thổ Nhĩ Kỳ và Úc trong việc đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh về Khí hậu COP31 của Liên Hợp Quốc năm 2026 đã leo thang tại New York, khi các nhà lãnh đạo của cả hai nước lần lượt phát biểu, khẳng định mong muốn tổ chức hội nghị thường niên này trên đất nước mình.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Tayyip Erdogan phát biểu trước, công bố mục tiêu mới của nước này là cắt giảm lượng khí thải nhà kính từ 466 triệu tấn vào năm 2035 xuống còn 643 triệu tấn - mà không nêu rõ mức cơ sở - và đề cập đến những nỗ lực tăng cường năng lượng tái tạo trong cơ cấu năng lượng, thúc đẩy sản xuất xe điện (EV) và đầu tư vào đường sắt. Ông cho biết hợp tác tài chính và công nghệ quốc tế sẽ là yếu tố thiết yếu để đạt được các mục tiêu của Thổ Nhĩ Kỳ. "Chúng tôi hy vọng sẽ hoàn thành tất cả những nỗ lực này bằng cách đăng cai Hội nghị COP lần thứ 31 vào năm 2026", ông nói thêm.
Về phần mình, Úc cũng đã phác thảo NDC 2035 mới công bố gần đây mức cắt giảm từ 62% đến 70% so với mức năm 2005, vốn bị các nhà môi trường chỉ trích là không đủ. Thủ tướng Anthony Albanese đã nói về thời tiết khắc nghiệt và cháy rừng mà người dân của mình phải gánh chịu, đồng thời nói thêm rằng “chúng ta có thể làm nhiều hơn là chỉ phòng ngừa những điều tồi tệ nhất”.
Ông cho biết năng lượng sạch là “chìa khóa” đối với Úc và có thể củng cố “sự thịnh vượng mới” cho các nền kinh tế đang phát triển của các quốc gia Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, những quốc gia đang hợp tác với Úc trong nỗ lực đăng cai COP31. “Chúng tôi muốn cùng thế giới chung tay chống lại biến đổi khí hậu”, ông nói thêm, đồng thời khẳng định “cùng nhau, chúng ta không thể thất bại”.
Với việc cả Thổ Nhĩ Kỳ và Úc đều không nhượng bộ trong nỗ lực đăng cai COP31, cuộc chiến có thể sẽ tiếp tục cho đến COP30 diễn ra tại Brazil vào cuối tháng 11, thời hạn chót để đưa ra quyết định. Úc được cho là nhận được sự ủng hộ lớn hơn nhiều từ nhóm các quốc gia “Tây Âu và các nước khác”, những nước sẽ chọn ra người chiến thắng. Các COP được luân phiên tổ chức tại các khu vực khác nhau trên thế giới.
Tờ báo The Guardian đưa tin rằng Bộ trưởng Năng lượng và Biến đổi khí hậu của Úc Chris Bowen đã vận động chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ hủy bỏ nỗ lực đấu thầu của đối thủ, xuất hiện tại một sự kiện không rác thải cùng với đệ nhất phu nhân Türkiye ở New York, trong khi Albanese đang tìm cách gặp Erdoğan như một phần của cuộc đàm phán.
Tin ngắn: Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng
Nguồn: https://www.climatechangenews.com/2025/09/24/at-climate-summit-un-chief-urges-countries-to-go-much-further-much-faster-on-ndcs/