Những người 'quan trắc hôm nay để bảo vệ ngày mai'

Theo thông điệp của Tổng Thư ký Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), “đằng sau mỗi thông tin dự báo là hàng triệu quan trắc được xử lý trong một mạng lưới quan trắc quốc tế thống nhất”. Những con số, dữ liệu liên quan đến thời tiết không tự xuất hiện. Chúng được ghi nhận mỗi ngày, ở nhiều nơi - trên đất liền, ngoài đại dương, trong bầu khí quyển...

Mỗi ngày, dữ liệu quan trắc được thu thập trên toàn thế giới thông qua hàng nghìn trạm quan trắc trên đất liền, phao đại dương, tàu biển, máy bay và vệ tinh sau đó được chia sẻ qua Hệ thống Thông tin Tổ chức Khí tượng thế giới. Thông tin tiếp tục được xử lý thông qua Hệ thống xử lý và dự báo tích hợp của Tổ chức Khí tượng thế giới để cung cấp các sản phẩm và dịch vụ khí tượng cho các bên có nhu cầu.

Do đặc thù của công việc dự báo khí tượng thủy văn và hải văn mà các dự báo viên của Trung tâm Dự báo quốc gia và các Đài khu vực cũng như các đài tỉnh cần phải phân tích dữ liệu, theo dõi phát hiện các hiện tượng thời tiết, thủy văn, hải văn liên tục để đưa ra các thông tin dự báo, cảnh báo nên công việc của các dự báo viên khí tượng thủy văn cần phải thay nhau trực liên tục trong 24 giờ. Trong những ngày có các hiện tượng thời tiết nguy hiểm xảy ra như: bão/ATNĐ, mưa lớn diện rộng, lũ, ngập lụt, lũ quét,  … cường độ làm việc của các dự báo viên tăng lên rất nhiều.

Một cao điểm của thiên tai bắt đầu bằng việc cập nhật số liệu quan trắc mới nhất từ hệ thống trạm quan trắc khí tượng thủy văn trên cả nước và các khu vực lân cận trên thế giới; trong đó chỉ riêng mạng lưới trạm KTTV quốc gia hiện có: 2.871 trạm KTTV, bao gồm:  215 trạm khí tượng bề mặt (gồm: 97 trạm cơ bản, 118 trạm phổ thông); gần 4000 trạm mưa tự động, 437 trạm thủy văn (gồm: 67 trạm cơ bản, 370 trạm phổ thông);  29 trạm hải văn (gồm: 14 trạm cơ bản, 15 trạm phổ thông); cùng với đó là số liệu thám không, radar thời tiết, ảnh mây vệ tinh và các mô hình dự báo số trị khí tượng toàn cầu và khu vực, các sản phẩm dự báo tổ hợp; các sản phẩm dự báo thủy văn, hải văn. Trên cơ sở đó, các dự báo viên thảo luận, so sánh các kịch bản, đánh giá xu thế phát triển của hình thế kttv nguy hiểm để đưa ra nhận định thống nhất.

Trong ngày cao điểm, các bản tin thiên tai được cập nhật liên tục với tần suất 3 tiếng, 6 tiếng, thậm chí từng giờ, nửa tiếng một. Chúng tôi theo dõi diễn biến thực tế liên tục, kịp thời hiệu chỉnh khi có thay đổi, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan phòng chống thiên tai và các cơ quan truyền thông để đảm bảo thông tin đến người dân nhanh chóng, chính xác và dễ hiểu.

Áp lực lớn nhất là yêu cầu về tính kịp thời và độ tin cậy, bởi mỗi bản tin đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyết định ứng phó của chính quyền và người dân.

Chủ đề này do tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) phát động mang thông điệp rất rõ ràng: quan trắc hôm nay là nền tảng để bảo vệ tương lai.

Đối với dự báo viên, hệ thống quan trắc chính là “điểm khởi đầu” của một quy trình dự báo bao gồm 8 bước; mọi phân tích, dữ liệu đầy đủ, kịp thời và tin cậy sẽ là một phần rất quan trọng quyết định chất lượng dự báo. Nếu quan trắc (chính là các mô tả thực tế của hiệ tượng) càng chi tiết, càng cụ thể và chính xác thì dự báo sẽ càng tiệm cận tới thực tế hơn.

Nhiệm vụ của các dự báo viên là trên các số liệu quan trắc (Observing Today) xử lý, phân tích và chuyển hóa khối dữ liệu đó thành thông tin hữu ích, thành cảnh báo có giá trị hành động.

Những dữ liệu quan trắc và dự báo không chỉ phục vụ việc “xem thời tiết ngày mai thế nào”. Hệ thống quan trắc và dự báo là nền tảng cho nhiều quyết định quan trọng, từ hàng không, nông nghiệp đến năng lượng, y tế, quy hoạch hạ tầng… Đặc biệt, trong bối cảnh các hiện tượng thời tiết cực đoan có xu hướng tăng, những cảnh báo sớm có thể giúp bảo vệ tính mạng con người và giảm thiệt hại về vật chất.

Có thể nói, dự báo viên chính là cầu nối giữa khoa học khí tượng và đời sống xã hội, góp phần biến tri thức khoa học thành công cụ bảo vệ tính mạng, tài sản và sự phát triển bền vững.