Những người ủng hộ cho biết đây là vụ kiện dân sự đầu tiên liên kết trực tiếp tác động của một công ty dầu mỏ đến khí hậu với số người tử vong và thương tích cá nhân ở Nam Bán cầu.
Greenpeace Philippines, Trung tâm Quyền hợp pháp và Tài nguyên thiên nhiên (LRC), Phong trào Công lý Khí hậu Philippines (PMCJ) và Uplift đã hợp tác để phát triển một chiến dịch quốc tế - Vụ án Odette - nhằm hỗ trợ những người yêu cầu bồi thường trong cuộc chiến đấu giành công lý.Hàng chục người sống sót sau cơn bão tàn khốc năm 2021 ở Philippines cho biết hôm thứ Năm rằng họ sẽ yêu cầu Shell bồi thường thiệt hại tại một tòa án ở Anh về vai trò của gã khổng lồ dầu mỏ này trong biến đổi khí hậu.
Vụ kiện mang tính bước ngoặt này, do 67 người bị thương hoặc mất người thân và tài sản trong cơn bão Odette đệ đơn và được tổ chức Greenpeace Philippines hỗ trợ, cáo buộc rằng hành động của Shell đã góp phần gây ra biến đổi khí hậu do con người gây ra, khiến cơn bão nhiệt đới này có khả năng xảy ra và trở nên nghiêm trọng hơn đáng kể. “Với việc khí thải nhiên liệu hóa thạch có liên quan đến những cơn bão nhiệt đới mạnh hơn như Odette, các cộng đồng dễ bị tổn thương như chúng tôi đang phải vật lộn để tồn tại”, Trixy Elle, một trong những người yêu cầu bồi thường, cho biết. “Điều này là không thể chấp nhận được, không công bằng và chúng tôi phải đấu tranh”.
Vụ kiện của họ là vụ kiện dân sự đầu tiên liên quan trực tiếp đến các công ty dầu khí với các trường hợp tử vong và thương tích cá nhân trong các thảm họa khí hậu trước đây ở Nam Bán cầu, nhóm này cho biết, mặc dù các vụ kiện khác đang được xem xét.
Đầu năm nay, trong một vụ kiện tiên phong khác về khí hậu, một tòa án Đức đã bác bỏ đơn kiện của một nông dân Peru yêu cầu công ty tiện ích Đức RWE bồi thường thiệt hại vì cáo buộc khiến nhà của ông gặp nguy hiểm do lũ lụt do băng tan do hiện tượng nóng lên toàn cầu. Mặc dù vụ kiện bị bác bỏ, các chuyên gia cho biết phán quyết của thẩm phán đã xác nhận rằng khoa học khí hậu có thể xác định trách nhiệm pháp lý đối với thiệt hại do khí thải gây ra.
Quyền được hưởng một môi trường trong lành
Việc đệ đơn kiện diễn ra ba năm sau khi Ủy ban Nhân quyền Philippines công bố một báo cáo quan trọng, trong đó kết luận rằng những người gây ô nhiễm có khả năng phải chịu trách nhiệm về biến đổi khí hậu. Vụ kiện sẽ được đệ trình tại Anh vì đó là nơi Shell đặt trụ sở chính, nhưng phán quyết sẽ áp dụng luật pháp của Philippines, nơi xảy ra thiệt hại bị cáo buộc.
Các nguyên đơn đã gửi cho công ty một lá thư ban đầu trước khi khởi kiện và dự định nộp đơn kiện chính thức lên Tòa án Tối cao ở London vào cuối tháng 12. Các luật sư sẽ lập luận rằng Shell đã vi phạm quyền của nguyên đơn theo hiến pháp Philippines, bao gồm quyền được hưởng một môi trường cân bằng và lành mạnh, và rằng công ty đã hành động một cách cẩu thả vì có cơ hội giảm thiểu tác hại của khí hậu và có nghĩa vụ không che giấu khoa học khí hậu, nhưng đã không làm được cả hai. Họ cũng sẽ lập luận rằng Shell đã thu lợi nhuận khổng lồ và bất công từ các hoạt động kinh doanh của mình bằng cái giá phải trả là chính các nguyên đơn.
Một phát ngôn viên của Shell nói với Climate Home News rằng công ty đã nhận được thư của các nguyên đơn, thừa nhận rằng cần có nhiều hành động toàn cầu hơn về biến đổi khí hậu nhưng bác bỏ ý kiến cho rằng Shell có kiến thức độc đáo về vấn đề này. Người phát ngôn cho biết: “Vấn đề biến đổi khí hậu và cách giải quyết đã là một phần của các cuộc thảo luận công khai và nghiên cứu khoa học trong nhiều thập kỷ”.
Khoa học khí hậu tiến bộ
Bão Odette được biết đến trên toàn thế giới với tên gọi Bão Rai đã tấn công Philippines vào tháng 12 năm 2021, khiến hơn 400 người thiệt mạng, 1.000 người khác bị thương nặng và phá hủy 1,4 triệu ngôi nhà. Sự việc này khiến quốc gia Đông Nam Á này thiệt hại hàng triệu đô la. Vụ kiện dựa trên những tiến bộ gần đây trong khoa học về quy kết biến đổi khí hậu, đặc biệt là một nghiên cứu gần đây cho thấy biến đổi khí hậu do con người gây ra đã làm tăng gấp đôi nguy cơ xảy ra một sự kiện cực đoan như vậy.
Cho đến nay, chưa có công ty dầu khí nào bị phát hiện phải chịu trách nhiệm pháp lý về các thiệt hại liên quan đến biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, ngày càng có nhiều vụ kiện đang cố gắng làm như vậy, với các khoản nợ tiềm tàng của 25 công ty dầu khí lớn nhất ước tính lên tới hơn 20 nghìn tỷ đô la.
Rai là cơn bão mạnh nhất đổ bộ vào Philippines năm 2021Theo cơ sở dữ liệu Carbon Majors, Shell chịu trách nhiệm cho hơn 2,5% lượng khí thải nhiên liệu hóa thạch toàn cầu kể từ đầu cuộc cách mạng công nghiệp, khiến quốc gia này trở thành một trong những doanh nghiệp phát thải lớn nhất thế giới. Ngược lại, Philippines chỉ đóng góp 0,2% lượng khí thải carbon toàn cầu.
Greg Lascelles, đối tác tại công ty luật toàn cầu Hausfeld, người đứng đầu nhóm pháp lý trong vụ kiện Odette, cho biết vụ kiện nhằm mục đích buộc Shell phải chịu trách nhiệm. “Bằng việc chứng minh trước tòa rằng Shell phải chịu trách nhiệm về hiện tượng thời tiết cực đoan do biến đổi khí hậu này và những đau khổ mà nó gây ra, vụ kiện này nêu bật những tác động sâu rộng và trực tiếp của các hoạt động của công ty dầu khí đối với các cộng đồng dễ bị tổn thương trên toàn thế giới”, Lascelles nói.
Nhà vận động công lý khí hậu Tessa Khan, giám đốc điều hành của tổ chức Uplift có trụ sở tại Anh, gọi đây là “một vụ kiện thực sự chưa từng có tiền lệ”. “Đây là một cột mốc mới trong các vụ kiện tụng về khí hậu và trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp đối với tác động của biến đổi khí hậu”, bà nói. “Nhưng điều này cũng thực sự có ý nghĩa trong bối cảnh chính trị rộng lớn hơn khi chúng ta thấy các công ty dầu khí, các nhà đầu tư vào lĩnh vực năng lượng, tất cả đều bắt đầu rút lại cam kết chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch”.
Tin ngắn: Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng
Nguồn: https://www.climatechangenews.com/2025/10/23/philippines-storm-victims-to-seek-damages-from-shell-in-unprecedented-climate-claim/