Năm 2026 được dự báo là năm ENSO chuyển pha và nghiêng dần sang pha nóng. Số lượng bão có thể không nhiều như một số năm trước, nhưng nguy cơ xuất hiện bão mạnh, mưa lớn gây ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất vẫn rất đáng lưu ý.
Theo thông tin từ Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hiện tại ENSO đang trong trạng thái La Nina với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực trung tâm Thái Bình Dương (khu vực NINO3.4) trong tuần đầu tháng 3/2026 ở mức -0,50C. Dự báo, trong khoảng ba tháng tới, hiện tượng ENSO có khả năng chuyển dần sang trạng thái trung tính với xác suất khoảng từ 80-90%, trong khi xác suất duy trì trạng thái La Nina giảm hơn các dự báo trước đó và chỉ còn ở mức trong khoảng từ 10-20%. Từ tháng 6-8/2026, hiện tượng ENSO có khả năng duy trì trạng thái trung tính với xác suất trong khoảng từ 55-65%, xác suất chuyển sang El Nino có xu hướng tăng dần với xác suất trong khoảng từ 35-45%, xác suất chuyển sang La Nina ở mức rất thấp. Từ khoảng các tháng đầu mùa thu năm 2026, ENSO có khả năng duy trì trạng thái trung tính nhưng nghiêng về pha nóng với xác suất gia tăng hơn và có khả năng chuyển sang trạng thái El Nino trong các tháng cuối năm 2026 đầu năm 2027.
Kinh nghiệm theo dõi nhiều năm cho thấy, các giai đoạn ENSO chuyển pha như vậy thường làm gia tăng tính biến động và khó dự báo của thời tiết. Khi ENSO chuyển dần sang pha nóng, gió tín phong trên Thái Bình Dương có xu hướng suy yếu, cấu trúc hoàn lưu khí quyển thay đổi, làm cho phân bố mưa, bão và nhiệt độ tại khu vực Đông Nam Á có nhiều biến động hơn so với quy luật thông thường. Trong điều kiện đó, nửa cuối năm 2026, khu vực Đông Nam Á, trong đó có phần phía Nam của Việt Nam, mưa và số lượng bão có xu hướng thấp hơn trung bình nhiều năm; đồng thời nền nhiệt có khả năng cao hơn trung bình và nắng nóng có thể xuất hiện nhiều hơn, gay gắt hơn so với mùa hè năm 2025.
Đề phòng các cơn bão mạnh
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và ENSO chuyển pha, thiên tai không chỉ phụ thuộc vào số lượng mà ngày càng thể hiện rõ tính cực đoan và bất thường. Ngay cả trong những năm tổng lượng mưa hoặc số lượng bão không cao hơn trung bình, vẫn có thể xuất hiện các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như nắng nóng gay gắt kéo dài, mưa lớn cục bộ cường suất rất lớn, dông lốc, sét, mưa đá… đặc biệt trong các giai đoạn chuyển mùa như từ tháng 3–5 và tháng 9–10. Những hiện tượng này thường xảy ra trong thời gian ngắn, phạm vi hẹp nhưng có thể gây thiệt hại lớn nếu không được cảnh báo và ứng phó kịp thời.
Theo các dự báo hiện nay, hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông trong năm 2026 có khả năng không nhiều hơn trung bình nhiều năm. Từ tháng 4–7/2026, số lượng bão/áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông và ảnh hưởng đến nước ta được dự báo xấp xỉ trung bình nhiều năm. Từ tháng 8–12/2026, số lượng bão có thể thấp hơn trung bình (trung bình nhiều năm trên Biển Đông khoảng 9,6 cơn, trong đó khoảng 3,8 cơn ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền). Về phạm vi ảnh hưởng, từ khoảng tháng 8–9/2026 bão có xu hướng tác động nhiều hơn đến khu vực Bắc Bộ, còn từ tháng 9–12/2026 trọng tâm có thể dịch xuống Trung Bộ và phía Nam. Tuy nhiên, trong điều kiện khí hậu hiện nay, quỹ đạo và thời điểm xuất hiện bão ngày càng khó dự báo chính xác, có thể xuất hiện các trường hợp bất thường.
Đặc biệt, năm 2026 được dự báo là năm ENSO chuyển pha và nghiêng dần sang pha nóng. Khi nhiệt độ mặt nước biển cao hơn trung bình có thể tạo điều kiện cho các cơn bão nếu hình thành có thể tăng cường độ nhanh hơn và gây mưa lớn hơn. Vì vậy, dù số lượng bão có thể không nhiều như một số năm trước, nhưng nguy cơ xuất hiện bão mạnh, mưa lớn gây ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất vẫn rất đáng lưu ý.
Nhiệt độ trung bình (NĐTB) từ tháng 4-6/2026, trên phạm vi toàn quốc phổ biến xấp xỉ so với TBNN, riêng khu vực Bắc Bộ, Thanh Hóa-Nghệ An trong tháng 4/2026 có NĐTB cao hơn từ 0,5-1,00C so với TBNN cùng thời kỳ. Từ tháng 7-9/2026, NĐTB trên phạm vi toàn quốc phổ biến cao hơn từ 0,5-1,00C.
Tháng 3/2026 nắng nóng tiếp tục xảy ra trên diện rộng ở khu vực miền Đông Nam Bộ, sang tháng 4/2026, nắng nóng có xu hướng gia tăng cường độ và mở rộng sang khu vực Cao nguyên Trung Bộ và miền Tây Nam Bộ; đến cuối tháng 5/2026 nắng nóng suy giảm về cường độ và thu hẹp dần ở các khu vực trên. Ở khu vực phía Tây Bắc Bộ có thể xuất hiện nắng nóng cục bộ từ tháng 3/2026.
Từ khoảng tháng 4/2026, khu vực từ Thanh Hóa đến Huế có khả năng xuất hiện nắng nóng sau đó từ khoảng cuối tháng 5 sẽ mở rộng dần toàn khu vực Bắc Bộ và Trung Bộ và gia tăng hơn về cường độ cho tới tháng 8/2026; sau đó từ khoảng tháng 9/2026 nắng nóng có xu hướng suy giảm dần. Nắng nóng có khả năng xảy ra nhiều hơn và gay gắt hơn so với cùng kỳ năm 2025.
Dự báo về mùa mưa trong năm 2026 số đợt mưa lớn diện rộng xảy ra trên toàn quốc ở mức xấp xỉ đến thấp hơn so với trung bình nhiều năm. Các đợt mưa lớn diện rộng có khả năng bắt đầu từ tháng 6 ở Bắc Bộ, sau đó chuyển dần về phía Nam và kết thúc vào khoảng tháng 11 ở các tỉnh Trung Bộ. Với diễn biến nưa như vậy thì từ tháng 4-7/2026, tình hình khô hạn, thiếu nước cục bộ ngoài vùng cấp nước của các công trình thủy lợi có khả năng xảy ra tại các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk, Lâm Đồng.