Mưa mùa gió mùa tại Ấn Độ đứng trước nguy cơ biến động trong bối cảnh cảnh báo khí hậu toàn cầu

Các chuyên gia khí tượng cảnh báo rằng mùa mưa gió mùa của Ấn Độ đang bị đe dọa, đồng thời dự báo tình trạng nóng và khô hạn hơn sẽ diễn ra trên phần lớn thế giới khi hiện tượng thời tiết El Niño đang mạnh lên.

Tổng thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres nhận định rằng việc El Niño gia tăng cường độ giống như đang "đổ thêm dầu vào một hành tinh vốn đã bốc cháy" và đẩy thế giới vào "những vùng đất chưa từng được khám phá" (những tình trạng chưa từng có tiền lệ).

Theo dữ liệu và dự báo do Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) công bố hôm thứ Sáu, hiện tượng El Niño sẽ mạnh lên trong khoảng thời gian từ tháng 8 đến tháng 10, kéo theo nhiệt độ toàn cầu tăng cao, đồng thời gây mưa nhiều hơn ở một số khu vực trong khi những nơi khác lại phải hứng chịu hạn hán.

Các đợt sóng nhiệt đại dương đã khiến giới khoa học sửng sốt trong năm nay và dự kiến ​​sẽ còn gia tăng cường độ: Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết nhiệt độ tại một số khu vực có khả năng cao hơn mức bình thường tới 2,9°C.

"Vùng nước Thái Bình Dương – tác nhân chính gây ra hiện tượng này – chưa bao giờ ấm đến mức đó vào thời điểm sớm như vậy trong chu kỳ El Niño, và nhiệt độ vẫn đang tiếp tục tăng," ông Guterres phát biểu. "[Năm nay] có nguy cơ phá vỡ mọi kỷ lục theo mùa và gây ra những tác động nghiêm trọng hơn nữa trên toàn cầu. Chúng ta đang bước vào một tình trạng chưa từng có tiền lệ."

Nguy cơ suy yếu của gió mùa – nguồn cung cấp lượng mưa thiết yếu cho nông dân Ấn Độ – đã được cảnh báo khi dự báo cho thấy "xác suất cao về lượng mưa thấp hơn mức trung bình"; điều này sẽ làm gia tăng nguy cơ hạn hán, lũ lụt và cháy rừng quanh khu vực lòng chảo Ấn Độ Dương. Tình trạng khô hạn hơn cũng có khả năng xảy ra tại một số vùng thuộc khu vực xích đạo châu Phi (phía tây Sừng châu Phi), miền nam và miền đông Australia, cũng như nhiều khu vực rộng lớn tại Nam Mỹ và Bắc Mỹ.

Ngược lại, lượng mưa cao hơn mức bình thường được dự báo sẽ xuất hiện tại miền nam châu Âu, Trung Á, khu vực Sừng châu Phi và đông nam Nam Mỹ.

Thời tiết cực đoan đã gây ra nhiều thiệt hại nghiêm trọng trên toàn cầu trong mùa hè này, điển hình là các đợt sóng nhiệt phá kỷ lục bắt đầu từ tháng 5 tại Vương quốc Anh, cùng các vụ cháy rừng ở Pháp và Tây Ban Nha đã thiêu rụi nhiều ngôi làng và buộc hàng trăm nghìn người phải rời bỏ nhà cửa.

Trong năm nay, các nhà khoa học đã cảnh báo về sự hình thành của El Niño – một hiện tượng thời tiết tại Thái Bình Dương thường gây ảnh hưởng đến nhiệt độ và lượng mưa trên toàn cầu. Dù một số đợt El Niño trước đây có cường độ tương đối nhẹ, các nhà khoa học cho biết hiện tượng năm nay đã trở nên cực kỳ mạnh mẽ do tác động của cuộc khủng hoảng khí hậu.

Việc nước biển ấm lên – diễn ra sớm hơn thường lệ và nhiệt độ nước vẫn đang tiếp tục tăng – đã dẫn đến dự báo về sự hình thành của một đợt "siêu El Niño". Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) không sử dụng thuật ngữ này, nhưng nhận định rằng hiện tượng thời tiết đang hình thành có khả năng sẽ mạnh và dữ dội hơn nhiều so với mức bình thường. Các dự báo được công bố vào thứ Sáu là bản cập nhật mới nhất của tổ chức này, bao gồm giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 10.

Bà Celeste Saulo, Tổng thư ký Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), đã kêu gọi các chính phủ triển khai công tác chuẩn bị nhằm hỗ trợ người dân chịu ảnh hưởng bởi nắng nóng, hạn hán và nguy cơ lũ lụt có thể xảy ra trong những tháng tới.

"El Niño là một trong những hiện tượng khí hậu được theo dõi sát sao nhất trên toàn cầu," bà cho biết. "Tuy nhiên, bản thân các dự báo không thể ngăn chặn được hiểm họa; chính hành động của con người mới làm được điều đó. Đợt El Niño này – diễn ra trong bối cảnh nhiệt độ đại dương và nhiệt độ toàn cầu tăng cao chưa từng thấy – mang lại cho các chính phủ và cộng đồng cơ hội để chủ động lường trước rủi ro và hành động trước khi các tác động thực sự xảy ra. Những quyết định chúng ta đưa ra hôm nay sẽ định hình những tác động mà chúng ta phải đối mặt trong tương lai."

Hôm thứ Sáu, ông Guterres đã cảnh báo về những tác động này và kêu gọi các chính phủ hành động đối với vấn đề nhiên liệu hóa thạch. "Hai tháng trước, tôi đã cảnh báo rằng El Niño đang đến ngay ngưỡng cửa. Giờ đây, nó đã vào tận trong nhà và đang làm nhiệt độ tăng vọt," ông phát biểu trước các phóng viên tại New York.

Ông nói thêm: "El Niño đang mạnh lên – như đổ thêm dầu vào một hành tinh vốn đã 'bốc cháy' bởi các vòm nhiệt thiêu đốt, những vụ cháy rừng dữ dội như ngày tận thế và nhiệt độ nước biển cao kỷ lục. Nhiên liệu hóa thạch đang thổi bùng ngọn lửa của cuộc khủng hoảng này. Việc mở rộng khai thác cần phải chấm dứt."

Ông Guterres đặc biệt cảnh báo về những rủi ro đối với người lao động: "Nắng nóng đang cướp đi sinh mạng của con người trên quy mô ngày càng lớn, diễn ra hàng ngày tại mọi khu vực trên thế giới. Nó cũng đe dọa một bộ phận khổng lồ lực lượng lao động toàn cầu, đẩy hàng tỷ người vào tình trạng nguy hiểm và thường là những điều kiện đe dọa đến tính mạng."

Ngoài ra, các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng thời tiết khắc nghiệt mà châu Âu đang phải hứng chịu, cùng với nguy cơ gia tăng về hạn hán và cháy rừng, đã bị "thúc đẩy mạnh mẽ" bởi cuộc khủng hoảng khí hậu.

Tin ngắn: Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng

Nguồn: https://www.theguardian.com/environment/2026/jul/31/india-monsoon-el-nino-hot-dry-conditions-meteorologists