Ký kết hợp tác tăng cường cảnh báo sớm và ứng phó thiên tai giai đoạn 2026–2030

Tham dự buổi lễ có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên; Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai Nguyễn Thượng Hiền; Phó Cục trưởng điều hành Cục Khí tượng Thủy văn Hoàng Đức Cường; Phó Cục trưởng Cục KTTV Mai Văn Khiêm; Giám đốc Quỹ Thiện Tâm VinGroup Lý Minh Tuấn cùng đại diện các địa phương, chuyên gia và đơn vị liên quan.

Tại buổi lễ, đại diện ba bên đã ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác triển khai Chương trình nhằm tăng cường năng lực giám sát, dự báo, cảnh báo sớm thiên tai; nâng cao khả năng tiếp cận thông tin cảnh báo chính xác, kịp thời của cộng đồng; đồng thời nâng cao nhận thức, kỹ năng và khả năng chủ động phòng ngừa, ứng phó của chính quyền địa phương và người dân, góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản do thiên tai gây ra.

Phát biểu báo cáo tại buổi lễ, Phó Cục trưởng Cục KTTV Mai Văn Khiêm cho biết: Chương trình tăng cường năng lực cảnh báo sớm và nâng cao năng lực ứng phó nhằm giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra tại Việt Nam giai đoạn 2026–2030 được xây dựng trên cơ sở phối hợp giữa Cục Khí tượng Thủy văn, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai và Quỹ Thiện Tâm thuộc Tập đoàn Vingroup. Chương trình này hướng đến mục tiêu tăng cường năng lực quan trắc, theo dõi, dự báo và cảnh báo sớm thiên tai; thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số trong công tác phòng, chống thiên tai; đồng thời nâng cao năng lực ứng phó của chính quyền, cơ sở và cộng đồng để góp phần giảm thiểu thiệt hại về người, tài sản và sinh kế.  Nội dung chính của chương trình tập trung vào ba phần lớn: phát triển công nghệ, công cụ, phần mềm phục vụ quan trắc và cảnh báo sớm; hỗ trợ trang thiết bị cho hạ tầng kỹ thuật; và nâng cao năng lực ứng phó cộng đồng thông qua các hoạt động tập huấn, truyền thông. 

Về phạm vi, chương trình được triển khai trong giai đoạn 2026 - 2030, trong đó giai đoạn 2026 - 2027 sẽ tập trung hỗ trợ tại 5 tỉnh, thành phố là Tuyên Quang, Thái Nguyên, Hà Tĩnh, Đà Nẵng và Đắk Lắk với 2 xã thí điểm mỗi địa phương, sau đó sẽ đánh giá và mở rộng quy mô từ năm 2028 - 2030. Tổng kinh phí dự kiến cho giai đoạn 2026 - 2027 là 221,250 tỷ đồng, trong đó Quỹ Thiện Tâm tài trợ 212 tỷ đồng, phần còn lại là vốn đối ứng của Trung ương và địa phương. Cuối cùng, trách nhiệm thực hiện được phân công cụ thể cho Cục Khí tượng Thuỷ văn, Cục Quản lý Đê điều và Phòng, chống thiên tai, Quỹ Thiện Tâm cùng UBND các địa phương phối hợp chặt chẽ theo các kế hoạch đã thống nhất.

Phát biểu tại buổi lễ, Thứ trưởng Lê Trọng Yên ghi nhận và đánh giá cao sự chủ động, trách nhiệm của Cục Khí tượng Thủy văn, Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai cùng Quỹ Thiện Tâm trong quá trình xây dựng Chương trình. Thứ trưởng nhấn mạnh, trong bối cảnh thiên tai ngày càng diễn biến phức tạp, công tác phòng, chống thiên tai cần chuyển mạnh từ dự báo hiện tượng sang cảnh báo tác động, rủi ro; từ cung cấp thông tin sang hỗ trợ chính quyền và người dân thực hiện hành động cụ thể.

Theo ông, điểm nổi bật của Chương trình là kết nối năng lực dự báo, cảnh báo với công tác quản lý rủi ro và tổ chức ứng phó. Để đạt hiệu quả, hai Cục cần phối hợp chặt chẽ, hình thành chuỗi thông tin thống nhất từ giám sát, dự báo đến xác định tác động, xây dựng phương án ứng phó và hỗ trợ chỉ đạo, điều hành. Thông tin cảnh báo cần ngày càng chi tiết, kịp thời, dễ tiếp cận và gắn với những hướng dẫn hành động phù hợp với từng địa bàn.

Thứ trưởng đề nghị năm địa phương tham gia chủ động rà soát rủi ro, lựa chọn đúng địa bàn và nhu cầu ưu tiên, bố trí đầu mối phối hợp, cung cấp dữ liệu và tổ chức tiếp nhận, vận hành các sản phẩm được hỗ trợ. Các giải pháp cần phù hợp với đặc điểm thiên tai tại từng nơi; đồng thời phát huy vai trò của chính quyền cơ sở, lực lượng ứng phó và người dân, bảo đảm phương án ứng phó cụ thể, lực lượng được tập huấn và cộng đồng biết cách hành động khi có cảnh báo. Ông cũng lưu ý các bên cần xác định rõ trách nhiệm, tiến độ, sản phẩm và tiêu chí đánh giá; quan tâm đến việc tiếp nhận, vận hành, bảo trì và duy trì hệ thống sau khi Chương trình kết thúc. Hoạt động đào tạo, diễn tập và nâng cao nhận thức cần được chú trọng cùng với đầu tư công nghệ, nhất là đối với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Kết quả thí điểm cần được đánh giá thực chất, làm căn cứ hoàn thiện mô hình và xem xét mở rộng trong giai đoạn tiếp theo.

Giám đốc Quỹ Thiện Tâm - Vingroup Lý Minh Tuấn cho biết, việc ký kết Biên bản ghi nhớ là dấu mốc quan trọng trong hành trình phụng sự cộng đồng của Quỹ. Bên cạnh việc hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả sau thiên tai, Quỹ mong muốn phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước và cộng đồng để chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm, nâng cao năng lực tự bảo vệ và giảm thiểu tổn thất trước khi thiên tai xảy ra.

Theo ông Lý Minh Tuấn, qua nhiều năm tham gia hỗ trợ các địa phương, Quỹ nhận thấy cứu trợ sau thiên tai rất cần thiết, nhưng việc giúp người dân chuẩn bị tốt hơn từ trước cũng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Cảnh báo đến đúng lúc có thể giúp người dân sơ tán, bảo vệ tính mạng và hạn chế thiệt hại; kiến thức, kỹ năng ứng phó và thông tin dễ tiếp cận có thể giúp cả cộng đồng chủ động hơn trước những mùa thiên tai tiếp theo. Vì vậy, Quỹ xác định tăng cường phòng ngừa và cảnh báo sớm là hướng mở rộng trách nhiệm xã hội, song hành với hoạt động cứu trợ khi người dân gặp khó khăn.

Ông nhấn mạnh, cảnh báo chỉ phát huy hiệu quả khi đến được đúng người, đúng thời điểm, qua những kênh phù hợp và bằng cách diễn đạt dễ hiểu để người dân biết cần làm gì, đi đâu để an toàn. Do đó, Chương trình cần kết hợp đồng bộ giữa công nghệ, thiết bị, dữ liệu và nâng cao năng lực cộng đồng; chú trọng tập huấn, diễn tập và hướng dẫn hành động cụ thể, nhất là tại những khu vực có nguy cơ cao và nơi có nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Giám đốc Quỹ Thiện Tâm kỳ vọng các bên triển khai Chương trình trên tinh thần thực chất, phối hợp chặt chẽ và lấy hiệu quả bảo vệ người dân làm thước đo. Với tổng giá trị tài trợ dự kiến 212 tỷ đồng trong giai đoạn đầu, Quỹ mong muốn nguồn lực được sử dụng đúng mục tiêu, hiệu quả và bền vững; các mô hình thí điểm có thể được đánh giá, hoàn thiện và nhân rộng phù hợp tại các địa phương khác.

Phát biểu tại buổi lễ, GS.TS.Trần Thục, Chủ tịch Hội KTTV Việt Nam chia sẻ chương trình hướng đến mục tiêu thúc đẩy sự chuyển đổi từ dự báo, cảnh báo thiên tai sang hành động sớm và hành động tại chỗ, tập trung theo chuỗi từ khâu dự báo, cảnh báo đến kích hoạt và hành động. Điểm cốt lõi để chương trình mang lại hiệu quả cao là thông tin dự báo và cảnh báo không chỉ dừng lại ở các cơ quan chuyên môn mà phải đến được tận tay người dân và chính quyền địa phương để có phương án ứng phó kịp thời.. Nội dung chương trình được chia thành ba ngưỡng quan trọng. 

Ngưỡng thứ nhất là kiểm hoả khí hậu hoặc khí tượng thủy văn, phần này do Cục KTTV đảm nhận. Ngưỡng thứ hai là cảnh báo tác động, được thể hiện rõ qua sự phối hợp giữa Cục Quản lý Đê điều và Phòng, chống Thiên tai cùng với Cục KTTV. Ngưỡng thứ ba là kích hoạt hành động – được đánh giá là phần rất quan trọng. Khác với các ngưỡng trước, ngưỡng này không áp dụng chung chung mà phụ thuộc vào từng địa phương cụ thể, từng yếu tố khí tượng thủy văn và điều kiện địa lý tự nhiên của từng vùng.

Theo ông Nguyễn Văn Tiến, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai, chương trình được xây dựng trên cơ sở cụ thể hóa các mục tiêu của Đề án “Nâng cao nhận thức cộng đồng và quản lý rủi ro thiên tai dựa vào cộng đồng, đến năm 2030” theo Quyết định số 553/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.

Các hoạt động sẽ tập trung vào ba trọng tâm: nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm thiên tai; tăng cường trang thiết bị phục vụ công tác cảnh báo và ứng phó; và nâng cao năng lực ứng phó, phát huy tính chủ động của người dân trong phòng, chống thiên tai. Việc chuyển được thông tin cảnh báo thành hành động sớm, cụ thể và hiệu quả của chính quyền và người dân sẽ góp phần xây dựng cộng đồng an toàn, có khả năng chống chịu tốt hơn trước thiên tai.

Phát biểu tổng kết buổi lễ, Phó Cục trưởng điều hành Cục KTTV Hoàng Đức Cường ghi nhận và gửi lời cảm ơn chân thành đến Quỹ Thiện Tâm, đại diện lãnh đạo các đơn vị, cùng đội ngũ cán bộ chuyên môn của hai Cục đã tích cực phối hợp chặt chẽ với Sở Nông nghiệp và Môi trường và các đơn vị liên quan để hoàn thiện các văn kiện, chuẩn bị chu đáo cho lễ ký kết. Kết quả làm việc được thể hiện rõ nét qua văn bản thỏa thuận đã được các bên ký kết thành công. Trong thời gian tới, Cục Khí tượng Thuỷ văn và Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai cùng với 5 Sở NNMT được đề nghị tiếp tục duy trì kênh liên thông, thường xuyên trao đổi thông tin để kịp thời tháo gỡ mọi vướng mắc phát sinh trong thực tiễn, đảm bảo chương trình triển khai đạt hiệu quả cao nhất.