Các chuyên gia thời tiết của Liên Hợp Quốc cảnh báo hôm thứ Năm rằng khu vực Ả Rập đang nóng lên gần gấp đôi mức trung bình toàn cầu, sau khi năm 2024 chứng kiến đợt nắng nóng chưa từng có, những cơn bão tàn phá và tình trạng khan hiếm nước ngày càng trầm trọng, ảnh hưởng đến một số cộng đồng dễ bị tổn thương nhất thế giới.
Người dân trên khắp khu vực Ả Rập, bao gồm cả thành phố Mecca, Ả Rập Xê Út, đang phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ các hiện tượng khí hậu cực đoan.Các chuyên gia thời tiết của Liên Hợp Quốc cảnh báo hôm thứ Năm rằng khu vực Ả Rập đang nóng lên gần gấp đôi mức trung bình toàn cầu, sau khi năm 2024 chứng kiến đợt nắng nóng chưa từng có, những cơn bão tàn phá và tình trạng khan hiếm nước ngày càng trầm trọng, ảnh hưởng đến một số cộng đồng dễ bị tổn thương nhất thế giới.
Báo cáo đầu tiên về Tình trạng Khí hậu tại Khu vực Ả Rập của Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) đã vẽ nên một bức tranh ảm đạm về một khu vực đang chịu áp lực liên tục từ nhiệt độ tăng cao và thời tiết ngày càng khắc nghiệt. Cơ quan Liên Hợp Quốc lưu ý rằng “một số quốc gia trong khu vực Ả Rập đã báo cáo nhiệt độ trên 50°C (122°F) vào năm ngoái, trong khi nhiệt độ trung bình của khu vực trong năm 2024 cao hơn 1,08°C so với giai đoạn 1991-2020.
Nêu bật tầm quan trọng của dữ liệu này, Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo lưu ý rằng nhiệt độ thiêu đốt, đặc trưng bởi các đợt nắng nóng dữ dội và kéo dài, “đang đẩy xã hội đến giới hạn... đơn giản là quá nóng để có thể chịu đựng”, bà nói. “Sức khỏe con người, hệ sinh thái và nền kinh tế không thể đối phó với những đợt nắng nóng kéo dài hơn 50°C”, người đứng đầu WMO tiếp tục. “Hạn hán đang trở nên thường xuyên và nghiêm trọng hơn ở một trong những khu vực thiếu nước nhất thế giới. Đồng thời, chúng ta đã chứng kiến một số trận lũ lụt gây gián đoạn và nguy hiểm”.
Khí hậu khắc nghiệt
Báo cáo của Liên Hợp Quốc chỉ ra rằng số lượng thiên tai được ghi nhận tại các quốc gia Ả Rập đã tăng 83% trong giai đoạn 1980-1999 và 2000-2019. Ngoài đợt nắng nóng kỷ lục, khu vực này bao gồm 15 quốc gia khan hiếm nước nhất thế giới đã phải hứng chịu những cơn bão bụi, hạn hán kéo dài và lũ lụt tàn phá.
WMO cho biết hạn hán đã trở nên tồi tệ hơn vào năm 2024 ở miền tây Bắc Phi sau sáu mùa mưa liên tiếp không đạt yêu cầu, đặc biệt là ở Maroc, Algeria và Tunisia. Trong khi đó, tại các quốc gia khô cằn khác như Ả Rập Xê Út, Bahrain và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, mưa lớn và lũ quét đã gây ra tử vong và tàn phá.
Những cú sốc thời tiết này đã làm gia tăng áp lực lên các cộng đồng vốn đã phải vật lộn với xung đột, dân số tăng nhanh, đô thị hóa và suy thoái kinh tế. WMO cảnh báo rằng nếu không có các biện pháp thích ứng mạnh mẽ hơn, những áp lực này sẽ chỉ gia tăng khi nhiệt độ tiếp tục tăng nhanh. Những hiện tượng thời tiết cực đoan ngày càng gia tăng này đang định hình lại cuộc sống hàng ngày trên khắp khu vực Ả Rập, nơi tình trạng thiếu nước ngày càng trầm trọng do nhiệt độ cao làm tăng tốc độ bốc hơi và gây áp lực lên nguồn dự trữ nước ngầm.
Cuộc sống hàng ngày bị đe dọa
Các trung tâm đô thị đang phải đối mặt với những mối đe dọa ngày càng tăng đối với việc cung cấp năng lượng, mạng lưới giao thông và sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là đối với những người làm việc ngoài trời hoặc sống trong nhà ở tạm bợ. Ở các vùng nông thôn, hạn hán kéo dài đang làm xói mòn sản xuất lương thực và buộc phải cân nhắc giữa nông nghiệp, sử dụng nước sinh hoạt và bảo vệ môi trường.
Claire Ransom, Phó Khoa học tại Ban Chính sách và Giám sát Khí hậu của WMO, nhấn mạnh rằng nắng nóng cực độ chỉ là một trong nhiều mối đe dọa thời tiết cực đoan. Bà cho biết: “Bão bụi, lũ lụt nghiêm trọng và các hiện tượng khí hậu cực đoan khác đã gây áp lực rất lớn lên các cộng đồng trên khắp khu vực vào năm 2024, làm gián đoạn cuộc sống và ảnh hưởng đến hàng triệu người”. Những sự kiện này đã gây ra thiệt hại kinh tế lớn, khiến nhiều gia đình phải di dời, mùa màng bị phá hủy và làm quá tải các hệ thống ứng phó khẩn cấp vốn phân bố không đồng đều trên khắp khu vực.
Hành động phối hợp
Bất chấp những thách thức này, đánh giá của WMO xác định những lĩnh vực cần tiến bộ. Nhiều quốc gia đã mở rộng hệ thống chuẩn bị và bắt đầu đầu tư chiến lược hơn vào việc thích ứng. Bà Ransom cho biết: “Đã có những tiến bộ; gần 60% các quốc gia Ả Rập hiện đã có hệ thống cảnh báo sớm đa thiên tai, và nhiều quốc gia đang ưu tiên các chiến lược an ninh nguồn nước để đối phó với những rủi ro khí hậu ngày càng gia tăng mà chúng ta đã thấy trong năm 2024 và sau đó”. Mặc dù các nỗ lực thích ứng đang gia tăng, báo cáo kết luận rằng chỉ có hành động nhanh chóng, bền vững và hợp tác mới đủ để ngăn chặn khí hậu khắc nghiệt của năm 2024 trở thành hiện tượng bình thường mới.
Áp lực đòi hỏi các giải pháp phối hợp đang gia tăng khi nhiệt độ tăng cao. Sự kết hợp của nắng nóng cực độ, tình trạng khan hiếm nước và dân số tăng nhanh đang làm trầm trọng thêm các điểm yếu hiện có và đe dọa các mục tiêu phát triển ở nhiều quốc gia. Nhiều chính phủ đã phải vật lộn để duy trì các dịch vụ thiết yếu trong các đợt nắng nóng, trong khi các cộng đồng nghèo hơn phải đối mặt với những rủi ro lớn nhất từ cả nhiệt độ tăng cao và các cơn bão ngày càng dữ dội. “Thông điệp chính từ báo cáo rất rõ ràng. Khu vực Ả Rập thực sự đang ở tuyến đầu của biến đổi khí hậu, và việc cung cấp thông tin kịp thời cùng hành động phối hợp không còn là lựa chọn nữa. Chúng hoàn toàn thiết yếu”, bà Ransom nói.
Báo cáo được thực hiện bởi cơ quan Liên Hợp Quốc, phối hợp với Ủy ban Kinh tế và Xã hội Tây Á và Liên đoàn các Quốc gia Ả Rập. Đây là đánh giá khí hậu đầu tiên dành riêng cho khu vực Ả Rập và nhằm mục đích cung cấp thông tin khoa học thiết thực để hỗ trợ các nhà hoạch định chính sách tại khu vực khan hiếm nước này.
Tin vắn: Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng
Nguồn: https://news.un.org/en/story/2025/12/1166509