Siêu bão Melissa cấp 5 tấn công Jamaica và các đảo thuộc Caribe.

Khi tiến gần bờ biển Jamaica, bão Melissa đạt cấp 5 theo thang Saffir-Simpson, với sức gió gần 300 km/giờ, kèm sóng dâng và mưa lớn nghiêm trọng, gây đe dọa tính mạng người dân. Thủ tướng Andrew Holness đã tuyên bố tình trạng thảm họa quốc gia tại Jamaica vào ngày 28 tháng 10. Phần lớn đảo mất liên lạc, nhiều nhà cửa bị phá hủy hoặc chìm trong nước.

Melissa đổ bộ Cuba với cường độ bão cấp 3 mạnh, sau đó suy yếu khi đi qua lãnh thổ nước này và tiếp tục di chuyển về phía các đảo Caribe khác, bao gồm Bahamas và Bermuda. Cơn bão gây ra mưa như trút nước và ngập lụt nghiêm trọng tại Haiti và Cộng hòa Dominica.

Theo các bản tin quốc tế, hơn 50 người thiệt mạng, trong đó đa số ở Haiti, quốc gia vốn chịu nhiều thiệt thòi về kinh tế.

Trung tâm Khí tượng chuyên trách khu vực của WMO tại Miami, do Trung tâm Bão Quốc gia Hoa Kỳ (NHC) vận hành, đã liên tục phát cảnh báo, mô tả Melissa là cơn bão cực kỳ nguy hiểm và đe dọa tính mạng. Trong một cảnh báo hiếm thấy, NHC nhấn mạnh nguy cơ “sụp đổ hoàn toàn các công trình xây dựng” dọc đường đi của tâm bão khi đổ bộ Jamaica.

Tổng Thư ký Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), bà Celeste Saulo, cho biết mối đe dọa khổng lồ từ bão Melissa đã nhấn mạnh tầm quan trọng của công tác dự báo và sáng kiến “Cảnh báo sớm cho mọi người” mà WMO đang thúc đẩy. “Melissa sẽ phá vỡ nhiều kỷ lục. Nhưng chúng tôi hy vọng thiệt hại về người sẽ được giảm thiểu nhờ sức mạnh của dự báo, lợi ích của hợp tác quốc tế và khu vực dựa trên chia sẻ dữ liệu và quan trắc, cùng hành động kịp thời của các quốc gia và cộng đồng,” bà Saulo phát biểu.

Cảnh báo sớm

Melissa là cơn bão mạnh nhất tấn công Jamaica kể từ bão Gilbert năm 1988. Kể từ đó, Jamaica đã rút ra nhiều bài học, với dự báo chính xác hơn, thời gian cảnh báo sớm dài hơn và hệ thống cảnh báo khẩn cấp hiệu quả hơn. Chính quyền Jamaica đã đóng cửa các sân bay chính, ban hành tình trạng khẩn cấp và cảnh báo đỏ, yêu cầu người dân thực hiện ngay các biện pháp bảo đảm an toàn.

Ông Evan Thompson, Giám đốc Cơ quan Khí tượng Quốc gia Jamaica và Chủ tịch Hiệp hội Khu vực của WMO phụ trách Bắc Mỹ, Trung Mỹ và Caribe, đã cùng lãnh đạo chính phủ liên tục xuất hiện trên truyền hình để cảnh báo người dân về mức độ nguy hiểm cực đoan của bão Melissa.

Tại Cuba, Trung tâm Dự báo Quốc gia thuộc Viện Khí tượng đã liên tục cung cấp bản tin cập nhật, hỗ trợ lực lượng Phòng vệ Dân sự sơ tán gần 700.000 người. Không có trường hợp tử vong nào được ghi nhận tại Cuba.

Nhà khí tượng học José Rubiera, Phó Chủ tịch Ủy ban Bão của WMO, cho biết:

“Dù thiệt hại vật chất mà bão Melissa gây ra có thể lớn, nhưng đã được xác nhận rằng không có người thiệt mạng ở Cuba do cơn bão mạnh này.”

Nhà khoa học Anne-Claire Fontan thuộc Chương trình Bão Nhiệt đới của WMO cho biết, hệ thống bão này sẽ mang đến lượng mưa gấp ba lần mức trung bình của một tháng mưa tại Jamaica, tương đương khoảng 700 mm. “Điều đó đồng nghĩa với nguy cơ lũ quét thảm khốc và sạt lở đất trên diện rộng,” bà giải thích. “Ngoài mưa lớn và gió tàn phá, nước dâng do bão tại bờ biển phía nam Jamaica có thể cao từ 3 đến 4 mét, kết hợp với sóng lớn dữ dội,” bà nói trong buổi họp báo.

Việc Melissa di chuyển chậm đã khiến tác động của mưa và ngập lụt trở nên nghiêm trọng hơn. Melissa là cơn bão nguy hiểm nhất trong một mùa bão tương đối ít tác động, nhưng như bà Saulo cảnh báo: “Chỉ cần một cơn bão đổ bộ cũng đủ để xóa sổ nhiều năm phát triển.” 

Đây cũng là cơn bão mạnh nhất thế giới tính đến nay trong năm 2025, vượt qua cả siêu bão Ragusa từng hoành hành ở tây bắc Thái Bình Dương hồi tháng 9.

Mối đe dọa nhân đạo

Liên Hợp Quốc đã tuyên bố hỗ trợ toàn diện cho các quốc gia trong khu vực bị ảnh hưởng. Dưới sự chỉ đạo của các Điều phối viên Thường trú, Liên Hợp Quốc đang phối hợp chặt chẽ với chính quyền và các tổ chức nhân đạo để đánh giá nhu cầu, hỗ trợ người bị ảnh hưởng và chuẩn bị ứng phó tại những khu vực có thể còn chịu tác động của bão. Theo người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc, các nhóm nhân viên cứu trợ đã được bố trí sẵn, cùng lực lượng dự phòng sẵn sàng triển khai khi cần thiết.

Liên Hợp Quốc đã phân bổ 4 triệu USD cho mỗi nước Haiti và Cuba từ Quỹ Ứng phó Khẩn cấp Trung ương (CERF) để giúp các cộng đồng chuẩn bị trước bão và giảm thiểu thiệt hại, nằm trong chương trình hành động dự báo sớm của Văn phòng Điều phối Các vấn đề Nhân đạo (OCHA). Song song đó, Liên Hợp Quốc cũng đang xem xét khả năng phát động lời kêu gọi viện trợ nhằm đáp ứng nhu cầu nhân đạo khẩn cấp do bão Melissa gây ra, với sự phối hợp chặt chẽ của các quốc gia bị ảnh hưởng.

Các tổ chức cứu trợ quốc tế đã nhanh chóng triển khai hỗ trợ cho những cộng đồng dễ bị tổn thương, đặc biệt là tại Haiti, một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới.

“Mái nhà sẽ bị gió thử thách, nước lũ sẽ dâng cao, và sự cô lập sẽ trở thành thực tế khắc nghiệt với nhiều người,” - ông Necephor Mghendi, Trưởng phái đoàn Hiệp hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi liềm đỏ quốc tế (IFRC) phụ trách khu vực Caribe nói tiếng Anh và Hà Lan. Ông nhấn mạnh: “Mối đe dọa nhân đạo là nghiêm trọng và tức thời.”

Nhiều gia đình tại khu vực Caribe vẫn đang phục hồi sau thiệt hại do bão Beryl năm ngoái, cố gắng khôi phục sinh kế. “Giờ đây, Melissa lại đe dọa chính những cộng đồng đó - có thể xóa sạch mọi nỗ lực phục hồi,” ông cảnh báo. “Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy các hiện tượng thời tiết cực đoan do biến đổi khí hậu có thể tạo ra cú sốc nghiêm trọng đối với cộng đồng, vượt quá khả năng chống chịu của họ.”

Ông Mghendi cho biết, các cộng đồng ven biển đang chịu áp lực tài chính lớn, trong khi những khu định cư không chính thức đặc biệt dễ bị tổn thương bởi gió mạnh và đất đã bão hòa nước trong mùa mưa, làm gia tăng nguy cơ sạt lở đất.

Tại Jamaica, chính quyền đã chuẩn bị khoảng 800 điểm trú ẩn, và các tình nguyện viên của IFRC đang hỗ trợ sơ tán người dân, phân phát hàng cứu trợ và tăng cường truyền thông cảnh báo sớm.

Ông Jens Laerke, người phát ngôn của Văn phòng Điều phối Các vấn đề Nhân đạo (OCHA), cho biết cơ chế ứng phó dự báo sớm của Liên Hợp Quốc đã được kích hoạt tại Cuba và Haiti - những nước nằm trên đường đi của bão Melissa. Nhờ đó, 4 triệu USD từ Quỹ CERF đã được phân bổ để dự trữ sẵn thực phẩm, nước uống, vật dụng vệ sinh và thiết bị y tế. “Điều người dân cần nhất để sinh tồn là gì? Đó là thực phẩm, nước sạch, nơi trú ẩn và chăm sóc y tế,” ông nói, đồng thời cảnh báo rằng lũ lụt lớn sẽ khiến nguồn nước sạch trở nên khan hiếm, dẫn đến nguy cơ bùng phát dịch bệnh và khủng hoảng y tế.

Tin ngắn: Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng

Nguồn: https://wmo.int/media/news/category-5-hurricane-melissa-hits-jamaica-and-caribbean-islands