Một nghiên cứu cho thấy chim yến di cư luôn trung thành quay trở lại các tổ trong các tòa nhà vào mỗi năm

Theo một nghiên cứu, loài chim yến di cư có tập tính trung thành, luôn quay trở lại làm tổ tại các tòa nhà cũ mỗi năm. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lắp đặt các loại gạch có hốc (chuyên dụng cho chim yến làm tổ) để hỗ trợ loài chim đang bị đe dọa này trong trường hợp các vị trí làm tổ truyền thống bị mất đi do quá trình cải tạo công trình.

Chim yến – loài nằm trong danh sách đỏ cần được bảo tồn – là một trong những loài bị đe dọa nghiêm trọng nhất tại Anh. Số lượng cá thể loài này đã sụt giảm 70% kể từ năm 1995 do mất nơi làm tổ, thường là khi các tòa nhà cũ được thay mái hoặc lắp đặt thêm hệ thống cách nhiệt. Trong khi Scotland đã ban hành quy định bắt buộc lắp đặt "gạch cho chim yến" (một loại gạch có hốc đơn giản) tại các công trình xây dựng mới, thì chính phủ Anh lại nhiều lần từ chối yêu cầu các nhà thầu phải lắp đặt loại gạch này (với chi phí 35 bảng Anh) cho mỗi ngôi nhà mới.

Các nhà khoa học thuộc RSPB đã nghiên cứu 190 cá thể chim yến từ 243 tổ trong suốt 15 năm tại một ngôi làng ở Dartmoor và phát hiện ra rằng 94% số chim này quay lại sử dụng đúng vị trí làm tổ của năm trước đó.

Nghiên cứu kéo dài 15 năm này cũng cho thấy chim yến – loài chim nổi tiếng với những tiếng kêu rộn rã trên bầu trời các thị trấn và thành phố, tạo nên âm thanh đặc trưng được nhiều người yêu thích vào mùa hè – thể hiện sự gắn bó với nơi làm tổ mạnh mẽ hơn so với bạn tình cũ; chỉ có 6 trong số 10 cá thể (59%) tiếp tục ghép đôi với bạn tình của mùa trước. Đôi khi, như những hình ảnh sống động từ camera đặt trong tổ ghi lại được, các cuộc tranh chấp gay gắt vẫn thường xảy ra để giành quyền sử dụng hộp làm tổ.

Các nhà nghiên cứu đã thu thập dữ liệu từ những cá thể chim yến sinh sản trong các hộp làm tổ tại Drewsteignton, Devon. Những con chim yến đang trong giai đoạn sinh sản được nhận diện thông qua các vòng đeo chân có mã số riêng biệt; nhờ đó, các nhà khoa học có thể theo dõi các cặp chim ghép đôi cũng như hộp làm tổ mà mỗi con chim sử dụng qua từng năm. Dữ liệu từ 243 tổ chim đã được thu thập trong khoảng thời gian này.

Malcolm Burgess, nhà khoa học bảo tồn chủ chốt tại RSPB, cho biết: “Từ lâu, chúng tôi đã có những ghi nhận sơ bộ cho thấy loài chim yến rất chung thủy, thường quay trở lại đúng nơi làm tổ và tìm lại bạn tình cũ vào mỗi mùa xuân. Tuy nhiên, đây là lần đầu tiên chúng tôi ghi nhận được mức độ gắn bó bền chặt của chúng với nơi làm tổ; điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc bảo vệ các địa điểm làm tổ của chúng ngay tại khu dân cư của chúng ta.

“Sự sụt giảm số lượng chim yến là vấn đề rất đáng lo ngại. Nếu không gia tăng số lượng nơi làm tổ cũng như khôi phục lại những nơi đã mất, chúng ta sẽ chứng kiến ​​sự suy giảm hơn nữa số lượng loài chim đặc biệt này tại các thị trấn và thành phố.”

Vào mùa xuân này, sau khi vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ người dân địa phương, Network Rail đã mở lại các lỗ thông trên một cây cầu cạn đường sắt ở Derbyshire để tạo lối vào cho loài chim yến. Tuy nhiên, khi quay trở lại các vị trí làm tổ ở Dorking (Surrey), những con chim yến lại phát hiện ra nơi cư trú lâu đời của chúng đã bị các nhà thầu phá dỡ ngay trong mùa sinh sản.

Nhà tự nhiên học kiêm cây bút Hannah Bourne-Taylor đã thực hiện một chiến dịch kéo dài bốn năm nhằm vận động quy định bắt buộc lắp đặt một "viên gạch dành cho chim yến" trong mỗi ngôi nhà mới; dù đã đạt được thành công tại Scotland, bà lại chứng kiến ​​chính phủ Công đảng đảo ngược sự ủng hộ trước đó đối với biện pháp này.

Nghiên cứu này được công bố ngay trước thềm Tuần lễ Nhận thức về Chim Yến (Swift Awareness Week) tại Vương quốc Anh – sự kiện quy tụ hơn 150 nhóm bảo vệ chim yến địa phương, trải dài từ Aberdeen đến Devon, cùng tổ chức các hoạt động giúp người dân hiểu rõ cách thức hỗ trợ loài chim này.

Ông Nick Brown, điều phối viên của Tuần lễ Nhận thức về Chim Yến, cho biết trong năm nay, chim yến non có thể bị rơi xuống đất nếu đợt nắng nóng hiện tại khiến chúng bị quá nhiệt ngay trong tổ. "Yếu tố then chốt quyết định sự thành công của mùa sinh sản năm nay chính là mức độ ảnh hưởng của đợt nắng nóng gay gắt này đối với tỷ lệ tử vong của chim non trong tổ. Đó là cuộc khủng hoảng nhỏ tiếp theo mà chúng phải đối mặt," ông chia sẻ.

Các nhóm bảo vệ chim yến tại địa phương luôn có đội ngũ tình nguyện viên sẵn sàng chăm sóc chim yến non nếu chúng được giải cứu; bởi lẽ, một khi đã rơi xuống đất, chim yến thường không thể tự cất cánh trở lại nếu thiếu sự trợ giúp.

Theo ông Brown, mặc dù loài chim yến chưa nhận được nhiều sự hỗ trợ từ chính phủ, nhưng chúng lại đang ngày càng nhận được nhiều sự quan tâm và ủng hộ từ các nhóm cộng đồng cũng như người dân địa phương. "Số lượng các nhóm bảo vệ chim yến và các sự kiện liên quan không ngừng gia tăng. Sự quan tâm, lòng nhiệt huyết và tinh thần chăm sóc loài chim này đang tăng lên theo cấp số nhân," ông nói. "Mỗi năm lại có thêm nhiều người tham gia và cùng hành động."

Tin vắn: Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng

Nguồn: https://www.theguardian.com/environment/2026/jun/26/migrating-swifts-loyally-return-every-year-nests-buildings-study-finds