Các đợt nắng nóng dữ dội bất thường ở châu Âu và nhiệt độ ấm kỷ lục ở Thái Bình Dương báo hiệu sự tiến triển của hiện tượng El Niño và một chuẩn mực khí hậu mới.
Tháng 5 năm 2026 là tháng 5 nóng thứ hai trong lịch sử, với những đợt nắng nóng sớm và dữ dội ở nhiều khu vực châu Âu và nhiệt độ kỷ lục ở vùng biển nhiệt đới Thái Bình Dương, báo hiệu sự kiện El Niño sắp xảy ra, theo bản cập nhật mới nhất từ Dịch vụ Biến đổi Khí hậu Copernicus (C3S) thuộc Trung tâm Dự báo Thời tiết Tầm trung Châu Âu.
Nhiệt độ không khí bề mặt trung bình toàn cầu trong tháng 5 năm 2026 là 15,81 độ C, cao hơn 0,55°C so với mức trung bình giai đoạn 1991-2020 và cao hơn 1,42°C so với mức trung bình thời kỳ tiền công nghiệp giai đoạn 1850-1900. Các bất thường này chỉ đứng thứ hai sau tháng 5 năm 2024. Nhiệt độ bề mặt biển (SST) giữa vĩ độ 60S và 60N cũng cao thứ hai trong lịch sử, theo C3S, chỉ sau tháng 5 năm 2024.
Với hiện tượng El Niño đang phát triển ở vùng xích đạo Thái Bình Dương, nhiệt độ bề mặt biển đã ở mức “cao bất thường” trên nhiều khu vực rộng lớn. Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), có 80% khả năng El Niño sẽ phát triển trong khu vực từ tháng 6 đến tháng 8. Tại châu Âu, tháng Năm chứng kiến sự chuyển đổi đột ngột từ nhiệt độ lạnh hơn mức trung bình sang nhiệt độ ấm hơn mức trung bình vào khoảng ngày 20 tháng Năm. Một số kỷ lục nhiệt độ tháng Năm đã bị phá vỡ trên khắp nước Pháp, Vương quốc Anh, Ireland và Bồ Đào Nha trong đợt nắng nóng sớm và dữ dội.
Nhiệt độ "cảm nhận" trên khắp khu vực dao động từ 35°C đến 40°C ở nhiều nơi. Theo C3S, điều này tương đương với điều kiện căng thẳng nhiệt "mạnh", trên 32°C, và "rất mạnh". Nhiệt độ cao hơn nhiều so với bình thường cả ngày lẫn đêm. "Sự chuyển đổi nhanh chóng này có thể làm tăng tác động đến dân cư, khiến người dân - hoặc cây trồng và hệ sinh thái trong mùa vụ - có rất ít thời gian để thích nghi với nhiệt độ cao hơn nhiều," C3S cho biết trong một thông cáo báo chí.
Đợt nắng nóng xảy ra do một vòm nhiệt mạnh mẽ bao trùm khu vực vào thời điểm đó. Những đợt nắng nóng như vậy đang trở nên nóng hơn, kéo dài hơn và thường xuyên hơn do sự ấm lên của trái đất và những thay đổi mà nó đang gây ra.
Tình trạng khô hạn lan rộng
Nhiều khu vực ở Trung và Tây Âu, cũng như một số khu vực ở Đông Âu, đã trải qua tình trạng khô hạn hơn mức trung bình trong tháng 5 năm 2026. Điều này bao gồm các địa điểm như Ý và miền nam Tây Ban Nha, và một phần do ảnh hưởng của vòm nhiệt và nhiệt độ cực đoan. Lưu lượng nước sông trong tháng 5 ở Trung, Đông và Đông Bắc Âu thấp hơn mức trung bình, chủ yếu do lượng mưa dưới mức bình thường. Tại vùng Fennoscandia, bao gồm Phần Lan, lưu lượng nước sông rất thấp chủ yếu do lượng tuyết phủ thấp. Nhìn chung, mùa xuân cũng khô hạn hơn mức trung bình ở hầu hết châu Âu, với lưu lượng nước sông ở các lưu vực quan trọng như sông Danube, Vistula và Biển Baltic được đánh giá là dưới mức trung bình.
Ngoài châu Âu, nhiều khu vực khác cũng khô hạn hơn mức bình thường trong tháng 5 năm 2026. Những khu vực này bao gồm miền trung Hoa Kỳ, Trung Á, Madagascar, tây nam Úc và nhiều khu vực ở Nam Mỹ. Đối với nhiều khu vực này, bao gồm Madagascar và tây nam Úc, toàn bộ mùa xuân đều khô hạn hơn mức bình thường. “Tháng 5 năm 2026 là tháng 5 nóng thứ hai trong lịch sử toàn cầu, kéo dài đợt ấm áp toàn cầu bất thường, với nhiệt độ gần mức kỷ lục cả trong khí quyển và đại dương,” Samantha Burgess, Trưởng nhóm Chiến lược về Khí hậu tại ECMWF, cho biết trong một tuyên bố từ C3S. “Tại châu Âu, đợt nắng nóng dữ dội và đến sớm bất thường cho thấy các hiện tượng khí hậu cực đoan đang nhanh chóng trở thành điều bình thường mới chứ không phải là ngoại lệ.”
Tháng 5 nóng và khô ở nhiều khu vực trên thế giới cho thấy sự phát triển của hiện tượng El Niño ở Thái Bình Dương xích đạo, như C3S đã chỉ ra.
Tin ngắn: Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng
Nguồn: https://www.downtoearth.org.in/climate-change/daily-weather-tracker-monsoon-remains-active-heavy-rain-alert-issued-across-more-than-20-states