Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên: Đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn

Tham dự có các Phó Cục trưởng Hoàng Đức Cường, Đặng Thanh Mai, Mai Văn Khiêm cùng lãnh đạo các đơn vị, lãnh đạo các phòng trực thuộc Cục KTTV; Lãnh đạo các Đài KTTV khu vực và Đài KTTV tỉnh tham dự ở các đầu cầu trực tuyến.

Báo cáo tại cuộc họp, Phó Cục trưởng Cục KTTV Hoàng Đức Cường cho biết, sau khoảng 35 năm hình thành và phát triển, ngành KTTV Việt Nam đã từng bước xây dựng mạng lưới quan trắc, hệ thống dự báo, cảnh báo và cơ sở dữ liệu tương đối toàn diện, đóng góp thiết thực cho công tác phòng, chống thiên tai, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và tăng cường hợp tác quốc tế, trong đó có vai trò tích cực tại Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO). Toàn ngành hiện có hơn 2.800 trạm quan trắc khí tượng, thủy văn, hải văn, ra-đa...; Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia cung cấp khoảng 9.000 bản tin mỗi năm, các đài khu vực và địa phương cung cấp gần 50.000 bản tin, phục vụ hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành và chủ động ứng phó thiên tai. Cùng với đó, ngành đã từng bước hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh khoa học - công nghệ và chuyển đổi số, xây dựng Trung tâm dữ liệu đạt chuẩn Tier 3, vận hành hệ thống siêu máy tính, ứng dụng dữ liệu lớn, mô hình dự báo số trị và các công nghệ tiên tiến; đồng thời duy trì vai trò đại diện thường trực tại WMO và mở rộng hợp tác quốc tế.

Bên cạnh những kết quả đạt được, ngành KTTV đang đứng trước yêu cầu ngày càng cao trong bối cảnh thời tiết, khí hậu diễn biến cực đoan, khó dự báo; nguồn dữ liệu tại các lưu vực sông xuyên biên giới còn hạn chế; đô thị hóa, hồ chứa và phát triển hạ tầng tác động đến mạng lưới quan trắc và tính liên tục của chuỗi số liệu. Trước yêu cầu đó, trong thời gian tới, ngành tập trung hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo và hiện đại hóa mạng lưới quan trắc; khẩn trương hoàn thành các văn bản pháp luật năm 2026, nghiên cứu sửa đổi Luật Khí tượng Thủy văn và các văn bản hướng dẫn; theo dõi sát diễn biến mưa, bão, thiên tai, nhất là tại miền Trung và miền Nam, chủ động cập nhật các kịch bản ứng phó với El Niño. Đồng thời, tiếp tục chuyển đổi từ quan trắc thủ công sang tự động, ưu tiên khu vực miền núi, vùng biển; đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa các trung tâm điều hành, tăng cường chia sẻ dữ liệu, ứng dụng AI và mở rộng hợp tác quốc tế, huy động nguồn lực đầu tư, dự kiến khoảng 200 tỷ đồng giai đoạn 2027–2030, góp phần nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và phòng, chống thiên tai.

Phát biểu tại cuộc họp, Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển PGS.TS. Phạm Thị Thanh Ngà cho biết, Viện được thành lập theo Quyết định số 1811/QĐ-TTg ngày 23/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ trên cơ sở hợp nhất Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn và Biến đổi khí hậu với Viện Môi trường Biển Hải đảo, kế thừa truyền thống nghiên cứu từ Viện Khí tượng Thủy văn được thành lập năm 1977. Viện trực thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thực hiện nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong các lĩnh vực khí tượng thủy văn, biến đổi khí hậu, môi trường, biển và hải đảo, đồng thời phục vụ công tác quản lý nhà nước.

Sau quá trình sắp xếp, tinh gọn, Viện hiện có 10 đơn vị trực thuộc với 226 viên chức và người lao động, trong đó đội ngũ chuyên môn gồm 10 giáo sư, phó giáo sư, 32 tiến sĩ và 140 thạc sĩ. Năm 2026, Viện tập trung kiện toàn tổ chức, triển khai Kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt Nam phiên bản 2025; phối hợp rà soát, hoàn thiện các quy trình vận hành liên hồ chứa trên các lưu vực sông lớn; đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và công nghệ với các đề tài cấp nhà nước, cấp bộ và các nhiệm vụ về môi trường biển, hải đảo, giảm thiểu rác thải nhựa.

Viện tiếp tục duy trì các nhiệm vụ nghiên cứu, dự báo, cảnh báo thiên tai và hỗ trợ xây dựng hệ thống dự báo ô nhiễm không khí tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh; tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế như UNESCO, EANET, Deltares và UNDP nhằm huy động nguồn lực về kỹ thuật, công nghệ và tài chính. Công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực và xuất bản khoa học được chú trọng, với chương trình đào tạo tiến sĩ đang có hơn 20 nghiên cứu sinh và Tạp chí khoa học của Viện tiếp tục được nâng cao vị thế, mở rộng hội nhập với hệ thống khoa học quốc tế.

Phát biểu tại cuộc họp, ông Nguyễn Thượng Hiền, Cục trưởng Cục Quản lý đê điều và Phòng, chống thiên tai nhận định thời gian qua, ngành khí tượng thủy văn đã tăng cường phối hợp với công tác phòng, chống thiên tai, phát huy hiệu quả thông tin dự báo, cảnh báo phục vụ chỉ đạo, điều hành và ứng phó thiên tai. Trước yêu cầu hiện đại hóa, tự động hóa mạng lưới quan trắc, ngành KTTV cần chủ động xây dựng lộ trình đào tạo, chuyển đổi đội ngũ quan trắc viên sang các vị trí phù hợp như dự báo viên, kỹ sư vận hành và nhân lực kỹ thuật số. Đối với nghiên cứu khoa học, cần đổi mới cơ chế nghiệm thu theo hướng gắn sản phẩm với vận hành thử nghiệm và khả năng ứng dụng thực tế, qua đó nâng cao hiệu quả đầu tư, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và tăng tính thiết thực của các kết quả nghiên cứu.

Phát biểu kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ NNMT Lê Trọng Yên ghi nhận, đánh giá cao và biểu dương những nỗ lực, cố gắng của tập thể lãnh đạo, công chức, viên chức, người lao động Cục Khí tượng Thủy văn và Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển trong thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước, nghiên cứu khoa học và hoạt động chuyên môn. Nhiều kết quả nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ đã từng bước được đưa vào thực tiễn, phục vụ hiệu quả công tác dự báo, cảnh báo thiên tai, quản lý tài nguyên và góp phần hiện đại hóa ngành. 

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, các hiện tượng thời tiết, thủy văn cực đoan diễn biến ngày càng phức tạp, yêu cầu đối với công tác dự báo, cảnh báo ngày càng cao, ông đề nghị các đơn vị tiếp tục chủ động khắc phục những hạn chế về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nguồn lực và từng bước giải quyết các điểm còn hạn chế trong giám sát, dự báo, cảnh báo thiên tai cục bộ. Thời gian tới, cần bám sát chức năng, nhiệm vụ được giao, nghiêm túc triển khai các quy định mới của Chính phủ và chỉ đạo của Bộ; đẩy nhanh tiến độ rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, quy chế phối hợp, tiêu chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật. Đồng thời, tập trung đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, mô hình số trị và các công nghệ hiện đại vào dự báo, cảnh báo, nâng cao chất lượng thông tin phục vụ chỉ đạo, điều hành và hạn chế tối đa các điểm mù về thiên tai. Thứ trưởng cũng yêu cầu tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa Cục Khí tượng Thủy văn và Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, đồng thời mở rộng liên kết với các địa phương để thông tin dự báo, cảnh báo sát thực tế, kịp thời và hiệu quả hơn.

Cùng với đó, cần quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ, chuyên gia có trình độ cao, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, khuyến khích đổi mới, sáng tạo; chủ động tranh thủ các nguồn lực hợp tác quốc tế, ODA và các chương trình đào tạo để nâng cao năng lực chuyên môn, công nghệ. Đối với công tác đầu tư công và tài chính, cần phối hợp chặt chẽ, đẩy nhanh tiến độ các dự án và kế hoạch tài chính trung hạn giai đoạn 2026–2030, đồng thời thường xuyên rà soát, bảo dưỡng, sửa chữa cơ sở vật chất, công trình và trang thiết bị, bảo đảm các nguồn lực được sử dụng hiệu quả, phục vụ tốt nhất yêu cầu phát triển ngành trong giai đoạn mới.

Sau cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên và các đơn vị trực thuộc Bộ đã tham quan Phòng Điều hành tác nghiệp khí tượng thủy văn của Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, tìm hiểu công tác theo dõi, phân tích và dự báo tình hình khí tượng thủy văn phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành. Một số hình ảnh tại buổi tham quan: