Vào năm 2025, diện tích rừng bị phá hủy trên toàn cầu thấp hơn bất kỳ năm nào khác trong thập kỷ qua. Tin xấu là: tình trạng nóng lên toàn cầu đang khiến các vụ cháy rừng xảy ra thường xuyên và dữ dội hơn.
Lưu ý: Các hình tròn được phóng to để dễ quan sát và không thể hiện diện tích thực tế bị mất.Theo một báo cáo do Viện Tài nguyên Thế giới (WRI) công bố hôm thứ Tư, tình trạng mất cây xanh trên toàn cầu đã giảm 14% trong năm 2025 so với năm trước đó; sự sụt giảm này chủ yếu nhờ vào những tiến bộ trong công tác bảo vệ rừng nhiệt đới.
Phân tích thường niên của viện cho thấy tổng diện tích rừng bị tàn phá trên toàn thế giới là khoảng 63 triệu mẫu Anh (tương đương 25,5 triệu héc-ta). Tuy nhiên, diện tích rừng bị cố ý san phẳng trong năm ngoái thấp hơn bất kỳ năm nào khác trong thập kỷ qua, và mức độ mất rừng nguyên sinh nhiệt đới cũng thấp hơn 36% so với mức cao kỷ lục của năm trước đó.
Các nhà nghiên cứu nhận định rằng báo cáo này mang lại một tín hiệu tích cực giữa bối cảnh xu hướng mất rừng toàn cầu đang gây nhiều lo ngại. "Nhìn chung, một năm có kết quả tốt thì vẫn là một năm tốt," ông Matt Hansen – giáo sư tại Đại học Maryland kiêm giám đốc Phòng thí nghiệm Khám phá và Phân tích Đất đai Toàn cầu (GLAD), đơn vị cung cấp dữ liệu về tình trạng mất rừng cho báo cáo – chia sẻ. "Nhưng để bảo tồn được rừng mưa nhiệt đới, chúng ta cần duy trì những năm có kết quả tốt như vậy mãi mãi."
Tuy nhiên, những thành quả đạt được trong năm ngoái đã bị xóa bỏ bởi sự tàn phá của các vụ cháy rừng; các đám cháy này đã thiêu rụi khoảng 26 triệu mẫu Anh (khoảng 10,5 triệu héc-ta) rừng – một diện tích rộng gần bằng đất nước Cuba.
Các nhà khoa học nhận thấy rằng biến đổi khí hậu đang tạo điều kiện cho các vụ cháy rừng cực đoan bùng phát; tần suất và cường độ của các vụ cháy này đang tăng gấp đôi trên toàn cầu. Biến đổi khí hậu cũng làm trầm trọng thêm tình trạng hạn hán và bão lũ, đồng thời thúc đẩy sự lây lan của các loại sâu bệnh gây hại cho rừng. "Chúng ta đang đứng trước tình thế vô cùng bấp bênh," ông Rod Taylor, Giám đốc toàn cầu về bảo tồn rừng và thiên nhiên tại Viện Tài nguyên Thế giới (WRI), nhận định. Ông cho biết hệ sinh thái rừng có thể chạm tới một "điểm tới hạn", nơi rừng không còn đóng vai trò là bể hấp thụ carbon mạnh mẽ giúp điều hòa khí hậu, mà thay vào đó lại trở thành nguồn phát thải carbon gây nóng lên toàn cầu khi bị đốt cháy hoặc chặt phá.
Trong năm nay, viện này cũng đã công bố một báo cáo riêng cho thấy rừng trên toàn thế giới hiện chỉ hấp thụ được một phần tư lượng carbon so với trước đây, và một số khu vực thậm chí đã trở thành nguồn phát thải ròng.
Hơn 140 quốc gia đã cam kết ngăn chặn và đảo ngược tình trạng mất rừng vào năm 2030; tuy nhiên, báo cáo chỉ ra rằng tỷ lệ phá rừng hiện vẫn cao hơn 70% so với mức cần thiết để thế giới có thể thực hiện được cam kết đó. Việc đạt được mục tiêu năm 2030 sẽ không hề dễ dàng, bà Elizabeth Goldman, đồng giám đốc nền tảng Global Forest Watch của viện nghiên cứu này, cho biết. "Tuy nhiên, một số quốc gia đã chứng minh rằng các hành động chính sách mạnh mẽ có thể nhanh chóng làm giảm tình trạng mất rừng," bà nói.
Những kết quả tích cực nhất trong năm nay được ghi nhận tại Brazil, quốc gia sở hữu phần lớn diện tích rừng nhiệt đới Amazon. Tỷ lệ phá rừng tại nước này trong năm ngoái đã giảm 41% so với năm trước đó. Đây là mức phá rừng do con người gây ra thấp nhất từng được ghi nhận kể từ khi viện bắt đầu theo dõi tình hình tại quốc gia này.
Báo cáo cho rằng những tiến bộ này là nhờ vào các chính sách môi trường của đương kim Tổng thống Brazil, ông Luiz Inácio Lula da Silva. Chính phủ nước này đã tái khởi động chiến dịch chống phá rừng, đồng thời ban hành nhiều thông báo vi phạm và các khoản phạt liên quan đến môi trường hơn. Báo cáo cũng chỉ ra rằng những thay đổi về chính sách tại các quốc gia nhiệt đới khác cũng đã mang lại kết quả khả quan.
Chính phủ Malaysia đang hạn chế mở rộng các đồn điền cọ dầu – một trong những nguyên nhân chính gây mất rừng – và cam kết duy trì 50% diện tích đất nước là rừng. Trong khi đó, Colombia đang giám sát chặt chẽ các ngành công nghiệp gây mất rừng như chăn nuôi gia súc, đồng thời thông qua luật trao quyền tự quản cho các cộng đồng bản địa tại một số khu vực có rừng; các nghiên cứu cho thấy biện pháp này góp phần hiệu quả vào việc bảo tồn cây rừng.
Tình hình tại các quốc gia khác có những diễn biến trái chiều. Đã gần một thập kỷ trôi qua kể từ khi Indonesia – quốc gia sở hữu phần lớn diện tích rừng nhiệt đới còn lại của thế giới – ghi nhận mức kỷ lục mới về nạn phá rừng. Tuy nhiên, tỷ lệ mất rừng đã tăng vọt 14% trong năm vừa qua. Một phần nguyên nhân là do gần đây Indonesia đã triển khai kế hoạch trị giá hàng tỷ đô la nhằm mở rộng diện tích trồng lúa và mía. Sự phát triển của ngành khai khoáng cũng đang góp phần làm gia tăng tình trạng mất rừng.
Tại Bắc bán cầu, năm 2025 là một trong những mùa cháy rừng tồi tệ nhất trong lịch sử Canada, chỉ đứng sau năm 2023. Hơn 10 triệu mẫu Anh rừng của nước này đã bị thiêu rụi, buộc hàng chục nghìn người phải sơ tán và khiến khói bụi bao trùm nhiều thành phố ở Bắc Mỹ. Nhiệt độ mùa hè cao kỷ lục cùng tình trạng hạn hán cũng châm ngòi cho các vụ cháy rừng lớn trên khắp Nam Âu. "Đặc điểm của các báo cáo quy mô lớn này là các số liệu thường biến động qua từng năm," ông David Lindenmayer, giáo sư chuyên ngành sinh thái học rừng tại Trường Môi trường và Xã hội Fenner thuộc Đại học Quốc gia Úc (người không tham gia vào báo cáo này), nhận định. Ông cho rằng dù những tín hiệu tích cực rất đáng hoan nghênh, nhưng các chính sách kém hiệu quả có thể dễ dàng đảo ngược những xu hướng đó.
Ông cho biết một số chính sách rốt cuộc lại phản tác dụng. Trong vài thập kỷ qua, nhiều quốc gia đã nỗ lực thúc đẩy các chứng nhận về tính bền vững cho sản phẩm gỗ, bao gồm cả những chứng nhận yêu cầu nhà sản xuất phải trồng lại rừng. Tuy nhiên, Tiến sĩ Lindenmayer chỉ ra rằng các chương trình chứng nhận này không giúp làm chậm tốc độ phá rừng.
Ông cho biết các khu rừng trồng – vốn ngày càng phổ biến trên toàn thế giới – thường dễ bắt lửa và cháy dữ dội hơn. Đặc tính dễ cháy này thường xuất hiện trong ít nhất 70 năm đầu tiên của quá trình phát triển rừng mới, bất kể là rừng trồng hay rừng tái sinh tự nhiên.
Các khu rừng này (thường được gọi là rừng thứ sinh) hiện được cho là bao phủ diện tích lớn hơn so với rừng nguyên sinh; đồng thời, các khu rừng trồng tại nhiều quốc gia như Chile và Bồ Đào Nha cũng đã phải hứng chịu những vụ cháy rừng lớn trong những năm gần đây.
Tin ngắn: Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng
Nguồn: https://www.nytimes.com/2026/04/29/climate/wri-report-forest-loss.html