Thế giới ghi nhận tháng 5/2026 là tháng 5 nóng thứ hai trong lịch sử

Cụ thể, các chỉ số khí hậu quan trọng trong tháng 5 đạt mức đáng báo động: Nhiệt độ không khí bề mặt trung bình toàn cầu đạt 15,81°C. Con số này cao hơn 0,55°C so với trung bình giai đoạn 1991-2020 và cao hơn tới 1,42°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Mức nhiệt này chỉ đứng sau kỷ lục của tháng 5/2024. Nhiệt độ bề mặt biển trung bình từ vĩ độ 60°Nam đến 60°Bắc đạt 20,90°C, cũng là mức cao thứ hai trong lịch sử đối với tháng 5. 

Nửa cuối tháng 5 vừa qua, các nước Tây Âu đã phải hứng chịu một đợt nắng nóng dữ dội đến sớm bất thường. Khối không khí nóng từ Bắc Phi tràn lên là nguyên nhân trực tiếp đẩy nhiệt độ khu vực tăng vọt. 

Hàng loạt địa phương tại Pháp, Anh, Ireland, Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha liên tiếp ghi nhận các mức nhiệt kỷ lục. Tại nhiều nơi, người dân phải trải qua cảm giác ngột ngạt khi nhiệt độ cảm nhận dao động từ 35°C đến 40°C. Theo C3S, đây là một trong những đợt nắng nóng xuất hiện sớm nhất từng được ghi nhận tại khu vực này. 

Theo Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn Châu Âu (ECMWF), nhận định: Đợt nắng nóng dữ dội và đến sớm bất thường này cho thấy các hiện tượng khí hậu cực đoan không còn là ngoại lệ, mà đang nhanh chóng trở thành "trạng thái bình thường mới". 

Nguyên nhân chính khiến nhiệt độ đại dương và đất liền duy trì ở mức cao là do vùng nhiệt đới Thái Bình Dương đang tiếp tục dịch chuyển sang các điều kiện El Nino. Trước đó, Tổ chức Khí tượng thế giới cũng đưa ra cảnh báo có đến 80% khả năng El Nino sẽ hình thành ngay trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8 năm nay. 

Sự kết hợp giữa xu hướng Trái Đất nóng lên liên tục, nhiệt độ đại dương cao kỷ lục và sự xuất hiện của El Nino đang làm gia tăng mạnh mẽ nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan với tần suất dày hơn và cường độ khốc liệt hơn trên phạm vi toàn cầu. Nhìn lại lịch sử, El Nino từng là tác nhân khiến năm 2023 trở thành năm nóng thứ hai trong lịch sử và đẩy năm 2024 lên vị trí năm nóng nhất mọi thời đại.

Cũng trong tháng 5/2026, tại Việt Nam theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, do ảnh hưởng của hoàn lưu vùng thấp nóng phía tây kết hợp hiệu ứng gió phơn hoạt động mạnh từ ngày 22/5 đến 27/5, Bắc Bộ và các tỉnh miền trung đã xảy ra đợt nắng nóng trên diện rộng.

Tại khu vực trung du, đồng bằng Bắc Bộ và các địa phương từ Thanh Hóa đến thành phố Huế, từ ngày 24/5, xuất hiện nắng nóng gay gắt và đặc biệt gay gắt. Nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 38 độ C đến 40°C, nhiều nơi vượt 40°C.

Đợt nắng nóng này đã khiến một số địa phương ghi nhận mức nhiệt cao nhất trong tháng 5 vượt hoặc bằng giá trị lịch sử. Cụ thể, ngày 25/5, trạm Uông Bí (Quảng Ninh) ghi nhận nhiệt độ cao nhất 38°C, vượt mức kỷ lục cũ 37,5°C thiết lập ngày 16/5/2013. Trạm Hiệp Hòa (Bắc Ninh) đạt 39,7°C, vượt mức kỷ lục 39°C của ngày 19/5/2019. Trạm Bắc Giang ghi nhận 39,4°C, vượt giá trị lịch sử 39,1°C của ngày 21/5/2020.

Trong khi đó, trạm Bắc Ninh ghi nhận mức nhiệt 40,5°C, bằng giá trị lịch sử thiết lập ngày 21/5/2020; trạm Hải Dương (Hải Phòng) đạt 39,6°C, cũng bằng mức nhiệt lịch sử cùng thời điểm.

Hà Nội là một trong những tâm điểm của đợt nắng nóng lần này khi nhiệt độ cao nhất trong ngày liên tục dao động từ 39 đến 40°C. Theo số liệu quan trắc tại trạm Hà Đông, nhiệt độ cao nhất từng ghi nhận trong tháng 5 là 41,3°C vào năm 2019. Ngày 26/5/2026, nhiệt độ tại đây đạt 41,1°C, đứng thứ hai trong chuỗi số liệu quan trắc. Tại trạm Láng, mức nhiệt cao nhất từng ghi nhận là 41,8°C vào ngày 4/6/2017. Nhiệt độ cao nhất tuyệt đối tại Hà Nội (quan trắc tại Hà Đông) là 42,5°C, cũng được ghi nhận vào ngày 4/6/2017.

Theo các chuyên gia khí tượng, ngoài tác động của vùng thấp nóng và hiệu ứng gió phơn, Hà Nội còn chịu ảnh hưởng của hiệu ứng đảo nhiệt đô thị. Với mật độ bê-tông hóa cao, nhiệt độ quan trắc tại khu vực nội thành thường cao hơn các vùng lân cận từ 1 đến 2°C.