Hội thảo khu vực Đông Nam Á về Khoa học thời tiết và khí hậu: Cột mốc 10 năm hợp tác phát triển bền vững

Hội thảo do cơ quan khí tượng Vương quốc Anh (UK Met Office) và cơ quan khí tượng Philippines (PAGASA) cùng phối hợp tổ chức, quy tụ đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia dự báo và nhà quản lý đến từ vương quốc Anh và nhiều quốc gia Đông Nam Á, trong đó có đoàn đại biểu của Cục Khí tượng Thủy văn Việt Nam (VNMHA). Chuỗi sự kiện kết nối và chia sẻ khoa học diễn ra từ ngày 18/5 đến ngày 21/5/2026 với một chương trình nghị sự dày dặn, tổ chức khoa học và chuyên nghiệp.
Trong suốt thời gian sự kiện, các đại biểu đã chia sẻ và thảo luận hàng loạt báo cáo chuyên sâu thuộc các nhóm công việc, từ nghiên cứu cơ chế - quy mô lớn, tham số hóa đối lưu trong mô hình số trị, cho đến ứng dụng AI trong các nghiên cứu khí tượng khí hậu và dự báo dựa trên tác động. Nhiều nghiên cứu mới có tính thời sự cao đã được đưa ra phân tích, thảo luận sâu sắc như: Đánh giá kỹ năng dự báo mưa trong bão Trami (2024), Dự báo sóng nhiệt tại Malaysia, hay Nghiên cứu tác động của bão Damrey (2017) tại Việt Nam.
Hội thảo cũng đã mở ra không gian thảo luận sôi nổi về xu hướng tương lai: ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), học sâu (Deep Learning) và mô hình hóa trong dự báo thời tiết nguy hiểm, cũng như hạ quy mô dự báo (Downscaling). Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm nâng cao năng lực cảnh báo sớm cho các cơ quan khí tượng trong khu vực. Bên cạnh thời gian dành cho học thuật chuyên sâu, các đại biểu đã có những giây phút trải nghiệm văn hóa địa phương đáng nhớ thông qua chuyến tham quan do PAGASA tổ chức, thưởng thức ẩm thực Cebu và tiệc đêm bế mạc trên bờ biển Phillipines.

Đại diện ban tổ chức và các đối tác đã có những phát biểu đầy cảm xúc khi nhìn lại chặng đường một thập kỷ đồng hành đã qua. Đại diện cho nước chủ nhà PAGASA bày tỏ niềm tự hào sâu sắc trước tinh thần hợp tác tuyệt vời của tất cả các bên. Ông gửi lời tri ân đặc biệt đến UK Met Office – đối tác hỗ trợ chuyển giao khoa học, cùng sự tham gia tích cực từ các cơ quan khí tượng trong khu vực và quốc tế như: VNMHA (Việt Nam), BMKG (Indonesia), TMD (Thái Lan), NADMA, Met Malaysia, MSS (Singapore), BOM (Úc) và các trường đại học danh tiếng của Anh (Reading, Leeds, East Anglia, UCL). "Kỷ niệm 10 năm này không chỉ là dịp nhìn lại những gì chúng ta đã cùng nhau đạt được, mà còn là sự khẳng định lại cam kết chung cho tương lai. Những năm tới sẽ mở ra sự hợp tác sâu sắc hơn, nền khoa học mạnh mẽ hơn và các dịch vụ thiết thực hơn cho cộng đồng mà chúng ta phục vụ".
Đại diện Đoàn cơ quan khí tượng Việt Nam, Tiến sỹ Nguyễn Đăng Quang đề xuất một số hoạt động trong những năm sắp tới tại khu vực Đông Nam Á bao gồm nâng cao năng lực dự báo hàng không, dự báo dựa trên tác động đối với một số đối tượng cụ thể bao gồm nông nghiệp, bảo hiểm và hàng không. Đề xuất đã được Ban thư ký và nhiều quốc gia thống nhất, ủng hộ. Ban thư ký cũng thống nhất kế hoạch tổ chức Hội thảo 2027 tại Việt Nam theo tính chất luân phiên của các thành viên. Bên cạnh hoạt động chính thức, Đoàn Việt Nam còn sắp xếp thời gian giao lưu dự báo viên cùng Trung tâm dự báo thành phố Cebu – Trung tâm dự báo vùng lớn thứ nhất tại Phillipines, mở ra cơ hội hợp tác giữa các đài KTTV khu vực của Việt Nam và trung tâm dự báo vùng của Phillippines.
Đến từ Cơ quan khí tượng Vương quốc Anh, tiến sĩ Joanne Robbins đánh giá cao tinh thần làm việc nghiêm túc cùng những câu hỏi mang tính phản biện cao của các đại biểu trong suốt thời gian hội thảo: "Tuyệt vời khi thấy sự hợp tác ngày càng sâu sắc. Hiện tại chúng ta đã có thể khẳng định rằng chúng ta đang tạo ra những kết quả thực sự cụ thể và thú vị. Sau 10 năm hoạt động, chúng ta nên coi nhau không chỉ là đồng nghiệp mà còn là những người bạn thực sự.”
Hội thảo WCSSP Đông Nam Á đã chính thức khép lại. Thành công của sự kiện không chỉ dừng lại ở các báo cáo khoa học hay các mô hình dự báo cải tiến, mà lớn hơn cả là việc củng cố mạng lưới kết nối chuyên gia và các dự báo viên chặt chẽ, cùng chung tay hướng tới một Đông Nam Á an toàn và chủ động hơn trước thiên tai và biến đổi khí hậu./.