Sign In

Nắng nóng, bão và lũ lụt khiến hơn 916.000 người thiệt mạng trong 30 năm qua

08:00 18/11/2026

Chọn cỡ chữ A a  

Ngày 17/11, tại Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) diễn ra ở Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ), tổ chức môi trường Germanwatch (Đức) đã công bố Chỉ số Rủi ro Khí hậu năm 2027 (Climate Risk Index 2027 – CRI 2027).

Các phương tiện di chuyển trong màn sương mù dày đặc tại New Delhi, Ấn Độ ngày 29/12/2025

Báo cáo cho thấy, trong giai đoạn 1996–2025, các hiện tượng thời tiết cực đoan đã khiến hơn 916.000 người thiệt mạng, ảnh hưởng tới khoảng 5,5 tỷ lượt người và gây thiệt hại kinh tế trực tiếp hơn 4.700 tỷ USD trên toàn cầu. Dominica, Myanmar và Honduras là ba quốc gia chịu tác động nặng nề nhất trong giai đoạn này.

Theo bảng xếp hạng của Germanwatch, 10 quốc gia chịu ảnh hưởng nghiêm trọng nhất bởi các hiện tượng thời tiết cực đoan trong 30 năm qua lần lượt là: Dominica, Myanmar, Honduras, Libya, Haiti, Grenada, Philippines, Nicaragua, Bahamas và Ấn Độ. Đáng chú ý, 9/10 quốc gia trong danh sách thuộc nhóm thu nhập thấp và trung bình, trong khi Bahamas là quốc gia có thu nhập cao duy nhất. Điều này phản ánh sự bất bình đẳng trong tác động của biến đổi khí hậu, khi những quốc gia có đóng góp tương đối nhỏ vào lượng phát thải khí nhà kính toàn cầu lại thường phải gánh chịu hậu quả nặng nề do hạn chế về nguồn lực phòng ngừa, ứng phó và phục hồi sau thiên tai.

Thực tế tại các quốc gia đứng đầu bảng xếp hạng cho thấy mức độ tàn phá nghiêm trọng của các thảm họa khí hậu. Dominica từng chịu ảnh hưởng đặc biệt nặng nề của siêu bão Maria năm 2017, khi cơn bão với sức gió cực mạnh tàn phá phần lớn cơ sở hạ tầng, nhà ở, hệ thống điện và giao thông của quốc đảo Caribe này. Tại Myanmar, bão Nargis năm 2008 đã gây ra thảm họa nhân đạo nghiêm trọng, khiến hơn 138.000 người thiệt mạng và mất tích, đồng thời tàn phá diện rộng khu vực đồng bằng châu thổ Ayeyarwady. Trong khi đó, Honduras là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của bão Mitch năm 1998, với mưa lớn kéo dài gây lũ lụt và sạt lở đất trên diện rộng, phá hủy nhiều khu dân cư, cầu đường và diện tích sản xuất nông nghiệp.

Xét theo loại hình thiên tai, nắng nóng là nguyên nhân gây tử vong lớn nhất trong giai đoạn 1996–2025, chiếm khoảng 40% tổng số ca tử vong được ghi nhận. Trong khi đó, lũ lụt ảnh hưởng tới số lượng người lớn nhất, thông qua tình trạng ngập lụt khu dân cư, phá hủy nhà cửa, mùa màng, cơ sở hạ tầng và buộc hàng triệu người phải sơ tán hoặc di dời. Đặc biệt, bão và các hiện tượng liên quan đến bão là nguyên nhân gây thiệt hại kinh tế lớn nhất, chiếm khoảng 58% tổng thiệt hại trực tiếp trong 30 năm qua.

Năm 2025, thiên tai tiếp tục gây tổn thất nghiêm trọng trên phạm vi toàn cầu. Germanwatch ghi nhận 367 hiện tượng thời tiết cực đoan, khiến gần 35.000 người thiệt mạng, ảnh hưởng tới hơn 100 triệu người và gây thiệt hại kinh tế trực tiếp trên 158 tỷ USD. Jamaica, Sri Lanka và Tây Ban Nha là ba quốc gia chịu tác động nặng nề nhất trong năm.

Tại Jamaica, siêu bão Melissa vào cuối tháng 10/2025 đã gây ra những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Cơn bão đổ bộ với sức gió cực mạnh, gây mưa lớn, lũ quét và sạt lở đất, làm hư hại nhà cửa, hệ thống giao thông, điện và viễn thông, đồng thời ảnh hưởng lớn đến sinh kế của người dân. Tại Sri Lanka, bão Ditwah gây mưa lớn kéo dài, làm xuất hiện lũ lụt và sạt lở đất trên diện rộng, gây thiệt hại nghiêm trọng về người và tài sản. Những sự kiện này cho thấy một cơn bão nhiệt đới không chỉ gây thiệt hại trực tiếp tại khu vực đổ bộ mà còn có thể tạo ra những tác động dây chuyền thông qua mưa lớn, lũ lụt và sạt lở đất.

Một điểm đáng chú ý trong báo cáo năm 2025 là sự gia tăng đột biến số ca tử vong do nắng nóng. Cụ thể, nắng nóng đã khiến hơn 24.000 người thiệt mạng, chiếm gần 70% tổng số ca tử vong do các hiện tượng thời tiết cực đoan được ghi nhận trong năm. Tỷ lệ này cao hơn đáng kể so với mức trung bình khoảng 40% của cả giai đoạn 30 năm. Đây là dấu hiệu cho thấy nắng nóng cực đoan đang trở thành một trong những rủi ro khí hậu nghiêm trọng nhất, đặc biệt tại các khu vực đô thị đông dân cư, nơi hiệu ứng đảo nhiệt đô thị có thể làm gia tăng mức độ phơi nhiễm của người dân.

Báo cáo cũng nhấn mạnh những hạn chế trong việc thống kê thiệt hại do nắng nóng. Đồng tác giả Lisa Schultheiss cho biết, số người tử vong thực tế có thể cao hơn nhiều so với số liệu được ghi nhận, do nhiều quốc gia, đặc biệt tại khu vực Nam Bán cầu, chưa có hệ thống giám sát và thống kê đầy đủ các trường hợp tử vong liên quan đến nhiệt độ cực đoan. Nắng nóng thường gây tử vong gián tiếp thông qua các biến chứng sức khỏe, đặc biệt đối với người cao tuổi, người mắc bệnh nền và người lao động ngoài trời, nên không phải trường hợp nào cũng được thống kê trực tiếp là tử vong do thiên tai.

Cảnh ngập lụt sau những trận mưa lớn tại Kelaniya, Sri Lanka

Germanwatch cũng chỉ ra rằng, tác động của thời tiết cực đoan không chỉ được thể hiện qua số người thiệt mạng hay giá trị tài sản bị phá hủy mà còn kéo theo những hệ lụy lâu dài đối với phát triển kinh tế - xã hội. Các quốc gia có nguồn lực hạn chế thường gặp nhiều khó khăn trong quá trình khắc phục hậu quả, tái thiết cơ sở hạ tầng và ổn định đời sống người dân. Đáng lo ngại hơn, khi các hiện tượng cực đoan liên tiếp xảy ra, những công trình vừa được phục hồi sau thiên tai có thể tiếp tục bị phá hủy, khiến chi phí khắc phục ngày càng gia tăng và làm suy giảm khả năng chống chịu của cộng đồng.

Từ những kết quả trên, Germanwatch nhấn mạnh sự cần thiết phải tăng cường các giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu, ưu tiên đầu tư cho hệ thống cảnh báo sớm, nâng cao năng lực dự báo các hiện tượng khí tượng thủy văn nguy hiểm và xây dựng cơ sở hạ tầng có khả năng chống chịu tốt hơn trước thiên tai. Đồng thời, các quốc gia phát thải lớn cần tăng cường hỗ trợ tài chính, công nghệ và nguồn lực cho những quốc gia dễ bị tổn thương nhằm giảm thiểu tổn thất và thiệt hại do biến đổi khí hậu.

Báo cáo CRI 2027 một lần nữa cho thấy, thời tiết cực đoan không còn là những sự kiện bất thường riêng lẻ mà đang trở thành thách thức thường xuyên đối với an toàn con người và phát triển bền vững. Việc nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo sớm, tăng cường chia sẻ dữ liệu khí tượng thủy văn và chủ động xây dựng các phương án ứng phó theo từng loại hình thiên tai có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản trước những diễn biến ngày càng phức tạp của khí hậu.

Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng

Ý kiến

Hàn Quốc đón đợt không khí lạnh mạnh, nhiều khu vực có tuyết rơi và nhiệt độ xuống dưới 0°C

Hàn Quốc đón đợt không khí lạnh mạnh, nhiều khu vực có tuyết rơi và nhiệt độ xuống dưới 0°C

Cơ quan Khí tượng Hàn Quốc (KMA) cảnh báo một đợt không khí lạnh từ phía Tây Bắc tràn xuống bán đảo Triều Tiên sẽ khiến nền nhiệt tại phần lớn lãnh thổ nước này giảm mạnh trong ngày 21/11.
Peru ban bố tình trạng khẩn cấp đối với chuỗi cung ứng nhiên liệu trước nguy cơ tác động của El Niño 2026–2027

Peru ban bố tình trạng khẩn cấp đối với chuỗi cung ứng nhiên liệu trước nguy cơ tác động của El Niño 2026–2027

Ngày 18/11, Bộ Năng lượng và Mỏ Peru (Minem) ban bố tình trạng khẩn cấp đối với các hoạt động thuộc chuỗi cung ứng nhiên liệu trên phạm vi toàn quốc trong thời hạn tối đa 8 tháng, nhằm chủ động ứng phó với nguy cơ gián đoạn hoạt động của ngành hydrocarbon do những tác động của hiện tượng El Niño 2026–2027.
Khóa đào tạo quốc tế tại Quảng Đông kết nối nghiên cứu khoa học về gió mùa với thực tiễn triển khai cảnh báo sớm.

Khóa đào tạo quốc tế tại Quảng Đông kết nối nghiên cứu khoa học về gió mùa với thực tiễn triển khai cảnh báo sớm.

Từ ngày 12 đến 25/10, 23 cán bộ, chuyên gia khí tượng đến từ 23 quốc gia thuộc khu vực châu Á, châu Phi và Thái Bình Dương đã tham gia Khóa đào tạo quốc tế về nâng cao năng lực cảnh báo sớm đối với thiên tai liên quan đến gió mùa châu Á - Australia - châu Phi, tổ chức tại thành phố Quảng Châu, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc.