Từ đầu năm 2025 đến nay, thiên tai ngày một khốc liệt và biến động không ngừng, gây thiệt hại nặng nề về người và của tại nhiều địa phương.
Trong bối cảnh đó, Văn phòng Liên Hợp Quốc về Giảm nhẹ rủi ro thiên tai đã chọn chủ đề cho Ngày Quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai (13/10) năm 2025 là “Đầu tư tăng cường khả năng chống chịu để giảm thiểu rủi ro thiên tai.”
Đây là lời kêu gọi hành động quyết liệt để bảo vệ cộng đồng và tránh phải chi trả những khoản tiền khổng lồ cho việc khắc phục hậu quả thiên tai.
Trong bối cảnh tình hình mưa, lũ được dự báo còn diễn biến phức tạp, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, “mệnh lệnh sống còn” đặt ra là công tác dự báo, phòng chống thiên tai cần phải luôn sẵn sàng, đảm bảo chuyên nghiệp và thích ứng an toàn hơn.
Đó không chỉ là việc chủ động dự báo, cảnh báo diễn biến thời tiết, thiên tai bằng những hình ảnh minh họa dễ hiểu, thể hiện tác động cho từng đối tượng; tăng năng lực của hệ thống chính trị từ sớm, từ xa (nhất là đối với chính quyền địa phương cấp xã, phường), mà ứng phó với biến đổi khí hậu còn là bài toán phát triển bền vững.
Đặc biệt, việc vận dụng linh hoạt phương châm “4 tại chỗ” phải phù hợp với đặc điểm của các hộ dân cư và địa phương, đồng thời phát huy vai trò lực lượng xung kích cơ sở cùng với vai trò của người đứng đầu, để góp phần giảm thiểu thiệt hại do thiên tai trên địa bàn, nhất là đối với khu vực miền núi có địa hình dễ bị chia cắt.
Cùng với đó là việc cần thiết quy hoạch từng vùng hợp lý với điều kiện tự nhiên, thổ nhưỡng, phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu và nhất là xây dựng phương án ứng phó khẩn cấp cho các tình huống thiên tai.
Việc phát triển hạ tầng phải gắn liền với phòng, chống thiên tai; đánh giá, dự báo đầy đủ tác động từ các yếu tố địa chất, dòng chảy trong quá trình xây dựng hệ thống kết cấu hạ tầng khi triển khai các công trình, dự án. Đầu tư cho cơ sở hạ tầng, xây dựng các công trình phòng chống lũ như đê điều, kè biển cần tính đến yếu tố phòng tránh thiên tai ở cấp độ cao.
Quan trọng hơn, thích ứng khí hậu phải được lồng ghép trong chiến lược phát triển quốc gia. Trong đó, tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, bảo vệ tài nguyên nước, đất, đặc biệt là tài nguyên rừng (được ví như “lá phổi xanh”) - không còn là sự lựa chọn, mà là điều kiện phát triển, là “mệnh lệnh sống còn.”
Những con số thiệt hại do bão chồng bão, lũ chồng lũ vừa qua không chỉ là sự mất mát lớn về người, tài sản, kinh tế, mà còn là sự gián đoạn sinh kế, nỗi đau trong lòng người dân và sức ì của cả nền kinh tế địa phương.
Bài học nhãn tiền trên càng thêm khẳng định rằng ứng phó chủ động với biến đổi khí hậu không còn là lựa chọn, mà là con đường duy nhất để phát triển bền vững. Chỉ khi biến sự chủ động thành hành động nhất quán, mới thoát khỏi vòng xoáy “thiệt hại - khắc phục - tái thiệt hại.”
Trong bối cảnh đó, chiều 13/10, Cục Quản lý đê điều và Phòng chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) sẽ tổ chức Lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Quốc tế Giảm nhẹ rủi ro thiên tai và Ngày ASEAN về Quản lý thiên tai với chủ đề: “Đầu tư tăng cường khả năng chống chịu để giảm thiểu rủi ro thiên tai.”
Các đại biểu chụp ảnh lưu niệmChủ đề trên cũng là lời kêu gọi hành động quyết liệt, nhằm hướng tới sự thay đổi trong tư duy: “Hãy đầu tư xây dựng khả năng chống chịu ngay từ bây giờ để bảo vệ cộng đồng và tránh phải chi trả những khoản tiền khổng lồ cho việc khắc phục hậu quả thiên tai trong tương lai.”
Về phía Liên hợp quốc tại Việt Nam, Điều phối viên thường trú Pauline Tamesis gửi lời chia buồn sâu sắc tới các gia đình có người thân bị thiệt mạng và những địa phương đang gánh chịu thiệt hại nặng nề do bão, mưa lũ trong thời gian qua.
Bà Pauline Tamesi nhấn mạnh Liên hợp quốc sẽ luôn đồng hành cùng Việt Nam trong các nỗ lực phòng tránh sớm và nâng cao năng lực ứng phó; đồng thời cam kết huy động nguồn lực phù hợp với các ưu tiên của Chính phủ, triển khai các hành động nhanh để đáp ứng nhu cầu cấp thiết.
Trưởng đại diện Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam Silvia Danailov, cũng lưu ý tình trạng khẩn cấp sau diễn biến thiên tai vừa qua một lần nữa nhắc nhở về tầm quan trọng của việc đầu tư vào công tác chuẩn bị và ứng phó rủi ro thiên tai, giảm thiểu và xây dựng khả năng phục hồi.
Đã đến lúc, các nhà khoa học, nhà quản lý và cả người dân cần phải chung tay hợp sức không để bị động. Nhà khoa học nghiên cứu, hiến kế để có giải pháp hữu hiệu; nhà quản lý cần lắng nghe, hiệu chỉnh chính sách điều hành thích ứng hướng đến thực tiễn đời sống và trục xoay quanh người dân.
Đặc biệt, mỗi người dân sống ở thời kỳ biến động khôn lường của thời tiết cần chủ động lắng nghe cảnh báo, chủ động phòng ngừa giảm thiệt hại ở mọi cấp độ tại nhà và tham gia với cộng đồng để đắp đê để giữ phố, giữ làng.