Lỗ thủng tầng Ozon năm 2025 nhỏ và tồn tại trong thời gian ngắn, khẳng định xu hướng phục hồi lâu dài

Cơ quan Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ (NOAA) và NASA cho biết lỗ thủng tầng ozone năm 2025 là lỗ nhỏ thứ năm kể từ năm 1992, thời điểm Nghị định thư Montreal - thỏa thuận quốc tế mang tính bước ngoặt nhằm loại bỏ các chất làm suy giảm ozone - bắt đầu có hiệu lực. Dịch vụ Giám sát Khí quyển Copernicus (CAMS) cũng xác nhận lỗ thủng ozone Nam Cực năm 2025 đã kết thúc vào ngày 1/12, đánh dấu thời điểm đóng sớm nhất kể từ năm 2019. Đây cũng là lỗ thủng nhỏ nhất trong vòng 5 năm.

Hàng năm, mùa xuất hiện lỗ thủng ozone - vào mùa xuân Nam bán cầu - chịu ảnh hưởng bởi nhiệt độ, gió ở tầng bình lưu và sự hiện diện của các chất làm suy giảm ozone (ODS) do con người thải ra. Trong giai đoạn suy giảm ozone mạnh nhất năm nay, từ 7/9 đến 13/10, diện tích trung bình của lỗ thủng ozone 2025 vào khoảng 7,23 triệu dặm vuông (18,71 triệu km²), nhỏ hơn khoảng 30% so với mức kỷ lục được ghi nhận năm 2006. Theo NASA và NOAA, lỗ thủng tầng ozone năm nay bắt đầu tan rã sớm hơn gần ba tuần so với mức trung bình của thập kỷ qua.

“Chúng tôi hiểu rằng lỗ thủng ozone có sự biến động theo từng năm do động lực khí quyển. Tuy nhiên, công tác giám sát khoa học xác nhận dự báo của chúng tôi rằng tầng ozone đang phục hồi đúng lộ trình nhờ Nghị định thư Montreal và việc loại bỏ phần lớn các hóa chất gây suy giảm ozone từng được sử dụng trong lĩnh vực làm lạnh, điều hòa, bọt chữa cháy và thậm chí là keo xịt tóc,” ông Paolo Laj, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Khí quyển và Môi trường của WMO, cho biết.

“Chúng tôi tin tưởng rằng tầng ozone sẽ trở lại mức của thập niên 1980 vào giữa thế kỷ này, qua đó giảm đáng kể nguy cơ ung thư da, đục thủy tinh thể và tổn hại hệ sinh thái do phơi nhiễm tia UV quá mức”, ông Laj nói thêm. Ông đại diện WMO tham dự Đại hội Môi trường Liên Hợp Quốc tại Nairobi từ ngày 8-12/12.

Nghị định thư Montreal

Một ngày riêng về các Thỏa thuận Môi trường đa phương đã được tổ chức tại UNEA - diễn đàn quy tụ các bên tham gia trong lĩnh vực môi trường. Nghị định thư Montreal về các chất làm suy giảm tầng ozone được xem là hiệp ước môi trường thành công nhất trong lịch sử. Văn kiện được thông qua vào ngày 16/9/1987 và là một trong số ít các hiệp ước đạt mức phê chuẩn toàn cầu.

WMO và Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc đồng bảo trợ bản Đánh giá Khoa học về Suy giảm Ozone được thực hiện bốn năm một lần, tập hợp và đánh giá các bằng chứng khoa học mới nhất.

Theo đánh giá gần nhất năm 2022, nếu các chính sách hiện hành tiếp tục được duy trì, tầng ozone dự kiến phục hồi về mức năm 1980 (trước khi xuất hiện lỗ thủng) vào khoảng năm 2066 tại Nam Cực, năm 2045 tại Bắc Cực và năm 2040 đối với phần còn lại của thế giới. Báo cáo tiếp theo sẽ được công bố vào năm 2026.

Từ khi đạt đỉnh vào khoảng năm 2000, lượng chất làm suy giảm ozone trong tầng bình lưu trên Nam Cực đã giảm khoảng một phần ba so với thời kỳ trước khi xuất hiện lỗ thủng, theo ông Stephen Montzka, nhà khoa học cấp cao tại Phòng thí nghiệm Giám sát Toàn cầu của NOAA. “Nếu lượng clo trong tầng bình lưu vẫn còn ở mức như 25 năm trước, lỗ thủng ozone năm nay sẽ lớn hơn ít nhất một triệu dặm vuông,” nhà khoa học Paul Newman của NASA cho biết.

Bà Laurence Rouil, Giám đốc Dịch vụ Giám sát Khí quyển Copernicus, nhận định: “Việc lỗ thủng ozone đóng sớm hơn và có kích thước tương đối nhỏ trong năm nay là tín hiệu đầy tích cực, phản ánh tiến trình phục hồi ổn định mà chúng ta đang quan sát được nhờ lệnh cấm ODS. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy những gì có thể đạt được khi cộng đồng quốc tế cùng chung tay giải quyết các thách thức môi trường toàn cầu”.

Tin ngắn: Phòng Thông tin khí tượng thuỷ văn phục vụ cộng đồng 

https://wmo.int/media/news/small-and-short-lived-2025-ozone-hole-confirms-long-term-recovery-trend