Chính quyền Trump có kế hoạch chia tách trung tâm nghiên cứu thời tiết và khí hậu hàng đầu

Chính quyền Trump tuyên bố sẽ giải thể Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia ở Colorado, một trong những viện nghiên cứu khoa học Trái đất hàng đầu thế giới. Trung tâm này, được thành lập năm 1960, chịu trách nhiệm cho nhiều tiến bộ khoa học lớn nhất trong sự hiểu biết của nhân loại về thời tiết và khí hậu. Máy bay nghiên cứu và các mô hình máy tính phức tạp về khí quyển và đại dương của Trái đất được sử dụng rộng rãi trong việc dự báo các hiện tượng thời tiết và thảm họa trên khắp cả nước, và các nhà khoa học của trung tâm nghiên cứu nhiều chủ đề, bao gồm ô nhiễm không khí, dòng hải lưu và sự nóng lên toàn cầu.

Nhưng trong một bài đăng trên mạng xã hội vào cuối ngày thứ Ba, Russell Vought, giám đốc Văn phòng Quản lý Ngân sách, đã gọi trung tâm này là “một trong những nguồn gây hoang mang về khí hậu lớn nhất trong nước” và cho biết chính phủ liên bang sẽ “chia nhỏ” tổ chức này. Ông Vought viết rằng “một cuộc đánh giá toàn diện đang được tiến hành” và “bất kỳ hoạt động quan trọng nào như nghiên cứu thời tiết sẽ được chuyển đến một tổ chức hoặc địa điểm khác”. Tờ USA Today là tờ báo đầu tiên đưa tin về kế hoạch của Nhà Trắng.

Các nhà khoa học, nhà khí tượng học và các nhà lập pháp cho rằng động thái này là một cuộc tấn công vào nghiên cứu khoa học quan trọng và sẽ gây hại cho Hoa Kỳ. 

Trung tâm Nghiên cứu Khí quyển Quốc gia (NCAR) ban đầu được thành lập để cung cấp cho các nhà khoa học nghiên cứu khí quyển Trái đất những nguồn lực tiên tiến, chẳng hạn như siêu máy tính, mà các trường đại học riêng lẻ không đủ khả năng chi trả. Hiện nay, NCAR được coi là một trung tâm hàng đầu thế giới trong cả nghiên cứu thời tiết và biến đổi khí hậu, với các chương trình nhằm theo dõi các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt, mô hình hóa lũ lụt và hiểu cách hoạt động của mặt trời ảnh hưởng đến khí quyển Trái đất.

Trong nhiều thập kỷ, trung tâm đã hoạt động với sự tự do để phát triển những ý tưởng đột phá, giúp nâng cao dự báo thời tiết. Các nhà nghiên cứu của NCAR đã xác định được các mô hình khí quyển mà các nhà khí tượng học ngày nay dựa vào để dự đoán thời tiết.

Vào những năm 1970, các nhà khoa học Roland Madden và Paul Julian thuộc NCAR đã phát hiện ra một “chu kỳ” mây và mưa xoay quanh đường xích đạo cứ sau 30 đến 90 ngày. Hiện tượng này, hiện được gọi là dao động Madden-Julian, đã thay đổi căn bản lĩnh vực này, giúp các nhà dự báo thời tiết dự đoán các hình thái thời tiết trước đó vài tuần đến vài tháng.

Các nhà khoa học NCAR cũng đã phát triển các thiết bị đo khí tượng GPS thả từ máy bay (GPS dropsondes), những thiết bị được thả từ máy bay để thu thập dữ liệu quan trọng về cường độ và tâm của một cơn bão. Dữ liệu này đã trở nên then chốt đối với các mô hình máy tính được sử dụng để dự đoán đường đi của bão ngày nay.

Các nghiên cứu của trung tâm thường tỏ ra hữu ích ở những nơi không ngờ tới, chẳng hạn như khi các nghiên cứu về luồng gió giật ở tầng khí quyển thấp trong những năm 1970 và 1980 đã dẫn đến việc phát triển các hệ thống phát hiện gió giật xung quanh các sân bay, giúp giải quyết nguyên nhân của hàng trăm vụ tai nạn hàng không trong thời kỳ đó. Những hệ thống đó vẫn đang bảo vệ máy bay cho đến ngày nay. Phòng thí nghiệm này do University Corporation for Atmospheric Research, một liên minh phi lợi nhuận gồm hơn 100 trường đại học, điều hành, nhưng phần lớn nguồn tài trợ đến từ chính phủ liên bang, bao gồm hàng trăm triệu đô la tiền tài trợ từ Quỹ Khoa học Quốc gia.

Các nhà khoa học cho rằng việc giải tán trung tâm nghiên cứu khí hậu này sẽ gây thiệt hại không thể khắc phục đối với ngành khí tượng học tiên tiến và những tiến bộ trong dự báo thời tiết. “Đây là trái tim của lĩnh vực nghiên cứu của chúng ta,” Kim Cobb, một nhà khoa học khí hậu và giám đốc Viện Môi trường và Xã hội tại Đại học Brown, viết trong một bài đăng trên Bluesky. “Nhiều thế hệ nhà khoa học đã được đào tạo ở đó, và hầu như tất cả những người tôi biết đều dựa vào sự hợp tác chặt chẽ với các nhà khoa học của NCAR.”

Katharine Hayhoe, một nhà khoa học khí hậu tại Đại học Texas Tech, đã viết trên X rằng tổ chức này “theo đúng nghĩa đen là con tàu mẹ toàn cầu của chúng ta”. Bà cho biết gần như tất cả những người nghiên cứu về khí hậu và thời tiết trên thế giới đều đã từng làm việc tại hoặc hợp tác với NCAR. Bà viết: “Nó hỗ trợ các nhà khoa học bay vào tâm bão, các nhà khí tượng học phát triển công nghệ radar mới, các nhà vật lý hình dung và lập trình các mô hình thời tiết mới, và đúng vậy - mô hình khí hậu cộng đồng lớn nhất thế giới”. Bà nói thêm: “Giải tán NCAR giống như dùng búa tạ đập vào viên đá then chốt nâng đỡ sự hiểu biết khoa học của chúng ta về hành tinh này”.

Ông Trump thường xuyên chế giễu biến đổi khí hậu là một trò lừa bịp và chính quyền của ông đã dán nhãn hầu hết mọi nỗ lực nghiên cứu biến đổi khí hậu, giảm mức độ khí nhà kính nguy hiểm trong khí quyển hoặc bảo vệ cộng đồng khỏi tác động của sự nóng lên toàn cầu là “chủ nghĩa báo động”. Chính quyền cho biết trung tâm này đã hỗ trợ những gì họ gọi là các vấn đề phù phiếm và mang tính ý thức hệ, chẳng hạn như nghiên cứu về cách bảo vệ tua bin gió khỏi bão và một dự án kết hợp kiến ​​thức bản địa vào các nghiên cứu về cách biến đổi khí hậu sẽ ảnh hưởng đến các cộng đồng ven biển.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng phần lớn hoạt động của trung tâm tập trung vào khoa học khí quyển cơ bản, ít liên quan đến các cuộc tranh luận chính trị về biến đổi khí hậu. “Nếu bạn hỏi tôi nơi nào có những yếu tố chính trị hóa nhất trong nghiên cứu khí hậu, thì NCAR sẽ nằm ở vị trí rất thấp trong danh sách đó,” Roger Pielke Jr., một nhà khoa học chính trị tại Viện Doanh nghiệp Mỹ bảo thủ, người thường xuyên chỉ trích các nhà nghiên cứu khí hậu ở những nơi khác vì tham gia vào hoạt động chính trị, cho biết. “Rất nhiều hoạt động của NCAR là khoa học khí quyển vượt ra ngoài vấn đề biến đổi khí hậu, chẳng hạn như cải thiện dự báo thời tiết ngắn hạn,” Tiến sĩ Pielke, người từng làm việc tại trung tâm này vào đầu sự nghiệp, nói thêm. “Việc phá hủy nó là vô nghĩa”.

Việc đóng cửa cơ sở này cũng sẽ giáng một đòn kinh tế vào Colorado. Tổng thống Trump đã có mâu thuẫn với Thống đốc Jared Polis, một đảng viên Dân chủ, trong những ngày gần đây, gọi ông là “một người đàn ông yếu đuối và đáng thương” và cáo buộc thống đốc, mà không có bằng chứng, bị “điều khiển” bởi các thành viên băng đảng Venezuela. Tranh chấp bắt nguồn từ vụ việc của cựu quan chức bầu cử tiểu bang Colorado, Tina Peters, người bị kết tội nhiều tội danh hình sự sau khi bà cho phép những người ủng hộ ông Trump tiếp cận trái phép các máy bỏ phiếu sau cuộc bầu cử tổng thống năm 2020. Ông Trump đã ân xá cho bà Peters, nhưng các quan chức Colorado phản bác rằng lệnh ân xá của tổng thống không áp dụng cho các tội phạm cấp tiểu bang. Một quan chức cấp cao của Nhà Trắng, giấu tên, cho biết khi được hỏi về thông báo này rằng cử tri Colorado sẽ được phục vụ tốt hơn nếu Thống đốc Polis muốn hợp tác với tổng thống.

Thống đốc Polis cho biết trong một tuyên bố rằng chính phủ liên bang vẫn chưa thông báo cho tiểu bang về kế hoạch của họ. Ông nói: “Nếu điều đó là sự thật, an toàn công cộng sẽ bị đe dọa và khoa học đang bị tấn công. Biến đổi khí hậu là có thật, nhưng công việc của NCAR vượt xa khoa học khí hậu”, thống đốc nói. “NCAR cung cấp dữ liệu về các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt như cháy rừng và lũ lụt, giúp đất nước chúng ta cứu sống và bảo vệ tài sản, ngăn chặn sự tàn phá cho các gia đình. Nếu những cắt giảm này được thực hiện, chúng ta sẽ mất lợi thế cạnh tranh so với các cường quốc và đối thủ nước ngoài trong việc theo đuổi khám phá khoa học”.

Chiều thứ Tư, trụ sở của cơ sở này trên một cao nguyên phía trên Boulder đã bị khóa và bỏ trống, đóng cửa do một cơn bão gió dữ dội gây ra nguy cơ cháy rừng nghiêm trọng sau nhiều tuần nhiệt độ cao gần mức kỷ lục và hầu như không có tuyết. “Điều này ảnh hưởng quá gần đến chúng tôi, và lại vào một ngày mà chúng tôi đang mặc quần áo mùa hè trong khi đáng lẽ phải có tuyết,” bà Christine Cowles, 61 tuổi, nói khi bà và một vài người bạn đi bộ qua đám cỏ khô giòn dẫn đến biển hiệu lối vào của cơ sở và lên kế hoạch phản đối đề xuất của Nhà Trắng.

Đối với bà Cowles, việc Boulder phải chuẩn bị cho một vụ cháy rừng tiềm tàng vào một ngày tháng 12 với nhiệt độ 66 độ cho thấy tầm quan trọng của nghiên cứu về biến đổi khí hậu của NCAR ở miền Tây nóng hơn và khô hơn. Vào tháng 12 năm 2021, bà đã chứng kiến ​​đám cháy Marshall quét qua một khu dân cư ngoại ô gần nhà mình, phá hủy 1.000 công trình và khiến hai người thiệt mạng. Bà cho rằng nguy hiểm sẽ chỉ trở nên tồi tệ hơn nếu chính quyền cắt giảm các nỗ lực theo dõi và hiểu biết về biến đổi khí hậu.

Những du khách khác leo lên con đường mòn nằm cạnh trụ sở màu hồng của cơ sở, được thiết kế bởi I.M. Pei, gọi thông báo đóng cửa là một cuộc tấn công chính trị chống lại một tiểu bang do đảng Dân chủ kiểm soát, nơi đã loại ông Trump khỏi danh sách ứng cử viên trong một thời gian ngắn, phản đối việc ông siết chặt chính sách nhập cư và từ chối trả tự do cho một trong những đồng minh chính trị nổi tiếng của ông khỏi nhà tù. “Đó là một cuộc tấn công trắng trợn,” Jennifer Roos, 57 tuổi, một kỹ sư phần mềm đã nghỉ hưu, nói. “Họ đang nhắm vào các tiểu bang do đảng Dân chủ kiểm soát.”

Thị trưởng Aaron Brockett của Boulder gọi cơ sở này là nền tảng kinh tế và khoa học của thành phố đại học. Ông cho rằng việc phá dỡ nó sẽ xóa bỏ hàng trăm việc làm có mức lương tốt và cũng có thể gây tổn hại cho các công ty nghiên cứu và các doanh nghiệp khác đặt trụ sở tại Boulder do muốn ở gần các cơ quan khoa học như NCAR. “Hậu quả sẽ rất nghiêm trọng,” ông nói. “Những tòa nhà mang tính biểu tượng đó sẽ trở nên trống rỗng. Điều này sẽ có tác động tiêu cực rất mạnh mẽ đến cộng đồng Boulder”.

Tại New Orleans, nơi quy tụ nhiều nhà nghiên cứu khoa học Trái đất hàng đầu thế giới cho cuộc họp thường niên, Antonio Busalacchi, chủ tịch của Tập đoàn Đại học Nghiên cứu Khí quyển, đơn vị điều hành trung tâm, cho biết: “Những gì chúng ta đang chứng kiến ​​là chính quyền đang hủy bỏ quyền tự do tư tưởng và nghiên cứu khoa học”.

Tin ngắn: Phòng Thông tin KTTV phục vụ cộng đồng

Nguồn: https://www.nytimes.com/2025/12/17/climate/national-center-for-atmospheric-research-trump.html