Hiện tượng El Niño được dự báo tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, với xác suất lên tới 96% trong giai đoạn từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027.
Theo ông Nguyễn Đức Hòa, Phó Trưởng phòng Dự báo Khí hậu, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, hiện tượng El Niño được dự báo tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, với xác suất lên tới 96% trong giai đoạn từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027. Sau thời kỳ này, El Niño có xu hướng suy yếu dần nhưng vẫn có thể duy trì ảnh hưởng đến nửa đầu mùa hè năm 2027 trước khi chuyển dần sang trạng thái trung tính.
Diễn biến trên được dự báo sẽ tác động đáng kể đến nền nhiệt và chế độ mưa tại Việt Nam. Trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, nhiệt độ trung bình trên phạm vi cả nước có khả năng cao hơn trung bình nhiều năm, trong khi lượng mưa phân bố không đồng đều giữa các khu vực. Đáng chú ý, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có nguy cơ thiếu hụt lượng mưa trong những tháng đầu năm 2027, làm gia tăng sức ép đối với nguồn nước phục vụ sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và các hoạt động kinh tế.
Theo dự báo, trong tháng 11/2026, nhiệt độ trung bình trên cả nước phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 1-2 độ C. Sang tháng 12/2026 và tháng 1/2027, mức chênh lệch phổ biến từ 0,5-1,5 độ C; riêng khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có thể cao hơn từ 1-2 độ C. Từ tháng 2 đến tháng 4/2027, nền nhiệt tiếp tục được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm từ 1-2 độ C, một số nơi có thể cao hơn 2 độ C.
Nền nhiệt cao trong thời kỳ này không đồng nghĩa với việc thời tiết nóng liên tục trên cả nước. Ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ, các đợt không khí lạnh vẫn có thể gây ra những thời điểm nhiệt độ giảm sâu, trong khi Nam Bộ và Cao nguyên Trung Bộ có nguy cơ gia tăng nắng nóng sớm. Sự đan xen giữa những thời kỳ lạnh ngắn ngày và nền nhiệt trung bình cao hơn bình thường có thể khiến diễn biến thời tiết trở nên khó dự đoán nếu chỉ căn cứ vào quy luật khí hậu thông thường.
Về lượng mưa, dự báo cho thấy sự phân hóa tương đối rõ giữa Bắc Bộ, Trung Bộ và khu vực phía Nam. Trong tháng 11/2026, lượng mưa tại Bắc Bộ có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 15-30%; khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh và Nam Bộ phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm. Trong khi đó, lượng mưa tại Trung Bộ có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm từ 20-40 mm.
Đến tháng 12/2026, lượng mưa tại Bắc Bộ được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm từ 10-20 mm; khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm. Ngược lại, lượng mưa từ Quảng Trị đến TP Huế có thể thấp hơn từ 20-40 mm, khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ thấp hơn từ 50-100 mm. Tại Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, lượng mưa có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm từ 10-20 mm.
Trong tháng 1/2027, lượng mưa tại Bắc Bộ và khu vực từ Thanh Hóa đến Hà Tĩnh phổ biến xấp xỉ trung bình nhiều năm; các khu vực còn lại có thể thấp hơn từ 10-30 mm. Riêng Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ được dự báo phổ biến ít mưa. Xu hướng thiếu hụt mưa tiếp tục xuất hiện trong các tháng tiếp theo: tháng 2-3/2027, lượng mưa tại Bắc Bộ xấp xỉ trung bình nhiều năm, trong khi Trung Bộ và Nam Bộ thấp hơn từ 10-20 mm. Đến tháng 4/2027, lượng mưa tại Bắc Bộ có thể thấp hơn từ 10-20 mm, còn Trung Bộ và Nam Bộ thấp hơn từ 20-40 mm.
Những diễn biến này đặt ra yêu cầu theo dõi sát tình hình nguồn nước, nhất là tại các khu vực phụ thuộc nhiều vào lượng mưa theo mùa. Nếu thiếu hụt mưa kéo dài trong khi nhiệt độ duy trì ở mức cao, nhu cầu nước cho cây trồng, chăn nuôi và sinh hoạt có thể gia tăng, đồng thời làm tăng lượng nước bốc hơi từ mặt đất, sông, hồ và các công trình thủy lợi. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng thực tế còn phụ thuộc vào lượng nước tích trữ từ các tháng trước, khả năng bổ sung nguồn nước và phương án quản lý, phân phối nước tại từng địa phương.
Bão ít hơn trung bình nhiều năm, rét đậm, rét hại có thể xuất hiện ngắn ngày
Theo ông Nguyễn Đức Hòa, trong giai đoạn từ tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, số lượng bão và áp thấp nhiệt đới hoạt động trên Biển Đông, cũng như số cơn đổ bộ vào đất liền Việt Nam, có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm. Trung bình nhiều năm trong cùng thời kỳ có khoảng 2,8 cơn hoạt động trên Biển Đông và 1,1 cơn đổ bộ vào đất liền nước ta. Từ tháng 2 đến tháng 4/2027, khả năng xuất hiện bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông được nhận định ở mức thấp.
Mặc dù vậy, số lượng bão ít hơn trung bình nhiều năm không đồng nghĩa với việc nguy cơ thiên tai giảm tương ứng. Trong trường hợp xuất hiện bão hoặc áp thấp nhiệt đới, các khu vực ven biển vẫn cần chủ động theo dõi diễn biến gió mạnh, sóng lớn, nước dâng và mưa lớn; đồng thời bảo đảm an toàn cho tàu thuyền, hoạt động nuôi trồng thủy sản và các công trình ven biển. Việc cập nhật liên tục các bản tin dự báo, cảnh báo vẫn rất cần thiết để hạn chế thiệt hại có thể xảy ra.
Đối với không khí lạnh, hoạt động được dự báo yếu hơn trung bình nhiều năm. Các đợt rét đậm, rét hại tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có khả năng xuất hiện muộn hơn so với quy luật khí hậu, số ngày rét đậm, rét hại phổ biến thấp hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, không loại trừ khả năng xuất hiện những đợt không khí lạnh mạnh khiến nhiệt độ giảm nhanh, gây rét đậm, rét hại trong thời gian ngắn.
Những đợt rét ngắn ngày vẫn có thể gây ảnh hưởng đáng kể đến đời sống và sản xuất, nhất là tại các khu vực miền núi, vùng cao. Nhiệt độ giảm sâu có thể làm tăng nguy cơ gia súc bị chết rét, ảnh hưởng đến sinh trưởng của cây trồng và sức khỏe người dân, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ nhỏ và những người có sức khỏe yếu. Vì vậy, các địa phương cần chủ động phương án phòng, chống rét, bảo vệ đàn vật nuôi, điều chỉnh lịch thời vụ và hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp bảo vệ sức khỏe khi có cảnh báo thời tiết lạnh.
Tại Trung Bộ, trong tháng 11-12/2026, vẫn có khả năng xuất hiện các đợt mưa vừa, mưa to, tập trung ở khu vực từ Hà Tĩnh đến TP Huế và Duyên hải Nam Trung Bộ. Sang tháng 1/2027, khả năng xảy ra mưa lớn diện rộng có xu hướng giảm. Dù vậy, nguy cơ mưa lớn cục bộ vẫn cần được lưu ý, đặc biệt tại các khu vực địa hình dốc, lưu vực sông suối nhỏ và những nơi đã chịu ảnh hưởng của mưa kéo dài trước đó.
Mưa lớn trong thời gian ngắn tại khu vực miền núi có thể làm gia tăng nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, gây chia cắt giao thông và ảnh hưởng đến khu dân cư nằm ven sông suối, dưới chân taluy hoặc trên các sườn dốc không ổn định. Do đó, việc theo dõi lượng mưa thực đo, cảnh báo mưa lớn theo thời gian thực và rà soát các điểm có nguy cơ cao cần được duy trì, kể cả trong giai đoạn lượng mưa trung bình có xu hướng giảm.
Ở chiều ngược lại, nắng nóng được dự báo có khả năng xuất hiện sớm tại Nam Bộ. Cụ thể, khu vực miền Đông Nam Bộ có thể bắt đầu xuất hiện nắng nóng từ tháng 2/2027, sớm hơn so với trung bình nhiều năm. Trong tháng 3-4/2027, nắng nóng có xu hướng gia tăng tại Nam Bộ. Tại Tây Bắc Bộ, nắng nóng cục bộ cũng có khả năng xuất hiện từ tháng 3/2027.
Nắng nóng đến sớm trong điều kiện lượng mưa có xu hướng thiếu hụt có thể làm tăng nhu cầu sử dụng nước, điện và nguy cơ cháy tại các khu vực có thảm thực vật khô. Đối với sản xuất nông nghiệp, nhiệt độ cao và thiếu nước có thể ảnh hưởng đến lịch gieo trồng, nhu cầu tưới tiêu và năng suất cây trồng. Các địa phương cần chủ động rà soát kế hoạch sản xuất theo mùa vụ, sử dụng nước tiết kiệm, bảo vệ các nguồn nước hiện có và theo dõi nguy cơ cháy rừng trong những thời kỳ khô nóng.
Ngoài các hình thái thời tiết nêu trên, dông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh vẫn có khả năng xảy ra trên phạm vi cả nước. Trong tháng 3-4/2027, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có thể xuất hiện các đợt mưa rào và dông, cục bộ có mưa vừa, mưa to. Đây là những hiện tượng có thể xảy ra trong thời gian ngắn, phạm vi hẹp nhưng gây thiệt hại lớn nếu trùng với thời điểm người dân đang sản xuất ngoài trời hoặc các công trình chưa được gia cố an toàn.
Cơ quan khí tượng khuyến cáo các bộ, ngành, địa phương và người dân không nên chủ quan trước nhận định số lượng bão ít hơn hoặc số ngày rét đậm, rét hại giảm. Các hình thái nguy hiểm vẫn có thể xuất hiện bất thường, trong khi tác động của thời tiết còn phụ thuộc vào điều kiện địa hình, hiện trạng công trình, khả năng chống chịu của cộng đồng và mức độ chủ động trong công tác phòng ngừa.
Đáng lưu ý, trong giai đoạn từ tháng 2 đến tháng 4/2027, Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có khả năng thiếu hụt lượng mưa trong điều kiện nền nhiệt cao. Đây là thời kỳ cần đặc biệt quan tâm đến việc cân đối nguồn nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất. Các đơn vị quản lý hồ chứa, công trình thủy lợi cần thường xuyên đánh giá lượng nước tích trữ, dự báo nhu cầu sử dụng và xây dựng phương án phân phối nước phù hợp, ưu tiên những nhu cầu thiết yếu, đồng thời hạn chế nguy cơ thiếu nước cục bộ vào thời điểm cao điểm mùa khô.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể diễn biến phức tạp hơn, đòi hỏi công tác dự báo, cảnh báo và tổ chức ứng phó phải được triển khai chủ động, linh hoạt. Các cơ quan chức năng và địa phương cần thường xuyên cập nhật bản tin khí tượng thủy văn, kết hợp thông tin dự báo theo mùa với các bản tin ngắn hạn từ 1-3 ngày để điều chỉnh kế hoạch sản xuất, vận hành công trình và phương án phòng, chống thiên tai.
Đặc biệt, đối với những khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở đất, ngập úng hoặc thiếu nước, cần tăng cường theo dõi các chỉ số quan trắc, rà soát khu vực xung yếu và chuẩn bị phương án ứng phó theo từng cấp độ rủi ro. Việc vận hành hồ chứa phải bảo đảm tuân thủ quy trình, hài hòa giữa yêu cầu an toàn công trình, phòng chống lũ và nhu cầu cấp nước cho hạ du. Cùng với đó, công tác thông tin, truyền tin cảnh báo đến chính quyền cơ sở và người dân cần được thực hiện kịp thời, dễ hiểu, giúp cộng đồng chủ động phòng tránh, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản trước những diễn biến thời tiết bất lợi.