Theo nhận định của Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia, từ mùa thu năm 2026 đến những tháng đầu năm 2027, hiện tượng El Niño có khả năng tiếp tục duy trì ở trạng thái rất mạnh, trong khi hoạt động của không khí lạnh trên khu vực miền Bắc được dự báo yếu hơn trung bình nhiều năm.
Sự kết hợp này có thể khiến mùa đông năm nay có nền nhiệt cao hơn thông thường, các đợt rét đậm, rét hại xuất hiện muộn hơn và tổng số ngày rét sâu thấp hơn quy luật khí hậu. Tuy nhiên, nền nhiệt trung bình cao không đồng nghĩa miền Bắc sẽ không xuất hiện những đợt rét mạnh. Khi các khối không khí lạnh có cường độ mạnh tăng cường xuống phía Nam, nhiệt độ tại Bắc Bộ, đặc biệt ở vùng núi và trung du, vẫn có thể giảm sâu trong thời gian ngắn, gây rét đậm, rét hại cục bộ.
Ông Nguyễn Đức Hòa, Trưởng phòng Dự báo Khí hậu, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, cho biết nhận định khí hậu từ tháng 10/2026 đến tháng 3/2027 cho thấy El Niño tiếp tục duy trì cường độ rất mạnh. Đây là yếu tố có khả năng tác động đáng kể đến hoàn lưu khí quyển khu vực, từ đó ảnh hưởng đến diễn biến nhiệt độ, lượng mưa và hoạt động của không khí lạnh tại Việt Nam. Nền nhiệt ở miền Bắc cũng như nhiều khu vực khác trên cả nước được dự báo có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm trong phần lớn thời kỳ cuối năm 2026 và đầu năm 2027.
Đáng chú ý, trong giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12/2026, không khí lạnh được dự báo hoạt động yếu hơn trung bình nhiều năm. Vì vậy, các đợt rét đậm, rét hại có khả năng xuất hiện muộn hơn so với quy luật khí hậu. Số ngày rét đậm, rét hại trong thời kỳ này cũng được nhận định ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm. Hiện cơ quan khí tượng chưa thể xác định chính xác thời điểm xuất hiện đợt rét đậm, rét hại đầu tiên, bởi diễn biến của không khí lạnh phụ thuộc vào sự biến động của hoàn lưu khí quyển và điều kiện khí tượng cụ thể trong từng thời kỳ.
Điều này cho thấy mùa đông năm 2026-2027 có thể không diễn ra theo kiểu rét kéo dài liên tục. Thay vào đó, miền Bắc có khả năng trải qua những khoảng thời gian tương đối ấm xen kẽ với các đợt không khí lạnh. Trong những thời điểm không khí lạnh yếu, nhiệt độ ban ngày có thể duy trì ở mức khá cao, trong khi khi một đợt không khí lạnh mạnh tăng cường, nhiệt độ có thể giảm nhanh, đặc biệt về đêm và sáng sớm. Các khu vực vùng núi cao có nguy cơ chịu rét sâu hơn so với đồng bằng, thậm chí có thể xuất hiện các hiện tượng thời tiết nguy hiểm liên quan đến nhiệt độ thấp nếu không khí lạnh mạnh và kéo dài.
Sang giai đoạn tháng 1-3/2027, không khí lạnh tiếp tục được dự báo hoạt động yếu hơn trung bình nhiều năm. Do đó, số ngày rét đậm, rét hại tại miền Bắc nhiều khả năng tiếp tục ở mức thấp hơn cùng kỳ. Đáng chú ý, từ cuối tháng 2/2027, số ngày có mưa nhỏ, mưa phùn ở miền Bắc cũng có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm. Nếu xu hướng này xảy ra, thời tiết cuối mùa đông và đầu mùa xuân tại Bắc Bộ có thể có sự khác biệt đáng kể so với những năm có điều kiện khí hậu lạnh và ẩm hơn.
El Niño đang ở trạng thái rất mạnh
Một trong những cơ sở quan trọng của nhận định trên là trạng thái El Niño hiện nay. Trong tuần thứ hai của tháng 9/2026, chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Nino 3.4 ở vùng xích đạo trung tâm và phía Đông Thái Bình Dương đạt khoảng 2,0°C. Đây là mức nhiệt cao, phản ánh trạng thái El Niño đang ở cường độ rất mạnh.
Theo dự báo, trong thời kỳ tháng 10-12/2026, xác suất El Niño duy trì ở mức rất mạnh lên tới 98%, tăng khoảng 5 điểm phần trăm so với nhận định được đưa ra trong tháng trước. Trong khi đó, xác suất El Niño chỉ ở mức mạnh khoảng 2%. Điều này cho thấy khả năng El Niño tiếp tục chi phối hoàn lưu khí quyển trong những tháng cuối năm là rất cao.
Sang tháng 1-3/2027, El Niño được dự báo vẫn duy trì ở trạng thái rất mạnh, mặc dù xác suất có thể giảm so với ba tháng cuối năm 2026. Theo nhận định hiện nay, hiện tượng này nhiều khả năng còn kéo dài đến những tháng đầu mùa hè năm 2027. Tuy nhiên, cường độ và tác động cụ thể của El Niño vẫn có thể thay đổi theo diễn biến nhiệt độ mặt nước biển và hoàn lưu khí quyển trong những tháng tới.
Nền nhiệt cuối năm và đầu năm 2027 cao hơn trung bình
Cùng với trạng thái El Niño mạnh, nền nhiệt trên phạm vi cả nước được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm trong phần lớn thời kỳ từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027.
Trong tháng 10-11/2026, nhiệt độ trung bình tại nhiều khu vực được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 1,0-2,0°C, có nơi cao hơn. Sang tháng 12/2026, mức chênh lệch phổ biến khoảng 0,5-1,5°C. Riêng khu vực Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, nhiệt độ có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 1,5-2,5°C.
Trong tháng 1/2027, nhiệt độ trung bình trên nhiều khu vực được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 0,5-1,5°C; riêng Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có thể cao hơn 1,5-2,5°C. Đến tháng 2-3/2027, nền nhiệt trên cả nước tiếp tục có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 1,0-2,0°C, có nơi cao hơn.
Như vậy, nếu diễn biến xảy ra đúng theo nhận định, mùa đông 2026-2027 có thể mang đặc trưng tương đối ấm trên phạm vi rộng. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ giữa nhiệt độ trung bình mùa và các đợt thời tiết cực đoan ngắn hạn. Nền nhiệt trung bình cao không loại trừ khả năng xuất hiện những đợt rét rất mạnh trong vài ngày khi điều kiện hoàn lưu thuận lợi cho không khí lạnh tăng cường. Vì vậy, việc đánh giá mùa đông ấm hơn không nên được hiểu là miền Bắc hoàn toàn không có rét đậm, rét hại.
Mưa và thời tiết cuối năm có nhiều điểm đáng chú ý
Bên cạnh nhiệt độ, chế độ mưa tại Bắc Bộ cũng được dự báo có những biến động đáng chú ý. Trong tháng 10/2026, lượng mưa tại Bắc Bộ phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 5-20%, với tổng lượng mưa phổ biến khoảng 70-170mm, có nơi cao hơn. Sang tháng 11, lượng mưa được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 10-30%, phổ biến 50-100mm, có nơi cao hơn.
Đến tháng 12/2026, lượng mưa tại Bắc Bộ có thể cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 5-20%, phổ biến 30-70mm. Tuy nhiên, từ tháng 1 đến tháng 3/2027, lượng mưa được dự báo xấp xỉ trung bình nhiều năm. Trong đó, tháng 1 phổ biến 30-70mm, tháng 2 khoảng 20-50mm và tháng 3 khoảng 40-90mm, có nơi trên 100mm.
Đáng chú ý, từ cuối tháng 2/2027, số ngày mưa nhỏ, mưa phùn tại miền Bắc có khả năng thấp hơn trung bình nhiều năm. Đây là một tín hiệu đáng quan tâm bởi mưa phùn thường gắn với những đợt không khí lạnh lệch Đông, kết hợp với điều kiện ẩm và nhiều mây tại Bắc Bộ trong thời kỳ cuối đông, đầu xuân. Nếu không khí lạnh hoạt động yếu, số đợt thời tiết lạnh ẩm kiểu này cũng có thể giảm.
Bão và áp thấp nhiệt đới có xu hướng giảm về cuối năm
Trong thời kỳ từ tháng 10 đến tháng 12/2026, hoạt động của bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông và ảnh hưởng đến đất liền Việt Nam được dự báo ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm. Trung bình nhiều năm trong giai đoạn này, Biển Đông có khoảng 4,5 cơn bão và áp thấp nhiệt đới, trong đó khoảng 1,9 cơn có khả năng đổ bộ vào đất liền.
Dù xu hướng chung được dự báo giảm, điều này không đồng nghĩa nguy cơ tác động của bão và áp thấp nhiệt đới hoàn toàn chấm dứt. Trong mùa bão cuối năm, chỉ cần một hệ thống có quỹ đạo và cường độ phù hợp, các tỉnh ven biển vẫn có thể chịu ảnh hưởng bởi gió mạnh, mưa lớn, nước dâng và sóng cao. Vì vậy, các địa phương ven biển vẫn cần duy trì công tác theo dõi, cập nhật dự báo và chủ động phương án phòng chống thiên tai.
Có thể xuất hiện nắng nóng sớm vào năm 2027
Một hệ quả đáng chú ý khác của nền nhiệt cao là nguy cơ nắng nóng xuất hiện sớm tại một số khu vực. Từ tháng 2/2027, Nam Bộ có khả năng xuất hiện những đợt nắng nóng sớm hơn trung bình nhiều năm. Tại Tây Bắc Bộ, nắng nóng cục bộ có thể xuất hiện từ tháng 3/2027.
Những đợt nắng nóng sớm, nếu kết hợp với lượng mưa thiếu hụt cục bộ, có thể làm gia tăng nhu cầu sử dụng nước cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và công nghiệp. Đối với các địa phương, việc chủ động theo dõi nguồn nước, điều chỉnh lịch thời vụ và tăng cường các giải pháp sử dụng nước tiết kiệm sẽ có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh điều kiện khí hậu có nhiều biến động.
Mặc dù không khí lạnh được dự báo hoạt động yếu, thời tiết trong những tháng tới vẫn có thể xuất hiện các hiện tượng nguy hiểm. Trong các thời kỳ chuyển mùa, giông, lốc, sét, mưa đá và gió giật mạnh vẫn có khả năng xảy ra cục bộ. Đây là những hiện tượng thường có quy mô không gian nhỏ, thời gian tồn tại ngắn và khó dự báo chính xác từ trước nhiều ngày, do đó người dân cần thường xuyên cập nhật các bản tin cảnh báo ngắn hạn.
Nhìn chung, mùa đông 2026-2027 được dự báo có xu hướng ấm hơn trung bình, không khí lạnh hoạt động yếu, rét đậm và rét hại xuất hiện muộn và số ngày rét sâu thấp hơn trung bình nhiều năm. Tuy nhiên, đây là nhận định mang tính xu thế theo mùa, không loại trừ khả năng xuất hiện những đợt rét mạnh trong thời gian ngắn. Tương tự, xu hướng bão giảm vào cuối năm cũng không đồng nghĩa với việc loại bỏ hoàn toàn nguy cơ thiên tai do bão, mưa lớn và gió mạnh.
Cơ quan khí tượng khuyến cáo người dân, chính quyền địa phương và các ngành sản xuất không nên chỉ căn cứ vào xu thế mùa đông ấm để chủ quan với các hiện tượng thời tiết cực đoan. Việc theo dõi thường xuyên các bản tin dự báo, cảnh báo ngắn hạn và cập nhật các bản tin chuyên đề sẽ giúp chủ động hơn trong bảo vệ sức khỏe, sản xuất nông nghiệp, vật nuôi, cây trồng, nguồn nước và cơ sở hạ tầng trước những biến động có thể xảy ra trong mùa đông và đầu mùa xuân năm 2027.