El Nino rất mạnh, Việt Nam đối mặt nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn mùa khô 2026–2027

Theo thông tin của ông Hoàng Phúc Lâm, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia, được Báo Sức khỏe và Đời sống dẫn ngày 5/10, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Niño 3.4 ở trung tâm Thái Bình Dương xích đạo cao hơn mức trung bình khoảng 2,1°C vào giữa tháng 9/2026. Dự báo cho giai đoạn tháng 10–12/2026 đánh giá xác suất El Nino đạt cường độ rất mạnh ở mức 98%. Đây là xác suất về cường độ El Nino, không phải xác suất mọi địa phương ở Việt Nam sẽ xảy ra hạn hán nghiêm trọng. 

Theo kịch bản rủi ro rất cao trong văn bản dự báo được dẫn, nhiệt độ trung bình cả nước có thể cao hơn trung bình nhiều năm khoảng 1–2°C. Nắng nóng có khả năng xuất hiện sớm, kéo dài và gay gắt hơn trong tháng 3–6/2027. Lượng mưa thiếu hụt và mùa mưa kết thúc sớm có thể khiến các hồ chứa không tích đủ nước trước mùa khô. Những mức thiếu hụt nêu trong kịch bản cần được hiểu là dự báo để chuẩn bị ứng phó, chưa phải thiệt hại đã xảy ra.

Sức ép lên nguồn nước đã được cơ quan quản lý cảnh báo cụ thể theo lưu vực. Tại cuộc họp báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày 16/9, ông Ngô Mạnh Hà, Phó Cục trưởng Cục Tài nguyên nước, cho biết dòng chảy trên nhiều lưu vực được dự báo thiếu hụt 15–78% so với trung bình nhiều năm. Các mức giảm được nêu gồm 72,8% trên sông Kôn, 67,5% trên sông Ba và 52,8% trên sông Thu Bồn. Đây là dự báo theo từng lưu vực, không nên áp dụng thành mức giảm chung cho cả nước. 

Tại Duyên hải Nam Trung Bộ, nguy cơ chủ yếu là thiếu nước tưới và nước sinh hoạt khi lượng mưa, dòng chảy và dung tích hồ chứa cùng suy giảm. Ở Tây Nguyên, mùa khô kéo dài có thể làm tăng nhu cầu tưới cho cà phê, hồ tiêu và các cây trồng lâu năm, đồng thời gia tăng nguy cơ cháy rừng. Với Đồng bằng sông Cửu Long, lượng nước ngọt từ thượng nguồn giảm sẽ làm tăng nguy cơ xâm nhập mặn, ảnh hưởng đến việc lấy nước cho ruộng lúa, vườn cây ăn trái và các công trình cấp nước.

Tác động của hạn hán và xâm nhập mặn từng thể hiện rõ trong những năm gần đây. Theo báo cáo UNICEF ngày 27/4/2024, dẫn số liệu của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, khoảng 73.900 hộ gia đình, tương đương 266.000 người, bị ảnh hưởng bởi thiếu nước tại Đồng bằng sông Cửu Long. Số liệu này cho thấy công tác chuẩn bị cần bao gồm cả nước sạch cho người dân, bên cạnh bảo vệ sản xuất nông nghiệp. 

Để giảm thiệt hại trong mùa khô tới, cơ quan quản lý yêu cầu các địa phương chủ động tích nước từ mùa mưa, ưu tiên nguồn nước sinh hoạt và xây dựng phương án phân phối nước theo từng lưu vực. Các biện pháp cụ thể gồm rà soát hệ thống cấp nước, nạo vét kênh dẫn, ngăn mặn giữ ngọt, điều chỉnh lịch thời vụ và giảm diện tích gieo trồng tại nơi không bảo đảm nước tưới. Việc vận hành hồ thủy điện cũng cần phối hợp với nhu cầu cấp nước ở hạ du. 

Dù El Nino thường làm tăng nguy cơ khô nóng, lượng mưa giảm không có nghĩa nguy cơ lũ lụt biến mất. Bộ Nông nghiệp và Môi trường lưu ý vẫn có thể xuất hiện mưa lớn cục bộ trong thời gian ngắn, gây ngập úng, lũ quét và sạt lở đất. Vì vậy, các địa phương cần cập nhật đồng thời dự báo nguồn nước, hạn mặn và cảnh báo thời tiết nguy hiểm để điều chỉnh phương án ứng phó.