Dự án “Chủ động ứng phó và tăng cường khả năng chống chịu lũ lụt tại Tuyên Quang”

Theo ông Nguyễn Xuân Hiển, Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia, hệ thống cảnh báo sớm lũ lụt tại tỉnh Tuyên Quang được xây dựng nhằm mục tiêu tăng cường khả năng chống chịu của cộng đồng thông qua việc cung cấp thông tin dự báo chính xác và kịp thời. Từ tháng 10/2025, Trung tâm đã khảo sát, đánh giá hiện trạng thiên tai xảy ra tại địa phương và tác động cụ thể; tham vấn chính quyền, người dân, các nhà máy thủy điện về cách thức phối hợp trong công tác phòng chống thiên tai; phương thức truyền tin, cảnh báo thiên tai các cấp và ở cộng đồng. Các chuyên gia cũng khảo sát địa hình, thủy văn và hạ tầng để đề xuất hệ thống cảnh báo sớm thiên tai.

Đến nay, dự án đã thiết lập thành công hệ thống truyền dữ liệu và cảnh báo theo thời gian thực, đồng thời hướng dẫn người dân tiếp cận thông tin cảnh báo mưa lũ, triển khai quy trình vận hành chuẩn (SOP) để chủ động ứng phó với thiên tai.

Trong công tác dự báo, việc theo dõi lượng mưa và mực nước sông là yếu tố tiên quyết. Lượng mưa được phân loại cụ thể từ mưa vừa, mưa to đến mưa rất to (trên 100mm trong 24h), giúp nhận diện sớm các nguy cơ ngập lụt trên diện rộng hoặc cục bộ tại các vùng trũng thấp. Song song đó, mực nước sông được giám sát chặt chẽ theo ba cấp báo động (I, II và III) tại các trạm thủy văn trên sông Chừng và sông Bạc. Việc hiểu rõ các cấp báo động này giúp chính quyền và người dân vùng hạ lưu kịp thời triển khai các phương án bảo vệ tính mạng và tài sản.

Dự án đã xây dựng bản đồ rủi ro thiên tai trên nền tảng số, trong đó tích hợp dữ liệu sông suối, địa hình, trạm đo mưa, trạm mực nước và thông tin vận hành các hồ chứa như hồ Sông Chừng, Sông Bạc. Nền tảng này cho phép đưa ra các cảnh báo về ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất một cách chi tiết theo địa bàn hành chính, hỗ trợ đắc lực cho công tác quản lý của chính quyền. Trong khi đó, quy trình vận hành chuẩn (SOP) đóng vai trò là kim chỉ nam cho các hành động ứng phó.

Khi có tình huống mưa lũ lớn hoặc xả lũ hồ chứa, Ban chỉ huy phòng thủ dân sự cấp xã và người dân tại 4 xã vùng dự án phải thực hiện nghiêm các nhiệm vụ đã được phân công. Người dân được khuyến khích thường xuyên cập nhật thông tin qua trang web dự án và các phương tiện thông tin đại chúng để chủ động rà soát mức độ rủi ro đối với gia đình, đồng thời thực hiện các biện pháp phòng tránh theo hướng dẫn của chính quyền địa phương nhằm giảm thiểu tối đa thiệt hại.

Thời gian qua, dự án đã tổ chức tập huấn về phòng chống thiên tai cho 83 cán bộ địa phương, trưởng thôn và các trưởng nhóm cộng đồng. Các học viên được hướng dẫn xây dựng bản đồ rủi ro thiên tai trên nền tảng số theo mô hình chính quyền hai cấp.

Tại hội nghị, nhóm chuyên gia Trung tâm Dự báo KTTV quốc gia tiếp tục chia sẻ chi tiết về hệ thống cảnh báo sớm, quy trình SOP và chuyển giao hệ thống website liên quan. Về bản đồ rủi ro thiên tai trên nền tảng số, đại diện Trung tâm Chính sách & Kỹ thuật Phòng chống thiên tai đã hướng dẫn cập nhật bản đồ theo thực tế địa phương, hướng dẫn cán bộ cơ sở thực hành truy cập hệ thống, xác định cảnh báo, tìm khu vực rủi ro và điểm sơ tán… Nhóm chuyên gia cũng sẽ tổng hợp những bài học kinh nghiệm từ thực tế địa phương để cải thiện hệ thống trong thời gian tới.

Theo đại diện các xã, những kỹ thuật được bàn giao là sự hỗ trợ hiệu quả giúp chính quyền xã phát huy tinh thần "bốn tại chỗ" và chủ động hơn trong phòng chống thiên tai. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp này sẽ góp phần giảm thiểu tối đa rủi ro và thiệt hại khi có thiên tai xảy ra.