Hiện nay, phần lớn diện tích đất liền Việt Nam nằm ngoài hệ thống khu bảo tồn, trong khi đây lại là không gian sinh sống của nhiều loài sinh vật và diễn ra các hoạt động kinh tế - xã hội. Theo quy hoạch, dù nâng tỷ lệ khu bảo tồn lên 9% diện tích đất liền vào năm 2030, vẫn còn hơn 90% diện tích nằm ngoài phạm vi bảo vệ.
Hiện nay, hơn 90% diện tích đất liền Việt Nam nằm ngoài hệ thống khu bảo tồn, trong khi đây lại là nơi sinh sống của nhiều loài sinh vật và tập trung các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội. Theo quy hoạch quốc gia, dù mục tiêu đến năm 2030 nâng diện tích khu bảo tồn lên 9% đất liền, phần lớn diện tích còn lại vẫn chưa được quản lý theo hướng bảo tồn.
Thực tế cho thấy nhiều loài động, thực vật đang tồn tại ngoài ranh giới các khu bảo tồn, đặc biệt tại các khu vực sản xuất nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản và cả đô thị. Nếu được quản lý phù hợp, các không gian này có thể trở thành sinh cảnh quan trọng, góp phần duy trì và phục hồi đa dạng sinh học. Một số mô hình sản xuất sinh thái như lúa - tôm, lúa - cá, nuôi trồng dưới tán rừng ngập mặn hay việc mở rộng không gian xanh, mặt nước trong đô thị đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong cải thiện môi trường.
Tuy nhiên, công tác bảo tồn ngoài khu bảo tồn hiện vẫn còn hạn chế do chưa được tích hợp đầy đủ vào các chính sách và công cụ quản lý. Bên cạnh đó, tình trạng khai thác quá mức tài nguyên và tiêu thụ sinh vật hoang dã vẫn là những thách thức lớn đối với đa dạng sinh học.
Các chuyên gia nhận định, cần chuyển từ cách tiếp cận bảo tồn truyền thống sang “bảo tồn không ranh giới”, gắn mục tiêu bảo tồn với phát triển bền vững và nâng cao chất lượng môi trường sống. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên diện rộng, kết hợp nâng cao nhận thức cộng đồng, sẽ góp phần bảo vệ hệ sinh thái và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân.
Ruộng lúa cũng là nơi sếu đầu đỏ có thể sinh sống. (Ảnh: Internet )