Bảo tồn rừng và phát triển sinh kế bền vững cho cộng đồng vùng đệm

Tại Vườn quốc gia Ba Vì, nhiều mô hình sinh kế dưới tán rừng được triển khai hiệu quả như trồng dược liệu, nuôi ong, trồng keo, cau… giúp người dân có thu nhập ổn định từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng mỗi năm, đồng thời thúc đẩy bảo vệ hệ sinh thái rừng. Theo lãnh đạo Vườn quốc gia Ba Vì, phát triển kinh tế vùng đệm là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế các tác động tiêu cực đến tài nguyên rừng.

Tương tự, tại Vườn quốc gia Xuân Thủy, các mô hình khai thác bền vững nguồn lợi thủy sản dưới tán rừng ngập mặn và phát triển du lịch sinh thái đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Giai đoạn 2024–2025, mô hình du lịch sinh thái tại đây thu hút khoảng 20.000–25.000 lượt khách/năm, giúp các hộ tham gia có thu nhập từ 100–200 triệu đồng/năm, cao hơn nhiều so với sinh kế truyền thống.

Theo Trung tâm Khuyến nông quốc gia, Việt Nam hiện có hơn 2,37 triệu ha rừng đặc dụng với hàng triệu người sinh sống tại vùng đệm. Do áp lực mưu sinh, một bộ phận người dân vẫn phụ thuộc vào khai thác tài nguyên rừng, tiềm ẩn nguy cơ suy giảm đa dạng sinh học. Việc nhân rộng các mô hình sinh kế dựa vào hệ sinh thái tại các vườn quốc gia như Ba Vì, Cúc Phương, Pù Mát, Bạch Mã, Kon Ka Kinh… đã giúp thu nhập người dân tăng từ 1,5 đến 3 lần, đồng thời góp phần bảo tồn rừng và nguồn gen quý.

Các chuyên gia cho rằng, để tăng cường mối liên kết giữa bảo tồn rừng và sinh kế cộng đồng, cần hoàn thiện cơ chế đồng quản lý, chia sẻ lợi ích; khuyến khích đầu tư vào sinh kế xanh, nông-lâm kết hợp và du lịch sinh thái; đồng thời hỗ trợ tài chính, kỹ thuật cho người dân vùng đệm, nhất là các nhóm yếu thế. Đây là hướng đi quan trọng nhằm bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học và phát triển bền vững lâu dài.