Tính đến năm 2025, Hệ thống Vườn Di sản ASEAN (ASEAN Heritage Parks) đã công nhận 69 khu bảo tồn thiên nhiên tiêu biểu tại 10 quốc gia thành viên. Việt Nam hiện có 15 Vườn Di sản ASEAN, khẳng định vai trò tích cực trong bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học của khu vực.
Chương trình Vườn Di sản ASEAN được khởi xướng năm 1984 tại Hội nghị Bộ trưởng Môi trường ASEAN, nhằm ứng phó với những sức ép ngày càng gia tăng đối với các hệ sinh thái do phát triển kinh tế – xã hội và gia tăng dân số. Đây là khuôn khổ hợp tác khu vực đầu tiên của ASEAN trong lĩnh vực bảo tồn thiên nhiên.
Chương trình hướng tới các mục tiêu trọng tâm gồm: bảo vệ các hệ sinh thái đại diện của khu vực; tăng cường hợp tác quản lý giữa các quốc gia thành viên; nâng cao nhận thức cộng đồng, thúc đẩy giáo dục môi trường; đồng thời ghi nhận các khu bảo tồn có giá trị nổi bật ở tầm khu vực và quốc tế.
Năm 2003, trước tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, suy thoái rừng và mất sinh cảnh, ASEAN tiếp tục thông qua Tuyên bố về Hệ thống Vườn Di sản ASEAN, nhấn mạnh sự phối hợp giữa quản lý nhà nước, khoa học, cộng đồng và phát triển du lịch bền vững nhằm bảo đảm hiệu quả bảo tồn lâu dài.
Việc hình thành và phát triển Hệ thống Vườn Di sản ASEAN đã góp phần xây dựng mạng lưới bảo tồn thiên nhiên quy mô khu vực, đồng thời lan tỏa thông điệp gìn giữ đa dạng sinh học – nền tảng quan trọng cho phát triển bền vững của các quốc gia ASEAN.
Vườn quốc gia Xuân Thủy được công nhận là Vườn di sản ASEAN năm 2025. Ảnh: VQG Xuân Thủy