Ba đơn vị tăng cường phối hợp chia sẻ dữ liệu lâm nghiệp, viễn thám và khí tượng thủy văn

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp, việc thiết lập cơ chế phối hợp giữa ba đơn vị được đánh giá có ý nghĩa quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả khai thác nguồn dữ liệu chuyên ngành, phục vụ công tác giám sát tài nguyên rừng, dự báo thiên tai và chủ động ứng phó với các hiện tượng thời tiết cực đoan.

Thời gian qua, các đơn vị đã duy trì hoạt động trao đổi thông tin, hỗ trợ kỹ thuật và phối hợp trong theo dõi diễn biến rừng, giám sát tài nguyên thiên nhiên, dự báo nguy cơ thiên tai cũng như phòng cháy, chữa cháy rừng. Việc ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn (Big Data), hệ thống thông tin địa lý (GIS) và trí tuệ nhân tạo (AI) bước đầu mang lại nhiều kết quả tích cực, tạo nền tảng thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên và môi trường.

Phát biểu tại buổi lễ, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm Trần Quang Bảo cho rằng ngành lâm nghiệp và kiểm lâm vừa thực hiện nhiệm vụ sản xuất, vừa đảm nhận vai trò quản lý tài nguyên thiên nhiên. Vì vậy, việc ký kết quy chế phối hợp không chỉ mở ra cơ chế hợp tác thực chất mà còn giúp khai thác hiệu quả nguồn dữ liệu dùng chung, góp phần tăng cường mối liên kết giữa ba cơ quan. Trong thời gian tới, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm sẽ chủ động xác định rõ nhu cầu thực tiễn để phối hợp, đặt hàng dữ liệu chuyên sâu từ Cục Viễn thám quốc gia và Cục Khí tượng Thủy văn.

Tại buổi lễ, lãnh đạo ba đơn vị đã chính thức ký kết Quy chế phối hợp nhằm làm cơ sở cho việc tổ chức triển khai các hoạt động liên ngành. Quy chế này giúp tăng cường chia sẻ, kết nối và sử dụng chung dữ liệu giữa các bên, hạn chế tình trạng chồng chéo trong quản lý và tạo thuận lợi cho hoạt động chuyên môn của từng đơn vị.

Trong lĩnh vực xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, ba cơ quan sẽ phối hợp xây dựng, sửa đổi và bổ sung các quy định liên quan đến quản lý nhà nước về lâm nghiệp, kiểm lâm, viễn thám và khí tượng thủy văn.

Theo quy chế, hoạt động cung cấp và trao đổi thông tin được thực hiện trên nguyên tắc đồng cấp. Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm sẽ chia sẻ các văn bản quy phạm pháp luật, quy hoạch lâm nghiệp, dữ liệu quản lý bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, hiện trạng rừng, kiểm kê rừng, hệ sinh thái rừng, rừng đặc dụng, rừng phòng hộ và các thông tin chuyên ngành khác thuộc phạm vi quản lý.

Trong khi đó, Cục Viễn thám quốc gia cung cấp các dữ liệu liên quan đến hạ tầng viễn thám, hệ thống thu nhận dữ liệu, cơ sở dữ liệu viễn thám quốc gia cũng như các sản phẩm viễn thám phục vụ giám sát rừng, cảnh báo cháy rừng, ngập lụt, lũ quét và sạt lở đất.

Đối với Cục Khí tượng Thủy văn, đơn vị sẽ cung cấp các dữ liệu khí tượng thủy văn trên phạm vi toàn quốc như nhiệt độ, độ ẩm, lượng mưa, tốc độ gió cùng các thông tin dự báo, cảnh báo thời tiết cực đoan và thiên tai nhằm phục vụ công tác quản lý tổng hợp.

Khi phát sinh các nhiệm vụ đột xuất, ba bên sẽ ưu tiên trao đổi nhanh qua điện thoại, email, Zalo hoặc văn bản để xử lý kịp thời. Cơ quan tiếp nhận yêu cầu có trách nhiệm phản hồi bằng văn bản hoặc cử đại diện phối hợp trực tiếp theo đúng chức năng, thẩm quyền, đồng thời đảm bảo an toàn thông tin và bảo mật nhà nước theo quy định.

Ba đơn vị cũng thống nhất giao đầu mối triển khai cho các phòng chuyên môn trực thuộc gồm: Phòng Quản lý bảo vệ rừng và Phòng cháy chữa cháy rừng thuộc Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm; Phòng Cơ sở hạ tầng viễn thám thuộc Cục Viễn thám quốc gia; và Phòng Quản lý dự báo, thông tin dữ liệu khí tượng thủy văn thuộc Cục Khí tượng Thủy văn. Trên cơ sở quy chế phối hợp, các đầu mối sẽ xây dựng kế hoạch triển khai cụ thể trong thời gian tới.

Phát biểu tại buổi lễ, Cục trưởng Cục Viễn thám quốc gia Trần Tuấn Ngọc chia sẻ việc quy định rõ trách nhiệm phối hợp sẽ tạo điều kiện để các đơn vị không chỉ chia sẻ dữ liệu mà còn tăng cường trao đổi kinh nghiệm chuyên môn và giải pháp nghiệp vụ. Từ nhu cầu thực tiễn của ngành lâm nghiệp và khí tượng thủy văn, Cục Viễn thám quốc gia sẽ tiếp tục đầu tư hạ tầng kỹ thuật nhằm bảo đảm thông tin cung cấp luôn kịp thời, chính xác và đồng bộ.

Phát biểu tại buổi lễ, Phó Cục trưởng Cục KTTV Hoàng Đức Cường nhận định, quy chế phối hợp giữa ba cơ quan là bước tiến quan trọng trong nâng cao trách nhiệm liên ngành. Theo ông, dữ liệu viễn thám là công cụ hiệu quả để đánh giá nhanh tình hình bão lũ, thiên tai, lũ quét và sạt lở đất; trong khi dữ liệu về thảm phủ, chất lượng rừng lại đóng vai trò đầu vào quan trọng phục vụ phân tích nguy cơ thiên tai. Ngoài ra, thông tin về cháy rừng cũng hỗ trợ đáng kể trong đánh giá tác động của nắng nóng và hiện tượng El Nino. Trong bối cảnh hiện tượng El Nino mạnh được cảnh báo có khả năng gây ảnh hưởng nghiêm trọng tương tự giai đoạn 2015–2016, việc tăng cường chia sẻ dữ liệu và phối hợp cảnh báo sớm giữa các cơ quan chuyên ngành được xem là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả ứng phó với thiên tai và biến đổi khí hậu.

Để bảo đảm quy chế được triển khai hiệu quả, ba đơn vị thống nhất duy trì cơ chế sơ kết luân phiên định kỳ hằng năm, bắt đầu từ năm 2026, đồng thời tổ chức tổng kết toàn diện sau mỗi 5 năm thực hiện.